Tanrı ve zaman: Sonsuz zamanlılığa karşı zaman-dışılık savunusu
God and time: A defense of atemporality against sempiternity
- Tez No: 1020393
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT ARICI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tanrı-zaman ilişkisi, çağdaş din felsefesinin en temel problemlerinden biridir. Bu problem, bir yandan klasik teizmin Tanrı'ya atfettiği basitlik (divine simplicity), değişmezlik (immutability), her şeyi bilme (omniscience) ve bağımsızlık (aseity) gibi Tanrı'nın asli nitelikleri, diğer yandan sürekli değişim ve ardışıklık içeren zamansal dünyanın yapısı arasındaki gerilimden doğmaktadır. Söz konusu gerilim, Tanrı'nın zamanın dışında mı (atemporality), yoksa zaman içinde başlangıçsız ve sonrasız biçimde mi (sempiternity) var olduğu sorusunu din felsefesinin merkezî tartışmalarından biri hâline getirmiştir. Bu tez, Tanrı'nın zaman-dışı varoluşunun hem kavramsal hem de metafizik bakımdan savunulabilir olduğunu ortaya koyma teşebbüsünde bulunmaktadır. Bu doğrultuda öncelikle zaman-dışılık ve sonsuz-zamanlılık yaklaşımları karşılaştırılmakta, ardından zaman-dışılık görüşüne yöneltilen başlıca itirazlar incelenmektedir. Özellikle Tanrı'nın zamansal olaylarla nasıl ilişki kurduğu, değişmez bir varlığın değişen bir dünyayı nasıl bilebildiği ve özgür insan eylemleri ile tanrısal bilginin nasıl bağdaştırılabileceği soruları çalışma boyunca ele alınan temel problemler arasında yer almaktadır. Tez, ontolojik arka plan olarak zamanın bütün noktalarını eşit derecede gerçek kabul eden B-teorisi temelli blok evren anlayışını benimsemektedir. Bu çerçevede Tanrı'nın zamansal olaylarla ilişkisinin Tanrı'da içkin bir değişim gerektirmediği, söz konusu ilişkinin büyük ölçüde ilişkisel değişim (relational change) ve Cambridge değişimi (Cambridge change) kavramları aracılığıyla açıklanabileceği savunulmaktadır. Ayrıca zamansal dilin ürettiği kavramsal yanılsamaları gidermek amacıyla doğruluk temellendiricilere (truth-makers) dayanan zamansızlaştırma (tenseless-ization) yaklaşımından yararlanılmakta; özgür eylem ile tanrısal bilme arasındaki gerilim ise Ockhamcı çözümleme çerçevesinde değerlendirilmektedir. Sonuç olarak tez, zaman-dışılık modelinin klasik teizmin Tanrı'ya atfettiği temel nitelikleri koruma bakımından sonsuz-zamanlılık modeline göre daha güçlü bir açıklama sunduğunu ileri sürmekte; Tanrı'nın zaman-dışı varoluşunun yalnızca metafizik olarak mümkün değil, aynı zamanda ilahî mükemmellik anlayışıyla da daha uyumlu bir model olduğunu savunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The relationship between God and time is one of the central problems in contemporary philosophy of religion. This problem arises from the tension between, on the one hand, the essential divine attributes traditionally affirmed by classical theism—such as divine simplicity, immutability, omniscience, and aseity—and, on the other hand, the structure of the temporal world, which is characterized by continual change and succession. This tension has made the question of whether God exists outside time (atemporality) or within time without beginning or end (sempiternity) one of the major debates in the philosophy of religion. This thesis seeks to demonstrate that God's atemporal mode of existence is both conceptually and metaphysically defensible. To this end, it first compares the atemporal and sempiternal conceptions of divine existence and then examines the principal objections raised against the atemporal view. Particular attention is devoted to questions concerning how God can relate to temporal events, how an immutable being can know a changing world, and how divine knowledge can be reconciled with free human action. As its ontological framework, the thesis adopts a B-theoretic block universe model, according to which all moments of time are equally real. Within this framework, it is argued that God's relation to temporal events does not require any intrinsic change in God and that this relation can largely be explained through the concepts of relational change and Cambridge change. Furthermore, in order to eliminate conceptual confusions generated by temporal language, the thesis employs an approach of tenseless-ization grounded in truthmakers. The tension between free action and divine foreknowledge is also examined through an Ockhamist analysis. In conclusion, the thesis argues that the atemporal model provides a stronger account than the sempiternal model with respect to preserving the core divine attributes affirmed by classical theism. It further maintains that God's atemporal existence is not only metaphysically possible but also more consistent with the classical conception of divine perfection.
Benzer Tezler
- Pascal ou L'insoutenable Lourdeur de L'etre
Başlık çevirisi yok
FATMA KUZ
Yüksek Lisans
Fransızca
1994
Fransız Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiFransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KEMAL ÖZMEN
- Gazali ve Swinburne`de Tanrı-zaman ilişkisi
The Relation between Dod and time in Gazali and Swinburne
ENGİN ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
DinAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. RECEP KILIÇ
- Das“Ewige Werden”in fünf novellen der romantik
Romantik“Novelle”de sonsuz oluşum
MERAL OZAN
Yüksek Lisans
Almanca
1999
Alman Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERİFE DOĞAN
- Çağdaş ateist varsayımlar: Tanrı yanılgısı örneği
Contemporary ateistic assumptions: The example of god dellusion
MEHMET SULHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
FelsefeYüzüncü Yıl ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ERDAL BAYKAN