Atmosferin dramaturjik inşası ve senografın yaratıcı konumu: Josef Svoboda'nın psiko-plastik mekânı
The dramaturgical construction of atmosphere and the creative position of the scenographer: Josef Svoboda's psycho-plastic space
- Tez No: 1019113
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU ZÜBEYDE AKLAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sahne ve Görüntü Sanatları, Performing and Visual Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Dramatik Sanatlar (disiplinlerarası) Sanat Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, atmosferin dramaturjik inşasında senografın yaratıcı rolünü Josef Svoboda'nın psiko-plastik sahne anlayışı üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, senografinin görsel düzenlemeler üreten bir tasarım alanı olmadığı; yapımın anlam katmanlarının oluşumuna katkı sağlayan yaratıcı ve dramaturjik bir üretim pratiği olduğu düşüncesinden hareket etmektedir. Çalışmanın kuramsal çerçevesinde atmosfer, dramaturji ve senografi kavramları arasındaki ilişkiler ele alınmış; senografın tiyatro üretim süreçlerindeki konumu tartışılmıştır. Bu doğrultuda atmosfer, sahneleme sürecinin doğal bir sonucu olarak değil, bilinçli biçimde tasarlanan ve dramatik anlatıyı destekleyen bir yapı olarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın inceleme alanını oluşturan Josef Svoboda, sahne mekânını dramaturjik bir araç olarak ele alan yaklaşımı nedeniyle seçilmiştir. Svoboda'nın geliştirdiği psiko-plastik sahne anlayışı kapsamında ışık, karanlık, ayna, projeksiyon ve çeşitli teknolojik uygulamaları kullanma biçimleri incelenmiştir. Yapılan değerlendirmeler, bu araçların teknik ya da estetik amaçlarla kullanılmadığını; seyirci algısını yönlendirmek, atmosfer oluşturmak ve dramatik anlamı güçlendirmek amacıyla dramaturjik işlevler üstlendiğini göstermektedir. Çalışmanın sonucunda, atmosferin tiyatro üretiminde yaratıcı bir dramaturjik bileşen olduğu ve senografın bu sürecin etkin üreticilerinden biri olarak değerlendirilmesi gerektiği ortaya konmuştur. Josef Svoboda'nın çalışmaları, senografinin sahne görüntüsünü oluşturan bir tasarım alanının ötesine geçtiğini; yapımın dramaturjik yapısına, seyirci algısına ve atmosferin kuruluşuna doğrudan katkı sağlayan yaratıcı bir pratik olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the creative role of the scenographer in the dramaturgical construction of atmosphere through Josef Svoboda's psycho-plastic stage concept. The research is based on the idea that scenography is not merely a field of design that produces visual arrangements, but a creative and dramaturgical practice that contributes to the formation of the layers of meaning within a production. Within the theoretical framework of the study, the relationships between the concepts of atmosphere, dramaturgy, and scenography are examined, and the position of the scenographer within theatrical production processes is discussed. In this context, atmosphere is considered not as a natural outcome of the staging process, but as a consciously designed structure that supports dramatic narration. Josef Svoboda, who constitutes the focus of the research, was selected because of his approach to stage space as a dramaturgical tool. Within the scope of Svoboda's psycho-plastic stage concept, his use of light, darkness, mirrors, projection, and various technological applications has been examined. The evaluations demonstrate that these elements were not used for technical or aesthetic purposes; rather, they assumed dramaturgical functions aimed at directing audience perception, creating atmosphere, and strengthening dramatic meaning. The findings of the study reveal that atmosphere is a creative dramaturgical component in theatrical production and that the scenographer should be regarded as one of the active creators of this process. Evaluations based on Josef Svoboda's works demonstrate that scenography extends beyond being a field of design that creates stage imagery; it is a creative practice that directly contributes to the dramaturgical structure of a production, audience perception, and the construction of atmosphere.
Benzer Tezler
- Çukurova bölgesinde biyoklimatik veriler kullanılarak açık ve yeşil alan sistemlerinin belirlenmesi ilkeleri üzerinde bir araştırma
A research on the determination of the principles in open and green spaces systems by using the bioclimatic data in Çukurova region
MEHMET FARUK ALTUNKASA
- Seçilen ekstraktif çözgenin etilasetat-etilalkol azeotropik sistemi üzerine etkisi
Başlık çevirisi yok
NAŞİDE FİDİ
- Atmosfer etkisinde kalan metallerin korozyonu
Corrosion of metals under the influence of the atmosphere
ÜMİT ÖZDİLER
- Kentsel yakın çevre alanlarının rekreasyonel amaçlı düzenleme kararlarını belirleyen etmenler ve Antakya (Hatay) kentsel yakın çevresinde uygulanması
The Faktors defininig the recreational planning of the urban nearby regions and the application at Antakya (Hatay) urban nearby regions
ERDOĞAN YAŞLICA
- Çukurova bölgesindeki narenciye alanlarının ve 1985 yılında don olayından etkilenen alanların uydu verileri kullanılarak belirlenmesi
Başlık çevirisi yok
VEDAT PEŞTEMALCI
