Bazı selülözik ve protein menşeli tekstil materyallerinin adaçayı (Salvia officinalis L.) ve kekik (Thymus vulgaris L.) sulu ekstraktı karışımında boyanma ve antimikrobiyal özelliklerinin araştırlması
Investigation of the dyeing and antimicrobial properties of some cellulosic and protein origin textile materials in the mixture of sage (Salvia officinalis L.) and thyme (Thymus vulgaris L.) aqueous extract
- Tez No: 1019193
- Danışmanlar: PROF. DR. ADEM ÖNAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Kimya, Chemistry
- Anahtar Kelimeler: Akıllı tekstil, Antimikrobiyal aktivite, Antimikrobiyal etki, Doğal boyalar, Ev tekstili, Kekik, Medikal tekstil, Mordan, Pamuklu tekstil, Taramalı elektron mikroskobu, Smart textile, Antimicrobial activity, Antimicrobial effect, Natural dyes, Home textile, Thyme, Medical textile, Mordants, Cotton textile, Scanning electron microscope
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kimya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, adaçayı (Salvia officinalis L.) ve kekik (Thymus vulgaris L.) bitkilerinden elde edilen ekstraktların tekstil boyar maddesi olarak kullanılabilirliği ve antimikrobiyal özellikleri incelendi. Boyama işlemlerinde pamuklu kumaş, yün iplik, kuzu derisi ve çam ahşap numuneleri kullanıldı. Renk sabitleyici ve renk değiştirici olarak CuSO4, FeSO4 ve AlK(SO4)2, Önal-1 (%3 NH3(v/v) + %3 H2NCONH2(m/v) + %3 CaC2O4(m/v)) mordanları kullanıldı. Boyama işlemleri; ön mordanlama, birlikte mordanlama, son mordanlama ve mordansız boyama yöntemleri kullanılarak gerçekleştirildi. Haslık analizleri (ışık, yıkama, sürtünme) uluslararası standartlara göre (TS EN ISO 105 CO6) yapıldı. Renk kodları Pantone Colour Guide atlası yardımıyla, renk özellikleri CIE-L*a*b* ve K/S değerleri ise Premier Colorsan SS 6200A spektrofotometresi kullanılarak ölçüldü. Önal-1 mordanı kullanılmadan yapılan yün iplik boyamalarında, 420 nm'de ölçülen en yüksek renk verimliliği değeri K/S= 27 (CuSO4, birlikte mordanlama ile), pamuklu kumaşlar için K/S= 5 (CuSO4, ön mordanlama ile), deri numunelerinde K/S= 5 (FeSO4, birlikte mordanlama ile) ve çam ahşap boyamalarda K/S=2 (AlK(SO4)2, ön mordanlama) değerleri bulundu. Önal-1 ön işlemli boyamalarda ise en yüksek renk verimliliği değeri; yün ipliklerde K/S=28 (FeSO4, birlikte mordanlama ile), pamuklu kumaşlarda K/S=6 (CuSO4, birlikte mordanlama ile), deri numunelerinde K/S=4 (FeSO4, birlikte mordanlama ile) ve çam ahşap boyamalarda K/S=3 (FeSO4, birlikte mordanlama ile) olarak belirlendi. Boyalı ve boyasız numunelerin yüzey morfolojisi analizi EVOLS10 model Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) ile yapıldı. En yüksek K/S değerlerine sahip boyalı numuneler (ahşap hariç) antimikrobiyal test için ortam kombinasyonu (Protokol-A) ve Escherichia coli kontaminasyonuna (Protokol- B) tabi tutularak, antimikrobiyal gelişimleri rapor edildi. Bu rapor incelendiğinde, Önal-1 mordanı kullanılmadan, Önal-1 mordanı kullanılarak ve mordansız boyama yöntemlerine göre boyanan 11 numunenin 9 tanesi E. coli bakterisinin üremesini engelledi. Boyanmamış (kontrol) numunelerinde deri kumaş için E. Coli bakterisinin üremesi görülmezken; boyanmamış yün iplik ve pamuklu kumaşta E. coli üremesi gerçekleşti. Önal-1 mordanı kullanılarak yapılan boyamalar sonucunda elde edilen renk haslık değerleri ve K/S değerleri, Önal-1 mordanı kullanılmadan yapılan boyamalar sonucunda elde edilen renklerin haslık değerlerine göre daha yüksek olduğu tespit edildi. Yapılan SEM analizleri neticesinde mordan maddesinin elyaf, kumaş ve ahşap yüzeyine tutunduğunu gösterdi. Bu prosedürlere göre üretilecek olan tekstil kumaşlarının antimikrobiyal özellik göstermesi nedeniyle, sağlık merkezlerinde (hastane, sağlık ocağı, klinikler) kullanımlarının hijyen açısından olumlu katkı sağlayacağı görüşüne varıldı. Sonuç olarak, adaçayı (Salvia officinalis L.) ve kekik (Thymus vulgaris L.) bitkilerinden elde edilen ekstrakt karışımının yün iplik, pamuklu kumaş, deri ve çam ahşap numunelerinin boyanmasında etkili bir doğal boyar madde kaynağı olduğu anlaşıldı.
Özet (Çeviri)
In this study, the suitability of extracts obtained from sage (Salvia officinalis L.) and thyme (Thymus vulgaris L.) as textile dyes and their antimicrobial properties were in-vestigated. Cotton fabric, wool yarn, sheepskin, and pine wood samples were used in the dyeing processes. CuSO₄, FeSO₄ and AlK(SO₄)₂ were used as mordants, along with Onal-1 (3% NH₃ (v/v) + 3% H₂NCONH₂ (m/v) + 3% CaC₂O₄ (m/v)) as a color fixati-ves and color modifiers. The dyeing processes were carried out using pre-mordanting, meta-mordanting, post-mordanting and unmordantting dyeing methods. Fastness tests (light, washing, rubbing) were conducted in accordance with international standards (TS EN ISO 105 CO6). Color codes were determined using the Pantone Color Guide atlas, while color characteristics (CIE-L*a*b* and K/S values) were measured using a Premier Colorsan SS 6200A spectrophotometer. In wool yarn dyeing without the use of the Onal-1 mordant, the highest color yield value measured at 420 nm was K/S = 26.94 (with CuSO₄, meta-mordanting); for cotton fabrics, K/S = 5 (CuSO₄, with pre-mordanting), for leather samples K/S = 5 (FeSO₄, with meta-mordanting), and for wood dyeing K/S = 2 (AlK(SO₄)₂, with pre-mordanting). In Onal-1 pretreated dyeings, the highest color yield value (K/S=28, FeSO4, with meta- mordanting) was found for cotton fabrics (K/S= 6, CuSO4, with meta- mordanting), for leather samples (K/S =4, FeSO4, with meta-mordanting method), and for wood dyeing (K/S= 3, FeSO4, with meta-mordanting). Surface morphology analysis of dyed and undyed samples was per-formed using an EVOLS10 Scanning Electron Microscope (SEM). The dyed samples with the highest K/S values (excluding wood) were subjected to the medium combina-tion for the antimicrobial test (Protocol-A) and Escherichia coli contamination (Proto-col-B), and their antimicrobial developments were reported. Upon reviewing this re-port, 9 out of 11 samples dyed using the Onal-1 mordant, without the Onal-1 mordant, and using unmordanting dyeing methods inhibited the growth of E. coli bacteria. While no E. coli bacterial growth was observed in the undyed(control) samples of leather fab-ric, E. coli growth occurred in the undyed wool yarn and cotton fabric. It was determi-ned that the colorfastness values and K/S values obtained from dyeing using the Onal-1 mordant were higher than those obtained from dyeing without the Onal-1 mordant. SEM analyses revealed that the mordant binds to the surfaces of fibers, fabrics, and wood. Given that textiles produced using these procedures exhibit antimicrobial pro-perties, it was assessed that their use in healthcare facilities (hospitals, health centers, clinics) would contribute positively to hygiene. In conclusion, it was determined that the extract mixture derived from sage (Salvia officinalis L.) and thyme (Thymus vulga-ris L.) serves as an effective natural dye source for dyeing wool yarn, cotton fabric, leather, and wood samples.
Benzer Tezler
- Havaciva bitkisi (Alkanna tinctoria)'nin selülozik ve protein elyaf boyarmaddesi olarak kullanılabilirliğinin araştırılması
The investigation of useage of the plant of alkanet (Alkanna tinctoria) as cellulosic and protein fiberic dyestuff
FİRDES ÖZTAV
- Modern teknikle üretimi gerçekleştirilen Bayburt karın kaymağının bazı biyokimyasal, mikrobiyolojik ve organoleptik özelliklerinin araştırılması
Investigation of some biochemical, microbiological and organoleptic properties of Bayburt karin kaymagi produced by modern technique
EMİN USTAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Gıda MühendisliğiBayburt ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYLA ARSLANER
- Erzincan tulum peynirinin baharatlı çeşitlerinin yapılabilirliği üzerine araştırmalar
Studies on the possibility of using Erzincan tulum chese to produce spicy
ZİYA GÖKALP CEYLAN
Doktora
Türkçe
1998
Gıda MühendisliğiAtatürk ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADDULLAH ÇAĞLAR
- Tiner ile rat beyninde olusturulan oksidatif stres üzerine melatonin ve eritropoetinin etkisi
The effect of melatonin and erythropoietin on the oxidative stress, induced by thinner inhalation in rat brain
SİBEL KUZUGÜDEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2007
BiyokimyaErciyes ÜniversitesiBiyokimya ve Klinik Biyokimya Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİGEN NARİN
- Teorik moleküler modelleme ve deneysel FT-IR ve raman spektroskopisi teknikleri ile tarihi eserlerin incelenmesi
Investigation of historical artifacts with theoretical molecular modeling and experimental FT-IR and raman spectroscopy techniques
ALİYE DEMET DEMİRAĞ
Doktora
Türkçe
2022
Fizik ve Fizik Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEN ÖZEL
PROF. DR. SEVİM AKYÜZ