Kırgızistan'daki Orta Çağ yerleşimleri (VI. ve XIII. yüzyıl)
Medieval settlements in Kyrgyzstan (VI. and XIII. century)
- Tez No: 1017254
- Danışmanlar: PROF. DR. ANIL YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk İslam Arkeolojisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Kırgızistan coğrafyasında VI-XIII. yüzyıllar arasında gelişim gösteren Orta Çağ yerleşimleri tarihsel, coğrafi ve arkeolojik veriler ışığında incelenmiştir. Araştırmada, söz konusu yerleşimlerin oluşum süreçleri, mekânsal örgütlenmeleri, ekonomik işlevleri ve kültürel yapıları değerlendirilmiş, ilk kentleşme evresinden Moğol istilalarına kadar geçen süreçte meydana gelen topografik, ticari, kültürel ve etnografik değişimler ele alınmıştır. Çalışmalar, Kırgızistan'daki Orta Çağ yerleşimlerinin kökenlerinin V-VI. yüzyıllara kadar uzandığını göstermektedir. Erken dönemlerde temelleri atılan bu yerleşim dokusu, Göktürkler döneminde belirgin bir gelişme göstermiş, Karahanlılar döneminde ise hem sayı hem de işlev bakımından daha örgütlü bir kentleşme sürecine dönüşmüştür. Arkeolojik ve tarihsel veriler, yerleşimlerin zanaat üretimi, madencilik, ticaret, tarım ve idarî işlevler gibi farklı dinamikler doğrultusunda şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte tarım, hemen hemen bütün yerleşimlerde ekonomik yaşamın temel unsurlarından biri olarak varlığını sürdürmüştür. Ak-Beşim (Suyab), Krasnaya Reçka (Nevaket) ve Burana (Balasagun) gibi merkezlerin yalnızca ekonomik ve ticari özellikleriyle değil, aynı zamanda siyasî ve idarî rolleriyle de öne çıktığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda çalışma, Kırgızistan'daki Orta Çağ yerleşimlerinin tek tip bir gelişim modeliyle açıklanamayacağını; aksine her bir merkezin coğrafi konumu, ekonomik kaynakları, kültürel çevresi ve siyasî işlevleri doğrultusunda farklılaşan çok katmanlı bir kentleşme sürecinin parçası olduğunu ortaya koymaktadır. Moğol istilalarıyla birlikte bu yerleşim sisteminde önemli kırılmalar yaşanmış ve bölgenin kentleşme dinamikleri yeni bir tarihsel evreye girmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, medieval settlements that developed in the territory of Kyrgyzstan between the 6th and 13th centuries were examined in light of historical, geographical, and archaeological data. The research evaluates the formation processes, spatial organization, economic functions, and cultural structures of these settlements, addressing the topographical, commercial, cultural, and ethnographic changes that occurred during the period spanning from the initial urbanization phase to the Mongol invasions. Research indicates that the origins of medieval settlements in Kyrgyzstan date back to the 5th and 6th centuries. This settlement pattern, whose foundations were laid in the early periods, underwent significant development during the Göktürk era and evolved into a more organized urbanization process-both in terms of number and function- during the Karakhanid period. Archaeological and historical data reveal that these settlements were shaped by various dynamics, including craft production, mining, trade, agriculture, and administrative functions. Nevertheless, agriculture remained a fundamental component of economic life in virtually all of these settlements. It is evident that centers such as Suyab/Ak-Beşim, Nevaket/Krasnaya Reçka, and Balasagun/Burana stood out not only for their economic and commercial characteristics but also for their political and administrative roles. In this context, the study demonstrates that medieval settlements in Kyrgyzstan cannot be explained by a uniform development model; rather, each center was part of a multi-layered urbanization process that varied according to its geographical location, economic resources, cultural environment, and political functions.
Benzer Tezler
- Теңир-тоо калкынын байыркы көркөм өнөр чеберчилиги (б.з. ч.1-миң жылдык)
Tanrı-Dağı halkının antik sanatı (M.Ö 1000)
MYRZAYİM SÜLEYMANOVA
Yüksek Lisans
Kırgızca
2021
TarihKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KUBATBEK TABALDİEV
- Кытай тарыхый булактарында кыргыздар жана Кыргызстан тууралуу маалымыттардын изилденишинин тарыхнаамасы
Çin tarihi kaynaklarında Kırgız ve Kırgızistan hakkında bilgi çalışmasının tarih yazımı
KANATBEK ABDUCAPAR UULU
Yüksek Lisans
Kırgızca
2025
TarihKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ANVARBEK MOKEEV
- Kırgızistan ve çevresinde Tunç Çağı (Andronovo ve Çuşt kültürleri)
The Bronze Age in Kyrgyzstan and its surroundings (Andronovo and Chust cultures)
ISLAMIDIN NURDINOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eski Çağ Dilleri ve KültürleriAtatürk ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAVUZ GÜNAŞDI
- Kırgız seçkinlerinin siyasi ve tarihi rolü (XIX yy. ortası- XX yy. başı
Кыргыз элитасынын саясий жана тарыхый ролу (XIX к. ортосу-XX к. башы)
CAKŞILIK KADIR UULU
Yüksek Lisans
Kırgızca
2021
Siyasal BilimlerKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiPROF. DR. MURATBEK KOCOBEKOV
- М.хайдеггердин көркөм чыгармачылыктын маңызы тууралуу концепциясы
M. Heidegger'de sanatın özü anlayışı
GÜLZANA İLİPAEVA
Yüksek Lisans
Kırgızca
2023
FelsefeKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAMGIRBEK BÖKÖŞOV