Türk idari yargılama hukukunda resen araştırma ilkesinin kapsamı bakımından tanık delili
Witness evidence within the scope of the ex officio investigation in Turkish administrative justice
- Tez No: 1015457
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ALMILA TANRIVERDİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Resen araştırma, Tanık, Tanıklık, Tanıklıktan çekinme, İdare hukuku, İdari yargı, Ex Officio Examination, Witness, Testimony, Refusal to testify, Administrative law, Administrative justice
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İdari yargı, kişi hak ve hürriyetlerinin idarenin eylem ve işlemleri karşısında korunması ve idarenin hukuk devleti ilkesinin gereklerine göre hareket ettiğinin denetlenmesi amacıyla ihdas edilmiş bir yargı koludur. İdari yargı sistemimizde idari yargı ilk derece mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştay'dan oluşmaktadır. İdari yargı yerlerinde yapılacak muhakemenin usulü ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usûlü Kanunu (İYUK) ile belirlenmiştir. İdari uyuşmazlıkların çözüme kavuşturulması amacıyla yapılacak araştırmada ise yargı yerleri İYUK'un 20'nci maddesi gereğince resen araştırma ilkesine göre hareket etmek yetki ve görevindedir. İlke gereğince idari yargı yerleri uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için gerekli gördükleri her türlü araştırma ve incelemeyi tarafların talebi olup olmamasına bakmaksızın kendiliğinden yapmaktadır, Ancak idari yargıda resen araştırma ilkesi kabul edilmiş olmasına rağmen tanık deliline doğrudan başvuru konusunda bir isteksizlik ve olumsuz görüş bulunmaktadır. Bu görüş temelde İYUK'ta tanık delilinin düzenlenmemiş olması ve bu yargılama usulünün yazılılık ilkesi çerçevesinde dosya üzerinden yürütülmesi bulunmaktadır. Ancak resen araştırma ilkesinin kabulü ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla yargılamanın yapılması, idari yargı yerlerinin bu delile başvurmasını mümkün kılmaktadır. Bunun yanında tanık deliline doğrudan başvurmayan idari yargının çeşitli şekillerde (idari süreçlerde alınan tanık beyanları, noter tasdikli ifadeler ve keşif sırasında dinlenen tanıkların beyanları gibi) dolaylı da olsa başvurdukları verilen kararlardan görülmektedir. Çalışma, resen araştırma ilkesi özelinde tanık deliline idari yargı yerleri tarafından doğrudan başvurulmasının mümkün olduğunu, bunun aksine olan mevcut uygulamanın ise hukuki olmaktan ziyade mahkemelerin bu delile başvurmakta duydukları çekinceye dayandığını göstermeyi ve tanık deliline doğrudan başvurma konusundaki bu hatalı uygulamanın nasıl giderilebileceğine dair çözüm önerileri sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Administrative jurisdiction is a specialized branch of the judiciary established to safeguard individual rights and freedoms against administrative acts and actions, ensuring the administration operates in accordance with the principle of the rule of law. The Turkish administrative justice system comprises courts of first instance, regional administrative courts, and the Council of State, with procedural rules governed by the Administrative Jurisdiction Procedures Law (Law No. 2577 - AJPL). Pursuant to Article 20 of the AJPL, administrative courts are empowered and obligated to conduct proceedings based on the principle of ex officio investigation. This principle requires courts to autonomously perform all necessary inquiries to reveal the material truth, regardless of whether such actions are requested by the parties. Despite the adoption of this principle, there remains a persistent reluctance and negative consensus regarding direct recourse to witness testimony. This stance primarily stems from the absence of explicit regulations for witness evidence within the AJPL and the emphasis on the principle of written procedure, where cases are predominantly resolved through file-based reviews. However, the imperative to uncover the material truth through ex officio investigation renders the use of witness testimony legally permissible. In practice, administrative courts already rely on indirect witness statements, such as those recorded during administrative proceedings, notarized statements, or testimonies obtained during on-site inspections (keşif). This study asserts that direct recourse to witness evidence is legally viable and that the current restrictive practice is based on judicial hesitation rather than legal barriers. Finally, the study proposes solutions to rectify this erroneous application to enhance the effectiveness of administrative justice.
Benzer Tezler
- Vergi Yargılaması Hukukunda re'sen araştırma ilkesi
The principle of ex officio examination within Tax Jurisdiction Law
MUSTAFA BERKANT GÜNİNDİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Hukukİstanbul ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEKİR MAHMUT KAŞIKCI
- Türk idari Yargılama Hukukunda istinaf kanun yolu
Appeal within the context of Turkish administrative procedure system
EKİN SEVİNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HukukKaradeniz Teknik ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RECEP NARTER
- Türk İdari Yargılama Hukukunda yargılamanın yenilenmesi müessesesi
Renewal of the judgement in Turkish Administrative Proceedings Law
CEM ÇULHA
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HukukAkdeniz ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET KÜRŞAT ERSÖZ
- Türk İdari Yargılama Hukukunda ivedi yargılama usulü
The summary jurisdiction proceeding in Turkish Administrative Jurisdiction Law
MEHMET AKİF AKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukErciyes ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYNUR HASOĞLU
- Türk idari yargılama hukukunda olağan kanun yolları özelinde istinaf kanun yolu; Bölge İdare Mahkemesi teşkilatı ve uygulama analizleri
Appellate specifically in legal remedies in Turkish adminstrative jurisdiction: Organisation for Regional Administrative Court and application analyses
DUYGU ERDOLU