Palyatif bakım hemşirelerinde tükenmişlik düzeyi ve merhamet yorgunluğunun bakım davranışlarına etkisi
The effect of burnout and compassion fatigue levels on thecare behavi̇ors of palli̇ati̇ve care nurses
- Tez No: 1016205
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAHİZER ERAYDIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Hospis ve palyatif bakım hemşireliği, Hospice and palliative care nursing
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, palyatif bakım birimlerinde çalışan hemşirelerin tükenmişlik düzeyleri, merhamet yorgunluğu ve bakım davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma tanımlayıcı kesitsel ve ilişki arayıcı türdedir. Araştırma Tokat, Amasya, Çorum ve Sivas illerindeki toplam 20 palyatif bakım kliniğinde çalışan 168 hemşire ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri;“Hemşire Bilgi Formu”,“Maslach Tükenmişlik Ölçeği”,“Merhamet Yorgunluğu-Kısa Ölçeği”ve“Bakım Davranışları Ölçeği”kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada katılımcıların yaş ortalaması 32.34±6.74 yıl olup, %66.1'i kadın, %66.1'i evli, %63.7'si lisans mezunu ve %79.2'si nöbet veya dönüşümlü çalışma sisteminde görev yapmaktadır. Hemşirelerin mesleki deneyim süresi ortalama 9.58±7.03 yıl, palyatif bakımda çalışma süresi ise 4.33±2.83 yıl olarak belirlenmiştir. Tükenmişlik düzeylerinin orta, merhamet yorgunluğu düzeylerinin ise yüksek olduğu saptanmıştır. Mesleki tükenmişlik ile merhamet yorgunluğu arasında çok güçlü pozitif ilişki bulunmuştur (r=0.956). İkincil travma ile merhamet yorgunluğu arasında da çok güçlü pozitif ilişki belirlenmiştir (r=0.866). Mesleki tükenmişlik ile bakım davranışları toplam puanı arasında negatif yönlü ilişki bulunurken (r=-0.310), kişisel başarısızlık ile bakım davranışları arasında orta düzeyde negatif ilişki saptanmıştır (r=-0.559). Merhamet yorgunluğunun bakım davranışlarının tüm alt boyutlarını olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Regresyon analizinde yaşın bir birim artmasının duygusal tükenme puanını 0.35 birim azalttığı (p=0.038), çalışma saatinin bir birim artmasının mesleki tükenmişlik puanını 0.145 birim artırdığı (p=0.003) bulunmuştur. Eğitim durumu lisansüstü olan hemşirelerin kişisel başarısızlık puanlarının lise mezunu hemşirelere göre daha düşük olduğu belirlenmiştir (β=-3.026; p=0.043). Eğitim düzeyi ve çalışma şeklinin güvence verme davranışını olumlu etkilediği, nöbet ve dönüşümlü çalışan hemşireler ile sorumlu hemşirelerin saygılı olma boyutunda daha yüksek puan aldığı saptanmıştır. Ayrıca kişisel başarısızlık puanındaki bir birimlik artışın bağlılık puanını 0.085 birim azalttığı belirlenmiştir (p<0.001). Araştırma sonucunda palyatif bakım hemşirelerinde tükenmişlik ve merhamet yorgunluğunun bakım davranışları ile yakından ilişkili olduğu belirlenmiştir. Tükenmişlik ve merhamet yorgunluğu düzeylerindeki artışın bakım davranışlarını olumsuz etkilediği, özellikle kişisel başarısızlık algısının bakımın bağlılık, güvence ve saygılı olma boyutlarında azalmaya yol açtığı görülmüştür. Bu veriler doğrultusunda, merhamet yorgunluğu ve tükenmişlik açısından riskli gruplar erken dönemde belirlenebilir ve koruyucu müdahaleler uygulanabilir. Empatik iletişim, stres yönetimi ve duygusal dayanıklılık becerilerini geliştirmeye yönelik eğitimler yaygınlaştırılabilir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine the relationship between burnout levels, compassion fatigue, and care behaviors among nurses working in palliative care units. The study is descriptive, cross-sectional, and exploratory in nature. The study was conducted with 168 nurses working in a total of 20 palliative care clinics in the provinces of Tokat, Amasya, Çorum and Sivas data for the study were collected using the“Nurse Information Form,”the“Maslach Burnout Inventory,”the“Compassion Fatigue—Short Form,”and the“Care Behavior Scale.”The average age of the participants was 32.34 ± 6.74 years; 66.1% were female, 66.1% were married, 63.7% held a bachelor's degree, and 79.2% worked on a shift or rotating work schedule. The nurses' average years of professional experience were 9.58 ± 7.03 years, and their average years of experience in palliative care were 4.33 ± 2.83 years. Burnout levels were found to be moderate, while compassion fatigue levels were high. A very strong positive correlation was found between professional burnout and compassion fatigue (r=0.956). A very strong positive correlation was also found between secondary trauma and compassion fatigue (r=0.866). While a negative correlation was found between professional burnout and the total score for caregiving behaviors (r = -0.310), a moderate negative correlation was found between personal failure and caregiving behaviors (r = -0.559). It was determined that compassion fatigue negatively affects all subdimensions of caregiving behaviors. In the regression analysis, it was found that a one-unit increase in age reduced the emotional exhaustion score by 0.35 units (p=0.038), and a one-unit increase in working hours increased the professional burnout score by 0.145 units (p=0.003). It was determined that nurses with a graduate degree had lower personal failure scores compared to nurses with a high school diploma (β = -3.026; p = 0.043). It was found that educational level and work arrangement positively influenced reassurance behavior; nurses working on shifts or rotating schedules, as well as charge nurses, scored higher on the respectfulness dimension. Furthermore, it was determined that a one-unit increase in the personal failure score reduced the commitment score by 0.085 units (p<0.001). The study concluded that burnout and compassion fatigue among palliative care nurses are closely related to care behaviors. It was observed that an increase in levels of burnout and compassion fatigue negatively affects care behaviors; in particular, the perception of personal failure leads to a decrease in the dimensions of commitment, assurance, and respectfulness in care. Based on these findings, high-risk groups for compassion fatigue and burnout can be identified at an early stage, and preventive interventions can be implemented. Training programs aimed at developing empathetic communication, stress management, and emotional resilience skills can be expanded.
Benzer Tezler
- 3. düzey palyatif bakım servisinde çalışan doktor ve hemşirelerin merhamet yorgunluğu ve psikolojik sağlamlıkları
An examination of compassion fatigue and psychological resilience among physicians and nurses working in level III palliative care units
BAHRİCAN ÖĞÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiPalyatif Bakım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAGİHAN YILDIZ ÇELTEK
- Palyatif bakım hastalarına bakım veren aile bireylerinin bakım yükü ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of care burden and quality of life of family members caring for palliative care patients
MÜZEYYEN ESER GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Hemşirelikİstanbul Arel ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU DEDEOĞLU DEMİR
- Palyatif bakım hemşirelerinde tükenmişliğin palyatif bakım kalitesine etkisinde vicdan stresinin aracı rolü
The mediating role of moral distress in the effect of burnout on palliative care quality in palliative care nurses
RAMAZAN DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HemşirelikMalatya Turgut Özal Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUĞBA MENEKLİ ŞAHİN
- Palyatif bakım merkezinde çalışan ve daha önce pandemi servisinde çalışmış olan aynı hemşire grubunun tükenmişlik düzeyinin karşılaştırılması: Eğitim ve Araştırma Hastanesi örneği
Comparison of burnout levels of the same group of nurses working in a palliative care center and those who previously worked in a pandemic ward: A Teaching and Research Hospital example.
MİHRİBAN YETİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sağlık Yönetimiİstanbul Gelişim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ECE ZEYBEK YILMAZ
- Palyatif bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerde bütüncül hemşirelik yeterliliğinin iş doyumu, tükenmişlik ve işten ayrılma niyetine etkisi
The effect of holistic nursing competence on job satisfaction, burnout and turnover intention in nurses working in palliative care units
BETÜL OK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Hemşirelikİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RUKİYE PINAR BÖLÜKTAŞ