Oryantiring ve koşu sporlarında örtük bağlamsal öğrenme farklılıklarının elektroensefalografi ile incelenmesi
An electroencephalographic investigation of implicit contextual learning differences between orienteering and running sports
- Tez No: 1018489
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM ULAŞOĞLU YILDIZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Fizyoloji, Nöroloji, Psikoloji, Physiology, Neurology, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Elektroensefalografi, Koşu, Oryantiring, Electroencephalography, Running, Orienteering
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sinirbilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İleri Nörolojik Bilimler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Örtük bağlamsal öğrenme, çevredeki uzamsal düzenliliklerin bilinçli bir farkındalık olmaksızın edinilmesidir. Dikkat sistemlerinin etkileşimi bu öğrenmede bireysel farklar yaratırken; görsel-uzamsal beceri, planlama ve hızlı karar alma gerektiren oryantiring, yüksek bilişsel yüklü bir spor branşıdır. Bu tez çalışmasında, profesyonel düzeyde oryantiring sporunun davranışsal ve elektrofizyolojik mekanizmalar üzerindeki seçici etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Fiziksel egzersizin uzun vadede yol açtığı nörofizyolojik ve vasküler değişiklikleri kontrol edebilmek adına, kontrol grubu benzer fiziksel aktivite düzeyindeki elit koşu sporcularından oluşturulmuştur. Oryantiring (N = 13) ve koşu (N = 9) sporcularıyla yürütülen çalışmada; oryantiring grubunun uzamsal oryantasyon performansının koşu grubuna kıyasla anlamlı derecede gelişmiş olduğu saptanmıştır. Bağlamsal ipucu görevi reaksiyon süreleri ile incelendiğinde; oryantiring grubunun tekrarlanan sahnelerde anlamlı düzeyde güçlü bir bağlamsal ipucu etkisi sergilediği, koşu grubunda ise bu etkinin oluşmadığı belirlenmiştir. Olaya ilişkin potansiyel analizlerinde; oryantiring grubunun tekrarlanan dizilimlerde yeni dizilimlere kıyasla geç dönem pozitif dalga aktivitesinde anlamlı bir genlik artışı ürettiği, koşu grubunda ise koşullar arasında böyle bir farklılaşma olmadığı saptanmıştır. Gruplar arası karşılaştırmalarda da tekrarlanan dizilimlerin oryantiring grubunda anlamlı şekilde daha yüksek genlikli geç dönem pozitif dalga tetiklemesi, davranışsal bulguları desteklemektedir. Sonuç olarak elde edilen çıktılar, sadece spor yapmanın ötesinde, oryantiring branşının gerektirdiği bilişsel pratiklerinin beyinde uzamsal-bağlamsal ipuçlarını işlemeye yönelik bir avantaj meydana getirdiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Implicit contextual learning refers to the acquisition of spatial regularities in the environment without conscious awareness. While interactions among attentional systems contribute to individual differences in this form of learning, orienteering is a cognitively demanding sport that requires advanced visuospatial abilities, planning, and rapid decision-making. The present thesis aimed to investigate the selective effects of professional-level orienteering training on behavioral and electrophysiological mechanisms. To control for the long-term neurophysiological and vascular changes associated with physical exercise, the control group consisted of elite runners with comparable levels of physical activity. The study was conducted with orienteering athletes (N = 13) and runners (N = 9). Results indicated that the orienteering group demonstrated significantly superior spatial orientation performance compared to the running group. Analysis of reaction times during the contextual cueing task revealed that the orienteering group exhibited a significantly stronger contextual cueing effect in repeated trials, whereas no such effect was observed in the running group. Event-related potential analyses showed that the orienteering group produced a significantly greater late positive wave amplitude during repeated trials compared to novel trials, while no such differentiation between conditions was observed in the running group. Furthermore, between-group comparisons demonstrated that repeated trials elicited significantly larger late positive wave amplitudes in the orienteering group, providing electrophysiological support for the behavioral findings. In conclusion, the findings suggest that beyond the general benefits of physical exercise, the cognitive demands and practices inherent to orienteering confer a specific advantage in the neural processing of spatial-contextual cues.
Benzer Tezler
- Elit oryantiring sporcularında proprioseptif nöromusküler fasilitasyon (PNF) ve fasya egzersiz metotlarının bazı performans parametleri üzerine etkisi
The effects of proprioceptive neuromuscular fasilitation (PNF) and facial exercise methods on some performance parameters in elite orienteering athletes
HUZEYFE SIĞIRCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SporGazi ÜniversitesiAntrenman ve Hareket Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ FATMA ÇOLAKOĞLU
- Elit oryantring sporcularında tek doz alınan pancar suyunun bazı performans parametrelerine etkisi
The effect of A single dose of beetroot juice on some performance parameters in elite orienteering athletes
ŞAKİRE KAÇMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SporKırıkkale ÜniversitesiHareket ve Antrenman Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKHAN DELİCEOĞLU
- Elit oryantiring sporcularında farklı rotaların performansa etkisi
The effect of different routes on performance in elite orienteering athletes
MUSA ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SporSelçuk ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SULTAN HARBİLİ
- Dayanıklılık sporcularında oksijen tüketimi ve enerji harcamasının kalp atım hızı indeks yöntemi ile değerlendirilmesi
Assessment of oxygen consumption and energy expenditure of endurance athletes by heart rate index
YUNUS EMRE EKİNCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
SporHacettepe ÜniversitesiEgzersiz ve Spor Fizyolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAHİR HAZIR
- Elit oryantiring sporcularının fiziksel ve zihinsel test parametrelerinin yarışma sonuçları ile karşılaştırılması
Comparison of physical and mental test parameters of elite orienteering athletes with competition results
MERİÇ ARAZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SporAnadolu ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BARIŞ GÜROL