Neoliberal politikalar bağlamında Türk kamu yönetiminde liyakat ve etik
Merit and ethics in the Turkish public administration system in the context of neoliberal policies
- Tez No: 1015789
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YILDIZ ATMACA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Türk kamu yönetimi, Yeni kamu yönetimi, Turkish public administration, New public administration
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kamu yönetiminin meşruiyetinin, etkinliğinin ve toplumsal güvenilirliğinin sürdürebilirliği yalnızca yasal ve yapısal düzenlemelere değil; aynı zamanda bu düzenlemelerin etik değerlerle bütünleşmesine ve özellikle liyakat ilkesinin kurumsallaşmasına bağlıdır. Ancak 1980'li yıllardan itibaren küresel ölçekte etkisini arttıran neoliberalizm, kamu yönetiminde piyasa odaklı bir anlayışı hâkim kılmış; etkinlik, verimlilik, rekabet ve performans gibi özel sektöre özgü ilkelerin öncelik kazanmasıyla birlikte, kamu hizmetlerinin toplumsal yarar temelli niteliği aşınmış, etik ilkelere dayalı yönetsel yapıların zemini sarsılmıştır. Bu dönüşüme rağmen neoliberalizmin temel iddiası, evrensel etik ilkeler aracılığıyla kamu yönetimindeki etik dışı davranışların önlenebileceğidir. Bu çerçevede birçok ülkede etik yönetim politikaları geliştirilmiş, çeşitli kurumsal yapılar oluşturulmuştur. Türkiye'de ise 1980 sonrası dönemde kamu yönetimi reformları, neoliberal politikaların etkisiyle şekillenmiş; bu süreçte etik söylemler eşliğinde yasal ve yapısal düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, neoliberal politikaların Türk kamu yönetimi üzerindeki etkilerini, etik ve etik bir ilke olan liyakat ilkesi ekseninde teorik ve tarihsel bir perspektifle ideolojik ve yönetsel açıdan incelemektedir. Çalışmada Türkiye'de etik ve liyakat sisteminin tarihsel dönüşümünü ortaya koymak amacıyla Osmanlı İmparatorluğundan günümüze kadar geçen dönem, önemli kırılma noktaları bağlamında ele alınmıştır. Çalışma metodolojik olarak nitel araştırma yöntemine dayanmaktadır. Veri toplama aracı olarak doküman analizi yöntemiyle yasal düzenlemeler, AB İlerleme Raporları ve Dünya Bankası Yönetişim Göstergeleri (WGI) verileri temel kaynaklar olarak kullanılmıştır. Bu kapsamda Türk kamu yönetiminin kendine has yönetsel yapısı ve kurumsal dinamikleri dikkate alınmadan uygulanan neoliberal temelli politikaların, Türk kamu yönetiminde etik ve liyakat sisteminin kurumsallaşmasına yönelik olumlu ve sürdürülebilir bir katkı sağlamadığı değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The sustainability of legitimacy, effectiveness, and public trust in public administration depends not only on legal and structural regulations but also on the integration of these regulations with ethical values and, in particular, on the institutionalization of the merit principle. However, since the 1980s, neoliberalism whose influence has increased globallyhas introduced a market-oriented paradigm in public administration. As efficiency, productivity, competition, and performance concepts rooted in the private sectorhave gained prominence, the public interest-oriented character of public services has gradually eroded, and the institutional foundations of ethics-based administrative structures have weakened. Despite this transformation, neoliberalism has claimed that unethical practices in public administration can be prevented through the adoption of universal ethical principles. Accordingly, many countries have developed ethics policies and established various institutional mechanisms. In Türkiye, public administration reforms in the post-1980 period were shaped under the influence of neoliberal policies, and a series of legal and structural arrangements were introduced within an ethical discourse. This study examines the impact of neoliberal policies on Turkish public administration system from theoretical, historical, ideological, and administrative perspectives, focusing specifically on ethics and the merit principle as a core ethical value. To reveal the historical transformation of ethics and the merit system in Türkiye, the period from the Ottoman Empire to the present is examined through critical turning points. Methodologically, the study is based on qualitative research. Data were collected through document analysis, utilizing legal regulations, EU Progress Reports, and World Bank Governance Indicators (WGI) as primary sources. The findings suggest that neoliberal policy prescriptions, implemented without sufficient consideration of Türkiye's unique administrative structure and institutional dynamics, have not produced a sustainable or positive contribution to the institutionalization of ethics and merit within Turkish public administration system.
Benzer Tezler
- Türkiye'de kamu sektöründe taşeron işçiliği, hak talepleri ve 696 sayılı KHK ile sürekli işçi statüsüne geçiş süreci
Subcontracted labor in the Turkish public sector, claims for rights, and the process of transition to permanent worker status under Decree Law no. 696
HAMİT HULUSİ ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Kamu YönetimiKapadokya ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GAMZE TURGAYLI ZENGİN
- Türkiye'de kamu yönetiminde neoliberal dönüşüm bağlamında yeni sağ muhafazakâr anlayışın çözümlenmesi: Turgut Özal dönemi
Analysis of new concept in the right wing conservative neoliberal transformation public administration context of Turkey: Turgut Özal period
HAVVA NUR AKSU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Kamu YönetimiDumlupınar ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERAY ACAR
- Politika transferi ve Türkiye'de idari reform
Policy transfer and administrative reform in Turkey
MELİKE KAYIRAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Siyasal BilimlerKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM ETHEM TAŞ
- Türk kamu yönetimine neoliberal politikaların etkisi: Kamu özel ortaklığı
The effect of neoliberal policies on Turkish public administration: Public private partnership
REHA BAYANSAR
Doktora
Türkçe
2020
Kamu YönetimiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKİF ÖZER
- Türk kamu yönetiminde neoliberal dönüşümün yansımaları: Şeker Kurumu örneği
Reflections of the neoliberal transformation in Turkish public administration: The case of the Sugar Authority
ANIL MÜGE SEYREKBASAN
Doktora
Türkçe
2022
Kamu YönetimiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKİF ÖZER