Çocuklara yönelik animasyon filmlerinde sürdürülebilir tüketim ve üretim temalarının sahne temelli içerik analizi
A scene-based content analysis of sustainable consumptionand production themes in children's animatedfilms
- Tez No: 1020155
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN VAROL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir tüketim, Sürdürülebilir üretim, Sustainable consumption, Sustainable manufacturing
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sinop Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, çocuklara yönelik bir animasyon filmde sürdürülebilir tüketim ve üretim temalarının nasıl temsil edildiğini sahne temelli yönlendirilmiş nitel içerik analizi yoluyla incelemektir. Araştırma nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde tasarlanmış olup, veri kaynağı olarak Dr. Seuss' The Lorax animasyon filmi kullanılmıştır. Çalışmada doküman incelemesine dayalı yönlendirilmiş (deductive) nitel içerik analizi benimsenmiş; analiz birimi olarak sahne tercih edilmiştir. Film, geliştirilen sahne ayırma protokolü doğrultusunda 41 sahneye ayrılmış ve her sahne, sürdürülebilirlik temsillerini değerlendirmek amacıyla oluşturulan rubrik aracılığıyla analiz edilmiştir. Rubrik; azaltma, yeniden kullanma, geri dönüşüm, kaynak bilinci ve bireysel çevresel sorumluluk olmak üzere beş boyuttan oluşmaktadır. Kodlama süreci iki bağımsız kodlayıcı tarafından yürütülmüş ve uzlaşı yoluyla nihai hâle getirilmiştir. Araştırma bulguları, filmde sürdürülebilirlik temalarının mevcut olmakla birlikte eşit ve dengeli biçimde temsil edilmediğini göstermektedir. Özellikle kaynak bilinci ve doğal kaynakların korunması temasının güçlü ve süreklilik gösteren bir şekilde yer aldığı; buna karşılık yeniden kullanma ve geri dönüşüm gibi davranış odaklı temaların daha sınırlı düzeyde temsil edildiği belirlenmiştir. Ayrıca temaların büyük ölçüde problem odaklı bir anlatı çerçevesinde sunulduğu, çözüm ve davranış geliştirme boyutunun ise daha zayıf kaldığı görülmüştür. Bireysel çevresel sorumluluk temasının ise anlatı içinde gelişimsel bir süreç izlediği ortaya konmuştur. Sonuç olarak araştırma, animasyon filmlerin sürdürülebilirlik temalarının aktarımında güçlü bir farkındalık oluşturma potansiyeline sahip olduğunu; ancak bu temsillerin davranış geliştirme açısından sınırlı kaldığını göstermektedir. Bu bulgu, çevre eğitimi alanyazınında vurgulanan farkındalık–davranış boşluğu ile örtüşmektedir. Çalışma, medya içeriklerinin sürdürülebilirlik eğitimi bağlamında etkili biçimde kullanılabilmesi için pedagojik olarak yapılandırılmış öğrenme süreçleriyle desteklenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine how sustainable consumption and production themes are represented in a children's animated film through scene-based content analysis. The research was designed within a qualitative research framework, and Dr. Seuss' The Lorax was used as the primary data source. A directed (deductive) qualitative content analysis based on document analysis was employed, with scenes defined as the unit of analysis. The film was segmented into 41 scenes using a structured scene segmentation protocol, and each scene was analyzed using a rubric developed to assess sustainability representations. The rubric consisted of five dimensions: reduction, reuse, recycling, resource awareness, and individual environmental responsibility. The coding process was conducted by two independent coders and finalized through consensus. The findings indicate that while sustainability themes are present in the film, they are not represented in a balanced manner. Resource awareness and environmental consciousness were found to be strongly and consistently represented, whereas behavior-oriented themes such as reuse and recycling were limited and context-dependent. Additionally, sustainability themes were predominantly presented within a problem-oriented narrative framework, with relatively weaker emphasis on solutions and behavioral transformation. The theme of individual environmental responsibility was observed to follow a developmental trajectory throughout the narrative. Overall, the study demonstrates that animated films have a strong potential to foster environmental awareness but remain limited in promoting sustainable behavior. This finding aligns with the widely discussed awareness–behavior gap in environmental education literature. The study highlights that media-based sustainability representations need to be supported by pedagogically structured learning processes to effectively contribute to behavior change.
Benzer Tezler
- TRT çocuk kanalında yayınlanan çizgi filmlerde geleneksel sporlar ve oyunların aktarımı
Transmission of traditional sports and games in cartoons broadcast on TRT children's channel
GAMZE GÜNGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGaziantep ÜniversitesiGeleneksel Sporlar ve Oyunlar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞENUR ÖZDAL
- Translation of adult-oriented humour in children's animated movies: A corpus-based study
Çocuk animasyon filmlerinde yetişkinlere yönelik mizahin çevirisi: Bütünce temelli bir çalışma
GÜLCE NAZ ŞEMİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Mütercim-TercümanlıkHacettepe ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELENA ANTONOVA ÜNLÜ
- Türk yapımı animasyon filmlerinde değer aktarımı üzerine inceleme
Value transfer in Turkish construction animation filmsinvestigation on
HASAN BASRİ TURHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimSiirt ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN AKIN
- The representation of women in American animated feature films
Uzun metrajlı Amerikan animasyon filmlerinde kadın temsili
ECE ARIHAN
Doktora
İngilizce
2022
Sahne ve Görüntü SanatlarıBahçeşehir ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİLAY ULUSOY
- 2020 yılları sonrası animasyon sinemasında mitler, büyüme serüvenleri ve akışkan cinsiyet kavramı
Myths, growth spurts and the concept of fluid gender in post 2020 animation cinema
AYŞE SAYAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sahne ve Görüntü SanatlarıAydın Adnan Menderes ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYNUR ÖRNEK