Genç yetişkinlerde erken dönem uyum bozucu şemaların ve partner seçiminin yaşam doyumu ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between early maladaptive schemas, partner selection, and life satisfaction in young adults
- Tez No: 1019215
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SENA GÜME
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Erken dönem uyum bozucu şemalar, Kişiler arası ilişkiler, Kişiler arası şemalar, Yaşam doyumu, İdeal eş, İnsan ilişkileri, Early maladaptive schemas, Interpersonal relations, Interpersonal schemas, Life satisfaction, Ideal partner, Human relations
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, genç yetişkinlerde erken dönem uyum bozucu şemalar ve partner seçiminin yaşam doyumuyla ilişkisini incelemektir. Çalışmanın örneklemi 18-29 yaş aralığında, bir romantik ilişkiyi deneyimlemiş olan 191 kadın ve 69 erkek olmak üzere 260 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırmada katılımcılara çevrimiçi ortamda Young Şema Ölçeği-Kısa Form 3 (YŞÖ-KF3), Romantizm ve Eş Seçimi Tutum Ölçeği (REST), Yaşam Doyumu Ölçeği (YDÖ) ve sosyodemografik bilgi formu uygulanmıştır. Verilerin analizinde Bağımsız Örneklem T Testi, Tek Yönlü ANOVA, Pearson Korelasyon ve Çoklu Regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre başarısızlık şeması cinsiyete göre farklılaşmış; kadınlar bu boyutta erkeklerden daha yüksek puan almıştır. Ön lisans mezunları yetersiz özdenetim ve tehditlere karşı dayanıksızlık şemalarında diğer gruplara kıyasla daha yüksek puan sergilemiştir. İlişkisi olmayan bireyler romantik ilişki içindeki bireylere göre duygusal yoksunluk şemasında, mükemmeliyetçi eş tutumunda ise birlikte yaşayanlara göre daha yüksek puan almıştır. Erkekler aşk yeter, kadınlar mükemmeliyetçi eş tutumu alt boyutunda daha yüksek puan göstermiştir. Yetersiz özdenetim, cezalandırılma ve yüksek standartlar dışındaki tüm şema alt boyutları yaşam doyumuyla negatif yönde ilişkili bulunmuş; en güçlü olumsuz ilişki sosyal izolasyon/güvensizlik, tehditlere karşı dayanıksızlık ve başarısızlık şemalarında gözlemlenmiştir. Partner seçimi tutumlarından evlilik öncesi birlikte yaşama yaşam doyumuyla negatif, idealizasyon ise pozitif yönde anlamlı ilişki sergilemiştir. Regresyon analizi, sosyal izolasyon, başarısızlık ve evlilik öncesi birlikte yaşama tutumunun yaşam doyumunu olumsuz; onay arayıcılık ve idealizasyonun ise olumlu yönde yordadığını göstermiştir. Kurulan model anlamlı bulunmuş olup bağımsız değişkenler yaşam doyumundaki varyansın %22,1'ini açıklamaktadır. Araştırmada elde edilen bulgular literatürdeki çalışmalar ve kavramsal perspektif çerçevesinde tartışılmış; literatürle örtüşen sonuçlar ve kuramsal açıdan çelişen bulgular ele alınmıştır.
Özet (Çeviri)
The present study investigates the relationship between early maladaptive schemas, partner selection, and life satisfaction among young adults. The sample comprised 260 participants (191 females, 69 males; aged 18–29), who had experienced a romantic relationship. Data were collected online using the Young Schema Questionnaire–Short Form 3, the Romanticism and Mate Selection Attitude Scale, the Satisfaction with Life Scale, and a sociodemographic form. Independent Samples T-Test, One-Way ANOVA, Pearson Correlation, and Multiple Regression were used. Findings showed that the failure schema differed significantly by gender, with females scoring higher than males. Participants with associate degrees had higher scores in entitlement/insufficient self-control and vulnerability to harm or illness than education groups. Individuals not currently in a relationship scored higher in emotional deprivation than those in relationships, while those not cohabiting scored higher in perfectionist mate attitudes. Regarding partner selection, males scored higher in the love is enough subdimension, whereas females scored higher in perfectionist mate attitudes. Correlation analysis indicated that all schema domains, except entitlement, punitiveness, and unrelenting standards, were negatively related to life satisfaction. The strongest negative correlations were found in social isolation/mistrust, vulnerability to harm, and failure. Premarital cohabitation was negatively correlated, whereas idealization was positively correlated with life satisfaction. Regression analysis showed that social isolation, failure, and premarital cohabitation attitudes negatively predicted life satisfaction, whereas approval-seeking and idealization positively predicted it. The model was significant and explained 22.1% of the variance in life satisfaction. Findings were discussed within the literature and conceptual framework, addressing consistent and contradictory results.
Benzer Tezler
- Genç yetişkinlerde savunma mekanizmaları ve erken dönem uyum bozucu şemaların incelenmesi
The relationship between defense mechanisms and early maladaptive schemas in young adults
ÇAĞLA ALTINOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜCEL YILMAZ
- Genç yetişkinlerde erken dönem uyum bozucu şema alanları ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between early maladaptive schema domains and psychological symptoms in young adults
MELEK YAŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KAHRAMAN GÜLER
- Genç yetişkinlerde erken dönem uyum bozucu şemalar, dengeli bütünleşme-ayrışma ve ilişki istikrarı arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examining the relationships between young adult's early maladaptive schemas, balanced differentiation-integration and the investment model
BERNA GÖKÇE SUCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Kent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RUKİYE KÖROĞLU
- Genç yetişkinlerde erken dönem uyum bozucu şemalar, psikolojik dayanıklık ve kişiler arası ilişki tarz arasındaki ilişki
Examining the relationship between early adjustment decad dec schemes, psychological resilience and interpersonal relationships in young adults
SELEN ÖCAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KAHRAMAN GÜLER
- Genç yetişkinlerde cinsel suçlara yönelik bilişsel çarpıtmalar: Erken dönem uyum bozucu şemaların aracı rolü
Cognitive distortions regarding sexual crimes in young-adults: The mediating role of early maladaptive schemas
İSMAİL ALTAN TÜLÜ
Doktora
Türkçe
2020
PsikolojiAnkara ÜniversitesiAdli Bilimler Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. HATİCE GÜLSEN ERDEN