Sürdürülebilir tedarik zinciri performansı için döngüsellik ve endüstri 4.0 entegrasyonundan yararlanma: Kavramsal ve ampirik bir analiz
Leveraging circularity and industry 4.0 integration for sustainable supply chain performance: A conceptual and empirical analysis
- Tez No: 1015780
- Danışmanlar: PROF. DR. HİLMİ YÜKSEL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Endüstri 4.0 (I4.0) ve döngüsel ekonomi (DE) uygulamalarının benimsenmesi, tedarik zinciri sürdürülebilirliğinin iyileştirilmesine yönelik bir yaklaşım olarak giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Ancak mevcut ampirik araştırmalar, dijitalleşme ve döngüsel uygulamaları büyük ölçüde ayrı ayrı incelemiş ve bu yaklaşımların özellikle gelişmekte olan ekonomilerde sürdürülebilirlik performansını birlikte nasıl etkilediğine dair sınırlı bütüncül kanıt sunmuştur. Kaynak Temelli Görüş, Dinamik Yetenekler Teorisi ve Tamamlayıcılık İlkesi'nden yararlanan bu çalışma, E4.0 ve DE uygulamalarının sürdürülebilir tedarik zinciri performansı (STZP) üzerindeki etkilerini hem bireysel hem de birlikte benimseme perspektifinden incelemektedir. Araştırma kapsamında anket verileri, gelişmekte olan bir ekonomide faaliyet gösteren 206 firmadan toplanmış ve veriler kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi (PLS-SEM) yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, dijital ya da döngüsel uygulamaların tek başına benimsenmesinin sürdürülebilirlik performansında otomatik bir iyileşmeye yol açmadığını göstermektedir. E4.0 uygulamalarının ekonomik ve operasyonel performans üzerinde anlamlı ve olumlu etkileri bulunurken, çevresel ve sosyal performans üzerinde doğrudan bir etki tespit edilmemiştir. Benzer şekilde, döngüsel ekonomi uygulamalarının ekonomik ve çevresel performans üzerinde olumlu etkileri gözlemlenirken, sosyal ve operasyonel performans üzerinde doğrudan bir etki belirlenmemiştir. Buna karşılık, Endüstri 4.0 ve döngüsel ekonomi uygulamalarının birlikte benimsenmesi, sürdürülebilir tedarik zinciri performansının tüm boyutlarında anlamlı iyileşmelere yol açmaktadır. Elde edilen bulgular, sürdürülebilirlik çıktılarının dijitalleşme ya da döngüsellik uygulamalarının otomatik bir sonucu olmadığını; aksine dijital ve döngüsel yeteneklerin nasıl entegre edildiğine bağlı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışma, sürdürülebilir tedarik zinciri literatürüne tamamlayıcılık yaklaşımını dâhil ederek katkı sağlamakta ve gelişmekte olan ekonomi bağlamlarında kaynak kısıtları altında faaliyet gösteren firmalar için yönetsel açıdan önemli çıkarımlar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The integration of Industry 4.0 (I4.0) and circular economy (CE) practices is increasingly promoted as a way to enhance supply chain sustainability. However, existing empirical research has largely examined digitalisation and circularity in isolation, offering limited insight into how these strategies jointly influence sustainability performance, particularly in developing economies. Drawing on the resource based view, dynamic capabilities theory, and complementarity theory, this study examines both the individual and combined effects of I4.0 and CE practices on sustainable supply chain performance (SSCP). Survey data were collected from 206 firms operating in a developing economy and analysed using partial least squares structural equation modelling. The findings show that adopting digital or circular practices does not automatically lead to improved sustainability outcomes. I4.0 positively influences economic, social, and operational performance, but shows no direct effect on environmental performance, while CE positively affect economic and environmental performance but does not directly influence social or operational outcomes. Importantly, the joint adoption of I4.0 and CE practices leads to improvements across all dimensions of SSCP. The findings show that sustainability outcomes are not automatic consequences of adopting digital or circularity practices, but depend on how digital and circular capabilities are combined in practice. By highlighting the role of complementarity, this study contributes to sustainable supply chain research and offers practical insights for firms operating under resource constrained conditions in developing economy contexts.
Benzer Tezler
- Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi uygulamalarının kritik başarı faktörleri ve sürdürülebilirlik performansı üzerine etkileri
The critical success factors of sustainable supply chain management practices and its effects on sustainability performance
MUHAMMAD VISSAM ESSAM ALMASRI
- Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi ve iş birliğinin firma performansı üzerine etkisi
Impact of sustainable supply chain management and collaboration on firm performance
ANDAÇ ŞAHİNBEY ÖZKAN
- Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetiminde kritik başarı faktörleri ve işletme performansı
Critical success factors and organizational performance in sustainable supply chain management
HATİCE SERAP SAY
Doktora
Türkçe
2025
İşletmeGaziantep ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANİFİ MURAT MUTLU
- Sürdürülebilir tedarik zinciri uygulamalarının işletme performansı üzerine etkisi: Gıda işletmelerinde bir uygulama
The impact of sustainable supply chain practices on business performance: A study in food enterprises
IŞIK GENÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeYıldız Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARZU KARAMAN AKGÜL
- Biyokütle temelli sürdürülebilir enerji tedarik zinciri tasarımı için çok amaçlı bir matematiksel programlama modeli uygulaması
A multi-objecti̇ve mathematical programming model application to biomass-based sustainable energy supply chain design
HATİCE GÜNEŞ YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Ticaret ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BERK AYVAZ