İştahsız çocuklarda tat algısı ve uyku kalitesinin beslenme durumu üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of taste perception and sleep quality on nutritional status in children with poor appetite
- Tez No: 1015259
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEYZA ELİUZ TİPİCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Nutrition and Dietetics, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: İştah, tat algısı, beslenme durumu, uyku kalitesi, pediatri, Pittsburg uyku kalitesi ölçeği, Çocuk beslenmesi, Appetite, taste perception, nutritional status, sleep quality, pediatrics, Pittsburg sleep quality index, Child nutrition
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Aile Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ana-Çocuk Sağlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yetersiz beslenmeye ve büyüme geriliğine zemin hazırlayan iştahsızlık, çocukluk çağında sık karşılaşılan klinik bir sorundur. Bu çalışma, 5-16 yaş arası iştahsız çocuklarda tat algısı ve uyku kalitesinin beslenme durumu üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Bu kesitsel çalışmaya, kronik hastalığı bulunmayan 58 çocuk (vaka grubu, n:31, kontrol grubu, n:27) dahil edilmiştir. İştahsızlık, üç günlük besin tüketim kayıtlarının analiziyle yaşa göre günlük enerji gereksiniminin %66'sından azını karşılama olarak tanımlanmıştır. Sosyodemografik veriler, antropometrik ölçümler ve abur cubur tüketim sıklıkları kaydedilmiş, beslenme kalitesi Akdeniz Diyet Kalite İndeksi (KIDMED), uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ile değerlendirilmiştir. Tat algısının objektif tespiti için katılımcılara tat şeritleri testi uygulanmıştır. İştahsız çocukların medyan günlük enerji alımları ile temel makro ve mikro besin ögesi gereksinimlerini karşılama yüzdeleri kontrol grubuna göre ileri düzeyde düşük bulunmuştur (p<0,001). İştahsız grupta boy-SDS, ağırlık-SDS, BKİ-SDS ve üst orta kol çevresi değerlerinde belirgin bir gerilik saptanmıştır (p<0,001). İştahsız grupta tatlı ve toplam tat duyarlılığı daha düşük, hipoguzi prevalansı yüksek bulunmuştur (p=0,011). Toplam tat duyarlılığı arttıkça BKİ-SDS değerlerinin yükseldiği saptanmıştır (p<0,05). Uyku kalitesi azaldıkça Akdeniz diyetine uyumun azaldığı belirlenmiştir (p=0,022). İştahsız çocukların yaşları ilerledikçe BKİ-SDS değerlerinin düştüğü tespit edilmiştir (p=0,049). Sonuç olarak iştahsızlık, besin ögesi eksikliklerine yol açarak büyüme potansiyelini kısıtlamakta ve bu etki yaşla birlikte kronikleşebilmektedir. Vaka grubundaki yüksek hipoguzi oranları, değişen tat algısının iştah durumunda kritik rol oynadığını düşündürse de bu durumun iştahsızlığın doğrudan bir nedeni mi yoksa sonucu mu olduğu araştırmaya açıktır. İştahsızlığın klinik yönetiminde, uyku kalitesini iyileştiren, sağlıklı beslenmeyi destekleyen ve olası tat farklılıklarını dikkate alan multidisipliner bir tedavi protokolü benimsenmelidir.
Özet (Çeviri)
Loss of appetite, contributing to malnutrition and growth retardation, is a common clinical problem in childhood. This study evaluated the effects of taste perception and sleep quality on nutritional status in children aged 5–16 years with poor appetite. This cross-sectional study included 58 children without chronic illnesses (case, n=31; control, n=27). Poor appetite was defined as meeting <66% of daily energy requirements via three-day food records. Sociodemographic data, anthropometrics, and junk food consumption were recorded; dietary and sleep quality were assessed using the Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED) and the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), respectively. Participants underwent the Taste Strips test to objectively determine taste perception. Median daily energy intakes and basic macro- and micronutrient fulfillment percentages of the case group were significantly lower than controls (p<0.001). The case group showed significantly lower height-SDS, weight-SDS, BMI-SDS, and mid-upper arm circumference (p<0.001). This group exhibited lower sweet and total taste sensitivity with higher hypogeusia prevalence (p=0.011). BMI-SDS increased alongside total taste sensitivity (p<0.05). Adherence to the Mediterranean diet decreased as sleep quality declined (p=0.022). Furthermore, BMI-SDS decreased as the children's age increased (p=0.049). In conclusion, poor appetite limits growth potential via nutrient deficiencies, potentially becoming chronic with age. While high hypogeusia rates suggest altered taste perception critically impacts appetite, whether this is a direct cause or consequence remains open to investigation. In the clinical management of poor appetite, a multidisciplinary protocol improving sleep quality, supporting healthy eating, and accounting for potential taste differences should be adopted.
Benzer Tezler
- İlk 5 yaş çocuklarda abur cubur gıda tüketimi ve ailelerin tutumları
Junk food consumption and attitudes of families in first 5 years old children
MERVE AKEKİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA PARILDAR
DOÇ. DR. OYA BALTALI
- Manisa yöresinde demir eksikliği anemi prevalansı ve demir eksikliği anemisinde tarama testi olarak rutin hemogram, RDW ve ferritinin kullanımı
The prevalance of iron deficieny anemia in Manisa and using of hemogram, RDW and ferritin for searcing of iron deficiency anemia
VİLDAN ÜRK TAŞYENEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıCelal Bayar ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ALİ ONAĞ
- Beş yaş altı çocuklarda iştahsızlık örüntüsü
The pattern of poor appetite in children under five years
NİLGÜN VATANDAŞ
Doktora
Türkçe
2011
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıGazi ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. UFUK BEYAZOVA
- 2-5 yaş arası iştahsızlık sorunu olan çocuklarda demir, demir bağlama kapasitesi, ferritin, hematokrit, hemoglobin düzeylerinin belirlenmesi ve besin tüketimlerinin değerlendirilmesi
Determination of iron, iron binding capacity, ferritin, hematocrit, hemoglobin levels and to evaluation their food consumption in children between the aged of 2-5 years with problem lack of appeti̇te
BEGÜM SOYDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Beslenme ve DiyetetikHaliç ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SABİHA ZEYNEP AYDENK KÖSEOĞLU
- Altı ay altı yaş arası çocuklarda iştahsızlık sıklığı ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
The frequency of appetite loss and determination of affecting factors in children aged between six months and six years
CELAL BİRLİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıGaziantep ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİLGÜN ÇÖL