Mehmed Siyah Kalem figürlerinin yapısal incelenmesi
Structural analysis of Mehmed Siyah Kalem's figures
- Tez No: 1016554
- Danışmanlar: PROF. DR. A. İLHAM ENVEROĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Geleneksel Türk El Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Minyatür sanatı, Kökleri İslam öncesi medeniyetlere, özellikle Uygur Türklerine dayanan bu sanat, asırlar boyunca farklı kültürlerin etkileşimiyle gelişmiş; İslamiyet'in kabulüyle birlikte kendine özgü hiyerarşik derinlik ve biçim anlayışına kavuşmuştur. Bu araştırma kapsamında, öncelikle minyatür sanatının tarihsel gelişimi, boyama teknikleri, kullanılan malzemeler ve tasarım ilkeleri incelenerek konunun kavramsal çerçevesi çizilmiştir. Araştırmanın temel odak noktası olan“Mehmed Siyah Kalem'in Hayatı, Dönemi ve Sanatı”bağlamında, sanatçının eserleri tarihsel, kültürel ve mitolojik arka plan çerçevesinde ele alınmıştır. İncelenen örnekler doğrultusunda, Mehmed Siyah Kalem'in Moğol sonrası Orta Asya ve İpek Yolu'nun hareketli yapısından beslendiği; eserlerinde saray hayatından ziyade bozkırın, sıradan insanın ve fantastik dünyaların tasvirine yer verdiği görülmüştür. Eserlerin tematik ve ikonografik çözümlemelerinde; gündelik hayat sahneleri, mitolojik demon figürleri ve sembolik hayvan tasvirleri analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda sanatçının, tasvirlerindeki anlatı gücünü ve dramatik yapıyı en üst seviyeye çıkarmak için bedensel deformasyonları, kas gerilimlerini ve güçlü jestleri bilinçli bir yöntem olarak kullandığı tespit edilmiştir. Alışılagelmiş mekân kurgusunu reddederek figürleri boşlukta resmeden sanatçının, geleneksel minyatürün idealize edilmiş yapısından koparak realizm ve grotesk bir üsluba yöneldiği görülmüştür. Bu sebeple, Mehmed Siyah Kalem'in kompozisyon ve teknik anlayışının minyatür sanatını çağının çok ilerisine taşıdığı; parçalanmış formlar ve hacimsel vurgularla modern sanat akımlarının altyapısını yüzyıllar öncesinden kurduğu sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
Miniature art, with its roots in pre-Islamic civilizations, particularly the Uyghur Turks, developed over centuries through the interaction of different cultures; with the acceptance of Islam, it acquired its own unique hierarchical depth and understanding of form. This research first examines the historical development of miniature art, painting techniques, materials used, and design principles to outline the conceptual framework of the subject. Focusing on“The Life, Period, and Art of Mehmed Siyah Kalem,”the artist's works are analyzed within their historical, cultural, and mythological contexts. Based on the examples examined, it is observed that Mehmed Siyah Kalem drew inspiration from the dynamic nature of post-Mongol Central Asia and the Silk Road; his works primarily depict the steppe, ordinary people, and fantastical worlds rather than court life. Thematic and iconographic analyses of the works examine scenes of daily life, mythological demon figures, and symbolic animal depictions. The research concludes that the artist consciously used bodily deformations, muscle tension, and powerful gestures to maximize the narrative power and dramatic structure in his depictions. By rejecting the conventional spatial arrangement and depicting figures in emptiness, the artist has broken away from the idealized structure of traditional miniature painting and turned towards realism and a grotesque style. Therefore, it has been concluded that Mehmed Siyah Kalem's understanding of composition and technique advanced miniature art far beyond his time; with fragmented forms and volumetric emphasis, he laid the groundwork for modern art movements centuries before their time.
Benzer Tezler
- Resimde göstergeler ve kurgusal biçimler ilişkisi
The Relationship of signs and fictional forms in painting
FERHAT ÖZGÜR
Sanatta Yeterlik
Türkçe
1997
Güzel SanatlarHacettepe ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
PROF. M. ZAHİT BÜYÜKİŞLEYEN
- Topkapı Sarayı Müzesi kütüphanesindeki H. 2155 numaralı murakka
The Album H.2155 kept in the Topkapı Saray Museum
ZEYNEP ÇELİK ATBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BANU MAHİR
- Selma Gürbüz resminde gölge kullanım
Use of shadows in Selma Gürbüz artwork
MEDİNE TÜTÜNCÜ ÇABİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Güzel SanatlarAltınbaş ÜniversitesiPlastik Sanatlar Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FIRAT ARAPOĞLU
- Mobile Art Along the Silk Roads: Mehmed Siyah Kalem Paintings
Kadim İpek Yolları'nda Bir Sanat Serüveni: Mehmet Siyah Kalem Resimleri
KİRAZ PERİNÇEK KARAVİT
Doktora
İngilizce
2023
TarihBoğaziçi ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE SELÇUK ESENBEL
PROF. DR. ARZU ÖZTÜRKMEN YILMAZ