Doğaçlamalarda tekrar eden tartım kalıpları: Tanburi Cemil Bey örneği
Recurri̇ng rhythmi̇c patterns i̇n improvi̇sati̇on: The case of Tanburi̇ Cemi̇l Bey
- Tez No: 1019867
- Danışmanlar: PROF. DR. CENK GÜRAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Müzik, Music
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk Müzikleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Tanburi Cemil Bey'in mızraplı tanbur taksimlerinde tekrar eden tartım kalıplarını tespit etmeyi ve bu kalıpların doğaçlama müzik üretim sistemi, kişisel üslup ve icra pratiği açısından ne tür veriler sağlayabileceğini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın kapsamını Tanburi Cemil Bey'e ait Gülizar, Hicaz, Müstear, Neva ve Şedaraban makamlarındaki beş mızraplı tanbur taksimi oluşturmaktadır. İncelenen taksimler notaya alınmış, ardından salt ritmik gösterime indirgenmiş ve tekrar eden tartım kalıpları görsel tespit ile işitsel kontrolün birlikte kullanıldığı bir yöntemle belirlenmiştir. Tespit edilen kalıplar benzerlikleri doğrultusunda altı ana grup altında sınıflandırılmış ve her taksimdeki kullanım sıklıkları değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda tespit edilen tartım kalıplarının, incelenen beş taksimde toplam 876 kez kullanıldığı görülmüştür. Söz konusu kalıpların farklı makam ve perde düzenlerinde tekrar etmesi, bu yapıların yalnızca makam seyrine veya perde düzenine bağlı olmadığını, Tanburi Cemil Bey'in doğaçlama yapma sistematiği ve kişisel üslubuyla ilişkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca bazı kalıpların cümle başlatma, cümleyi sürdürme ve kalışları hazırlama gibi işlevlerle ilişkili olduğu görülmüştür. Bu bağlamda çalışma, geleneksel Türk müziğinde doğaçlama icraların ritmik ve kalıpsal düzeyde incelenebileceğini ortaya koymakta ve tartım kalıplarının üslup analizinde önemli veriler sağlayabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to identify recurring rhythmic patterns in Tanburi Cemil Bey's tanbur improvisations and to examine what kinds of data these patterns may provide regarding improvisational music production, personal style, and performance practice. The scope of the study consists of five tanbur improvisations by Tanburi Cemil Bey in the makams Gülizar, Hicaz, Müstear, Neva, and Şedaraban. The selected improvisations were transcribed and then reduced to purely rhythmic notation. Recurring rhythmic patterns were identified through a method combining visual detection and aural verification. The identified patterns were classified into six main groups according to their similarities, and their frequency of use in each improvisation was evaluated. The analysis showed that the identified rhythmic patterns were used a total of 876 times across the five improvisations. The recurrence of these patterns in different makams and pitch arrangements indicates that these structures are not dependent solely on makam progression or pitch organization, but are also related to Tanburi Cemil Bey's improvisational system and personal style. It was also observed that some patterns are associated with functions such as initiating phrases, sustaining musical flow, and preparing cadential points. In this respect, the study demonstrates that improvisational performances in traditional Turkish music can be examined at rhythmic and patternbased levels, and that rhythmic patterns may provide significant data for style analysis.
Benzer Tezler
- Film müziklerinde postminimalist müzik akımının etkileri
The effects of postminimalist musical movement in film music
GÜNCEL GÜRSEL ARTIKTAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
YRD. DOÇ. DR. ERAY ALTINBÜKEN
- Designing digital interfaces for enhanced musical interaction and digital instrument mapping strategies to improvise alongside acoustic instruments
Müzikal etkileşimi arttıracak dijital arayüz tasarımları ve akustik enstrümanlarla birlikte doğaçlamalar için dijital enstrümanlara yönelik eşleme stratejileri
ONUR DAĞDEVİREN
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN DENEÇ
DR. ÖĞR. ÜYESİ KONSTANTINOS VASILAKOS
- Fragmentation in the urban contetekt
Kent bağlamında parçalanma olgusu
FUAT ETKER
Yüksek Lisans
İngilizce
1999
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMEL AKÖZER
- William Shakespeare'in Hamlet oyunundaki“Hamlet”karakterinin yolculuğunun Lacan'ın“Arzu Nesnesi”kavramıyla dans performansı üzerinden yorumlanması
Creating a dance performance of the journey of the“Hamlet”character in William Shakespeare's play Hamlet with Lacan's“Object of Desire”concept
SERCAN GÜLBAHAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sahne ve Görüntü SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. TUĞÇE TUNA
- Oyunculuk eğitiminde yaratıcı bir araç olarak doğaçlamanın kullanımı
The use of improvisation as a creative tool in acting training
SÜNDÜZ ADİLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sahne ve Görüntü SanatlarıDokuz Eylül ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM BELKIS