İş etiğinin işten ayrılma niyeti ve iş tatmini üzerindeki etkisinde dindarlığın ve materyalist eğilimin rolü
The role of religiosity and materialist tendency in the effect of work ethics on intention to leave and job satisfaction
- Tez No: 1016538
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZGÜR KÖKALAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: İş Etiği, İş Tatmini, İşten Ayrılma Niyeti, Dindarlık, Materyalist Eğilim, Work Ethics, Job Satisfaction, Turnover Intention, Religiosity, Materialism
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüz çalışma hayatında etik uygulamalar, çalışanın tutum ve davranışlarını şekillendiren önemli bir faktör olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca iş etiğinin örgütsel çıktılar üzerindeki etkisi, bireysel değer sistemleriyle etkileşim içinde anlam kazanmaktadır. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı, iş etiğinin çalışanların iş tatmini ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisini incelemek ve bu ilişkilerde bireysel değer yönelimleri olarak dindarlık ve materyalist eğilimlerin düzenleyici rollerini ortaya koymaktır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler, yapılandırılmış anket formu aracılığıyla toplanmış ve elde edilen veriler SPSS istatistik paket programı yardımıyla analiz edilmiştir. Araştırma modelinde iş etiği bağımsız değişken olarak ele alınırken, iş tatmini ve işten ayrılma niyeti bağımlı değişkenler olarak belirlenmiştir. Dindarlık ve materyalist eğilimler ise iş etiği ile bağımlı değişkenler arasındaki ilişkilerde düzenleyici değişkenler olarak modele dâhil edilmiştir. Araştırmanın evrenini, Türkiye'de farklı sektörlerde çalışan bireyler oluşturmaktadır. Örneklem ise, bu evrenden uygun örnekleme yöntemiyle seçilen ve araştırmaya gönüllü olarak katılan çalışanlardan meydana gelmektedir. Toplanan veriler analiz edilmeye uygunluk açısından değerlendirilmiş, eksik veya hatalı formlar ayıklanarak kapsam dışı bırakılmıştır. Bu bağlamda gelen yanıtlar arasından eksiksiz doldurulan 397 anket formu değerlendirmeye alınmıştır. Araştırma bulgularına bakıldığında iş etiğinin işten ayrılma niyeti üzerinde negatif etkisi olduğu görülmektedir. İş tatmini üzerinde ise pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Diğer yandan iç güdümlü dindarlığın iş tatmini üzerinde doğrudan olumlu bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Ancak iş etiği ile işten ayrılma niyeti ve iş tatmini arasındaki ilişkilerde düzenleyici bir rol üstlenmediği belirlenmiştir. Öte yandan, dış güdümlü dindarlığın iş etiği ile işten ayrılma niyeti ve iş tatmini arasındaki ilişkilerde sınırlı ve düzenleyici etkiye sahip olduğu da tespit edilmiştir. Materyalist eğilim bağlamında bakıldığında ise işten ayrılma niyeti üzerinde pozitif ve iş tatmini üzerinde ise negatif yönde doğrudan etkisi olduğu görülmüştür. Ayrıca iş etiği ile işten ayrılma niyeti ve iş tatmini arasındaki ilişkilerde anlamlı bir düzenleyici rol üstlendiği tespit edilmiştir. Tüm bu bulgular bir arada değerlendirildiğinde iş etiğinin çalışan tutumları üzerindeki etkilerinin bireysel değer yönelimleriyle ilişki olduğu görülmüştür. Bu bağlamda bu çalışma, iş etiğinin örgütsel sonuçlar üzerindeki etkisinin bireysel değer yönelimleriyle birlikte değerlendirilmesinin önemini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
In today's working environment, ethical practices have become a significant factor shaping employees' attitudes and behaviors. Furthermore, the impact of work ethics on organizational outcomes gains meaning through its interaction with individual value systems. In this context, the aim of this study is to examine the effect of work ethics on employees' job satisfaction and turnover intention, and to reveal the moderating roles of religiosity and materialism as individual value orientations in these relationships. A quantitative research method was employed in this study. The data were collected through a structured questionnaire and analyzed using the SPSS statistical package program. In the research model, work ethics was considered as the independent variable, while job satisfaction and turnover intention were determined as dependent variables. Religiosity and materialism were included in the model as moderating variables in the relationships between work ethics and the dependent variables. The population of the study consists of individuals working in different sectors in Turkey. The sample was formed through convenience sampling and includes employees who voluntarily participated in the research. After excluding incomplete or erroneous responses, a total of 397 valid questionnaires were included in the analysis. The findings indicate that work ethics has a negative effect on turnover intention and a positive and statistically significant effect on job satisfaction. Additionally, intrinsic religiosity was found to have a direct positive effect on job satisfaction; however, it does not play a moderating role in the relationships between work ethics and turnover intention or job satisfaction. On the other hand, extrinsic religiosity was found to have a limited moderating effect on these relationships. Regarding materialism, it was observed to have a positive effect on turnover intention and a negative effect on job satisfaction. Furthermore, materialism was found to play a significant moderating role in the relationships between work ethics and both turnover intention and job satisfaction. Overall, the findings suggest that the effects of work ethics on employee attitudes are associated with individual value orientations. In this respect, the study highlights the importance of evaluating the impact of work ethics on organizational outcomes together with individual value orientations.
Benzer Tezler
- Motivasyon, örgütsel sessizlik ve işten ayrılma niyeti üzerine bir araştırma
A study on motivation, organizational silence and intention to leave
SONER OLĞUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriMarmara ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL GÖK
- Kıyı otellerinde çalışanların İslami iş etiği ve dini hassasiyet düzeylerinin, duygusal bağlılık ve işten ayrılma niyetlerine etkisi
The effect of Islamic work ethics and religious sensitivity levels of employees in shore hotels on emotional commitment and intentions to leave work
EMRAH TAŞARER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
TurizmSakarya Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ TÜRKAY
- Hastanelerde rol çatışması ve sosyal iklimin örgütsel sapma davranışına etkisi
Effect of role conflict and the social climate in hospitals on organizational deviation behavior
PERİHAN EREN BANA
Doktora
Türkçe
2019
Sağlık Kurumları YönetimiMarmara ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞEVKİ BURAK BEKAROĞLU
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
