Tip 2 diyabet hastalarında HbA1c ile uyku kalitesi ve hijyeni arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between HbA1c and sleep quality and hygiene in type 2 diabetes patients
- Tez No: 1015588
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DUYGU YENGİL TACİ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Tip 2 diyabetes mellitus, glikozillenmiş hemoglobin (HbA1c), uyku kalitesi, uyku hijyeni, Type 2 diabetes mellitus, glycated hemoglobin (HbA1c), sleep quality, sleep hygiene
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Tip 2 diyabetes mellitus, insülin direnci ve/veya göreceli insülin eksikliği ile karakterize kronik bir metabolik hastalıktır. Uzun dönem glisemik kontrolün önemli bir göstergesi olan HbA1c düzeyi, diyabet yönetimi ve komplikasyon riskinin değerlendirilmesinde kritik bir belirteçtir. Son yıllarda uyku kalitesi ve uyku hijyeninin metabolik süreçler ve glisemik kontrol üzerinde etkili olabileceği gösterilmiştir. Bu çalışmada, tip 2 diyabetli bireylerde HbA1c ile uyku kalitesi ve uyku hijyeni arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel, gözlemsel ve tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışmaya, 25.09.2025-31.10.2025 tarihleri arasında Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 18-65 yaş arası 276 tip 2 diyabetli hasta dahil edildi. Katılımcılara sosyodemografik özellikler, hastalığa ilişkin veriler ve yaşam biçimi alışkanlıklarını sorgulayan veri formu yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulandı. Katılımcıların son 1 ay içindeki HbA1c değerleri hastane bilgi sisteminden elde edildi. Uyku kalitesinin değerlendirilmesinde Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, uyku hijyeninin değerlendirilmesinde Uyku Hijyen İndeksi kullanıldı. Elde edilen veriler IBM SPSS 25.0 paket programı ile analiz edildi ve istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 55,84±7,56 yıl (min:34, maks:65) olan toplam 276 tip 2 diyabetli katılımcı dahil edildi. Katılımcıların ortalama HbA1c düzeyi 7,29±1,46 (min:5,2, maks:13,1) Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi toplam puan ortalaması 5,56±3,14 (min:0, maks:16) ve Uyku Hijyen İndeksi toplam puan ortalaması 48,35±6,34 (min:30, maks:65) olarak saptandı. Katılımcıların %46,4'ünde (n=128) kötü uyku kalitesi bulunduğu, hiçbir katılımcının iyi uyku hijyenine sahip olmadığı ve %94,6'sının (n=261) kötü uyku hijyeni bulunduğu belirlendi. HbA1c ile toplam uyku kalitesi ve toplam uyku hijyeni puanları arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Ancak, uyku kalitesinin alt boyutları incelendiğinde yalnızca alışılmış uyku etkinliği ile HbA1c düzeyleri arasında anlamlı farklılık bulundu (p=0,032). Kadınlarda uyku kalitesi (p=0,024) ve uyku hijyeni (p=0,022) daha kötüydü. Sigara kullanımı kötü uyku kalitesi (p=0,042) ve kötü uyku hijyeni (p=0,001) ile ilişkili bulundu; ayrıca meslek grupları arasında özellikle sağlık/eğitim çalışanları ve memurlarda uyku kalitesinin (p=0,049) daha olumsuz etkilendiği saptandı. Diyabet ilaçlarını düzenli kullanan katılımcılarda uyku hijyeninin (p=0,036) daha iyi olduğu, bunun yanında insülin kullananların oral antidiyabetik ve insülini birlikte kullananlara göre daha iyi uyku hijyenine (p=0,027) sahip oldukları belirlendi. Sonuç: Çalışmamızda, tip 2 diyabetli bireylerde kötü uyku kalitesi ve kötü uyku hijyeninin yaygın olduğu gözlendi. HbA1c ile toplam uyku kalitesi ve toplam uyku hijyeni arasında anlamlı ilişki saptanmamakla birlikte, alışılmış uyku etkinliği gibi bazı uyku kalitesi alt boyutlarının glisemik kontrol ile ilişkili olabileceği görüldü. Ayrıca kadın cinsiyeti, sigara kullanımı ve bazı mesleki özelliklerin uyku kalitesi ve uyku hijyenini olumsuz etkileyebildiği; düzenli ilaç kullanımının ise daha iyi uyku hijyeni ile ilişkili olduğu belirlendi.
Özet (Çeviri)
Aim: Type 2 diabetes mellitus is a chronic metabolic disease characterized by insulin resistance and/or relative insulin deficiency. HbA1c, an important indicator of long-term glycemic control, is a critical marker in the assessment of diabetes management and the risk of complications. In recent years, sleep quality and sleep hygiene have been shown to influence metabolic processes and glycemic control. This study aimed to evaluate the relationship between HbA1c, sleep quality, and sleep hygiene in individuals with type 2 diabetes mellitus. Materials and Methods: This cross-sectional, observational, and descriptive study included 276 patients with type 2 diabetes mellitus aged 18–65 years who attended the Family Medicine outpatient clinics of Ankara Training and Research Hospital between 25 September 2025 and 31 October 2025. A data collection form assessing sociodemographic characteristics, disease-related variables, and lifestyle habits was administered to the participants through face-to-face interviews. The participants' HbA1c values measured within the previous month were obtained from the hospital information system. The Pittsburgh Sleep Quality Index was used to assess sleep quality, and the Sleep Hygiene Index was used to assess sleep hygiene. The data were analyzed using IBM SPSS Statistics 25.0, and statistical significance was set at p<0.05. Results: A total of 276 participants with type 2 diabetes mellitus were included in the study, with a mean age of 55.84±7.56 years (min: 34, max: 65). The mean HbA1c level of the participants was 7.29±1.46 (min: 5.2, max: 13.1), the mean total Pittsburgh Sleep Quality Index score was 5.56±3.14 (min: 0, max: 16), and the mean total Sleep Hygiene Index score was 48.35±6.34 (min: 30, max: 65). Poor sleep quality was identified in 46.4% of the participants (n=128), none of the participants had good sleep hygiene, and 94.6% (n=261) were found to have poor sleep hygiene. No significant relationship was found between HbA1c and total sleep quality or total sleep hygiene scores. However, when the subdimensions of sleep quality were examined, a significant difference was found only between habitual sleep efficiency and HbA1c levels (p=0.032). Sleep quality (p=0.024) and sleep hygiene (p=0.022) were worse in women. Smoking was associated with poor sleep quality (p=0.042) and poor sleep hygiene (p=0.001); additionally, sleep quality was found to be more adversely affected in certain occupational groups, particularly healthcare/education workers and civil servants (p=0.049). Sleep hygiene was better among participants who used their diabetes medications regularly (p=0.036). Moreover, participants using insulin alone had better sleep hygiene than those using oral antidiabetic drugs in combination with insulin (p=0.027). Conclusion: In this study, poor sleep quality and poor sleep hygiene were found to be common among individuals with type 2 diabetes mellitus. Although no significant relationship was found between HbA1c and total sleep quality or total sleep hygiene, certain subdimensions of sleep quality, such as habitual sleep efficiency, may be associated with glycemic control. In addition, female sex, smoking, and certain occupational characteristics were found to adversely affect sleep quality and sleep hygiene, whereas regular medication use was associated with better sleep hygiene.
Benzer Tezler
- Tip 2 diabetes mellitus tanısı olan 18-65 yaş arası hastalarda insomnia varlığının yaşam kalitesi, öz bakım ve diyabet regülasyonu üzerine etkisi
The effect of insomnia on quality of life, self-careand diabetes regulation in patients aged 18-65 years with type 2 diabetes mellitus
SEMA NUR KOÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜMİT AYDOĞAN
- Uyku hijyeni eğitiminin tip 2 diyabet hastalarındaki uyku kalitesi ve glisemik kontrole etkisi
The effect of sleep hygiene educati̇on on sleep quality and glicemic control in type 2 diabetes patients
EMRE KOÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiDokuz Eylül ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AZİZE DİLEK GÜLDAL
PROF. DR. MEHTAP KARTAL
- Tip 2 diyabet hastalarında metabolik parametreler, uyku kalitesi ve gündüz uykululuk hali
Metabolic parameters, sleep quality and daytime sleepiness in patients with type 2 diabetes
ŞEYMA GÖZALAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN GÖRPELİOĞLU
- TİP 2 diyabet tanılı hastalarda uyku kalitesi, depresyon ve bilişsel zayıflık görülme sıklığı ve bunların glisemik kontrole etkisi
The prevalence of sleep quality, depression, and cognitive impairment in patients with TYPE 2 diabetes and their effect on glycemic control
AYGÜN AYHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEFİKA BURÇAK POLAT
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN ŞİMŞEK
- Tip 2 diyabetes mellitus tanılı hastalarda uyku kalitesinin plazma aterojenik indeks,nötrofil/lenfosit oranı ve monosit/HDL oranı ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between sleep quality and plasma atherogenic index, neutrophil/lymphocyte ratio and monocyte/HDL ratio in patients with type 2 diabetes mellitus
BÜŞAN GÜLMEZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YALÇIN HACIOĞLU
DR. VAHİT CAN ÇAVDAR