Çağdaş Türk düşüncesinde değer sorunu
The problem of value in contemporary Turkish thought
- Tez No: 1015684
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMÜR KARSLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada çağdaş Türk düşüncesinde bir sorun olarak beliren 'değer' kavramı ele alınmıştır. Kavram tanımlama, sınıflandırma ve temellendirmeye ilişkin yaklaşımlar doğrultusunda incelenmiştir. 'Değer' kavramı, Osmanlı'nın geç döneminde başlatılan Türkçeleştirme çalışmaları sonucunda Türk düşüncesine girmiştir. Modern okulların kurulması ile bir zorunluluk olarak ortaya çıkan Türkçe felsefe dili, sözlük çalışmalarının yapılmasını gerektirmiştir. Bu dönemde yürütülen sözlük çalışmalarında Fransızca 'valeur' teriminin Arapça kökenli 'kıymet' kavramıyla karşılandığı görülmektedir. Cumhuriyet döneminde, kurulan yeni ulus devleti ile dildeki Arapça ve Farsça kökenli kelimelerin tamamen Türkçeleştirilmesi gerektiği savunulmuş ve 'kıymet' kavramına karşılık olarak 'değer' kavramı sunulmuştur. 1 Ağustos 1933'te Dârülfünûn'un İstanbul Üniversitesi'ne dönüştürülmesi ardından bölümlerde yapılan çalışmalarla değer felsefesi kurumsal zeminine kavuşmuştur. 'Değer'i tartışan filozofların kavramın tanımına, sınıflandırılmasına ve temellendirilmesine ilişkin fikirler ürettiği görülmektedir. Türk düşüncesi üzerine çalışan araştırmacıların, 'değer'i tartışan düşünürlerin yaklaşımını ele alan önemli çalışmalar ortaya koydukları görülmekle birlikte söz konusu yaklaşımların bütüncül bir şekilde değerlendirilmediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle tezde 'değer' sorunu tanım, sınıflandırma ve temellendirme sorunları üzerinden incelenmekte ve kavramın Türk düşüncesindeki görünümüne ilişkin bir çerçeve oluşturulmaktadır. Yürütülen araştırmalar sonucunda 'değer' kavramına ilişkin ortak ve net bir tanımın geliştirilemediği tespit edilmiştir. Bununla birlikte 'değer'i tanımlayan filozofların geliştirdikleri değer sınıflandırmaları iç tutarlılıkları bağlamında karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş ve çeşitli açılardan eleştiriye açık oldukları belirlenmiştir. Ayrıca değer temellendirmelerinin kavramın geçerliliğini açıklama noktasında geliştirilmeye açık bir yapı sundukları ortaya konmuştur. Tartışmalardan elde edilen sonuçlar ayrıca değer felsefesinin Türk düşüncesinde kurumsal bir yapı kazandığını ve tarihsel süreç içinde belirli bir durağanlık sergilese de yeni yaklaşım ve tartışmalarla sınırlarını genişletmeye elverişli bir potansiyel barındırdığını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the concept of 'value', which has emerged as an issue in contemporary Turkish thought. The concept has been analysed in the light of approaches to definition, classification and justification. The concept of 'value' entered Turkish thought as a result of the Turkification efforts initiated during the late Ottoman period. The Turkish language of philosophy, which emerged as a necessity with the establishment of modern schools, necessitated the compilation of dictionaries. In the lexicographical works carried out during this period, it is observed that the French term 'valeur' was rendered as the Arabic-derived concept 'kıymet'. During the Republican era, it was argued that Arabic and Persian-derived words in the language needed to be fully Turkified with the establishment of the new nation-state, and the concept of 'değer' was proposed as the equivalent of 'kıymet'. Following the transformation of Dârülfünûn into Istanbul University on 1 August 1933, the philosophy of value gained an institutional foundation through the work carried out in the departments. It is evident that philosophers discussing 'value' produced ideas regarding the definition, classification and justification of the concept. Whilst researchers working on Turkish thought have produced significant studies examining the approaches of thinkers who discussed 'value', it is understood that these approaches have not been evaluated in a comprehensive manner. For this reason, the thesis examines the 'value' issue through the prisms of definition, classification and justification, and establishes a framework regarding the concept's manifestation in Turkish thought. The research conducted revealed that a common and clear definition of the concept of 'value' has not been developed. However, the value classifications developed by philosophers defining 'value' have been evaluated comparatively in terms of their internal consistency, and it has been determined that they are open to criticism from various perspectives. Furthermore, it has been demonstrated that value justifications offer a structure open to further development in terms of explaining the concept's validity. The findings from these discussions also reveal that the philosophy of value has acquired an institutional structure within Turkish thought and, whilst exhibiting a certain degree of stability within the historical process, harbours a potential to expand its boundaries through new approaches and debates.
Benzer Tezler
- Çağdaş çocuk nesri (1970-1980'li yıllar)
Modern child literature (1970-1980's years)
ROVSHAN MAMMADOV
Doktora
Türkçe
2015
Türk Dili ve EdebiyatıSumgayıt Devlet Unıversıtesı (sumgaıt State Unıversıty)Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAFİG ALİYEV
- Sinema kültür mirasının korunması ve dijital teknolojik gelişmelerin film arşivciliğine etkileri
Preserving the cultural heritage of cinema and the effects of digital technological improvements on film archiving
ESRA EREN
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2012
Sahne ve Görüntü SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Sanat Dalı
PROF. ASİYE KORKMAZ
- Mehmet Ruhi Arel ve Sanatı
Başlık çevirisi yok
ÖNDER ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Sanat TarihiGazi ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEYFİ BAŞKAN