Çocukluk çağı travmalarının algılanan ebeveynlik tutumu ve psikolojik sağlamlık ile ilişkisi
The relationship between childhood traumas and perceived parenting attitudes and psychological resilience
- Tez No: 1020740
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TEMEL ALPER KARSLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Algılanan ebeveynlik biçimleri, Psikolojik sağlamlık, Psikolojik travma, Çocukluk çağı travmaları, Perceived parenting styles, Resilience, Psychological trauma, Childhood traumas
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, çocukluk çağı travmalarının, algılanan ebeveynlik tutumu ve psikolojik sağlamlık ile ilişkisini incelemek; ayrıca bu ilişkide ebeveyn tutumlarının aracı ve düzenleyici rolleri ile cinsiyetin etkisini ortaya koymaktır. Çalışmaya toplam 356 kişi alınmıştır. Katılımcıların %56,5'i (n=201) kadın, %43,5'i (n=155) erkek olup yaş ortalamaları 30,67 (SS = 12,15)'dir. Araştırmaya 18 yaş ve üzerinde olan, gönüllü olarak çalışmaya katılmayı kabul eden bireyler dahil edilmiştir. Araştırma verileri toplanırken katılımcılara“Bilgilendirilmiş Onam Formu”,“Kişisel Bilgi Formu”,“Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ)”(Bernstein vd., 1994),“Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları Ölçeği-Çocuk Formu (KAET-Ç)”(Arrindell vd., 1999) ve“Connor-Davidson Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (CD-RISC)”(Connor ve Davidson, 2003) verilmiştir. Verilerin istatistiksel özetlemelerinde tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. İkili korelasyonlarda normal dağılım özelliklerine göre Spearman Sıra Farkları Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki yordayıcı ilişkileri test etmek için hiyerarşik çoklu regresyon analizi; aracı ve düzenleyici değişken etkilerini incelemek için ise Hayes PROCESS Makrosu temelli analizler kullanılmıştır. Tüm analizlerde p < 0,05 olarak alınmıştır. Çocukluk çağı travmaları (özellikle duygusal ihmal) ile psikolojik sağlamlık arasında anlamlı negatif korelasyon olduğu görülmüştür. Anne ve babadan algılanan duygusal sıcaklık psikolojik sağlamlık ile anlamlı pozitif korelasyon gösterirken; reddedici ve aşırı koruyucu tutumlar psikolojik sağlamlık ile anlamlı negatif korelasyon göstermektedir. Yapılan analizler sonucunda, çocukluk dönemi duygusal istismarı ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide babanın reddedici tutumunun tam aracı rol oynadığı bulunmuştur. Aşırı koruyucu ebeveyn tutumunun ise, yüksek travmaya maruz kalan bireylerde travmanın yıkıcı etkisini azaltarak koruyucu bir tampon işlevi gördüğü saptanmıştır. Ayrıca, çocukluk çağı travmalarının psikolojik sağlamlık üzerindeki olumsuz etkisinin erkeklerde kadınlara oranla çok daha şiddetli olduğu ve cinsiyetin düzenleyici bir rol üstlendiği görülmüştür. Bu konuyla ilgili yapılacak araştırmaların fazlalaşması, boylamsal çalışmalara yer verilmesi ve farklı klinik örneklemlerle desteklenmesi gerekmektedir. Bireysel ve ailesel anlamda bilinçlenmenin önemli olduğu düşünülmekte, travma mağdurlarına yönelik müdahalelerde salt anneyi değil baba tutumlarını da kapsayan, cinsiyete özgü tedavi protokollerinin geliştirilmesi ve ebeveynlerin travma sürecindeki rolleri hakkında bilinçlendirilmeleri gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the relationship between childhood trauma, perceived parenting styles, and psychological resilience, as well as to investigate the mediating and moderating roles of parenting styles and the effect of gender within this relationship. A total of 356 individuals participated in the study. Of the participants, 56.5% (n=201) were female and 43.5% (n=155) were male, with a mean age of 30.67 (SD = 12.15). Individuals aged 18 and over who volunteered to participate were included in the research. Data were collected using an“Informed Consent Form”, a“Personal Information Form”, the“Childhood Trauma Questionnaire (CTQ)”(Bernstein et al., 1994), the“Short Egna Minnen Beträffande Uppfostran-Child Form (S-EMBU-C)”(Arrindell et al., 1999), and the“Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC)”(Connor & Davidson, 2003). Descriptive statistics were utilized for the statistical summarization of the data. For bivariate correlations, Spearman's Rank-Order Correlation Analysis was conducted in accordance with the distribution characteristics of the variables. Hierarchical multiple regression analysis was employed to test the predictive relationships among the variables, while Hayes' PROCESS Macro-based analyses were utilized to examine the mediating and moderating variable effects. The statistical significance level (p) was set at 0.05 for all analyses. The findings indicated a significant negative correlation between childhood trauma (particularly emotional neglect) and psychological resilience. While perceived emotional warmth from both mothers and fathers showed a significant positive correlation with psychological resilience, rejecting and overprotective attitudes displayed a significant negative correlation with psychological resilience. The results of the analyses demonstrated that perceived paternal rejection played a fully mediating role in the relationship between childhood emotional abuse and psychological resilience. Furthermore, an overprotective parenting style was found to serve as a protective buffer, mitigating the destructive impact of trauma in individuals exposed to high levels of trauma. Additionally, the negative impact of childhood trauma on psychological resilience was significantly more severe in male participants than in females, indicating that gender acts as a significant moderating variable. Future research should expand on this topic by incorporating longitudinal designs and supporting the findings with diverse clinical samples. It is considered essential to raise awareness at both individual and familial levels; interventions targeting trauma survivors should develop gender-specific treatment protocols that encompass paternal attitudes rather than solely focusing on the mother, and parents should be educated regarding their roles within the trauma process.
Benzer Tezler
- Ebeveynlerin çocukluk çağı travmaları ile çocuk yetiştirme tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the parents' childhood trauma and the attitudes of child rare
AYLA GÜNEŞ KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESAT ŞANLI
- Ebeveynlik tutumunun psikolojik belirtilere etkisinde zihinselleştirmenin, dayanıklılığın ve çocukluk çağı deneyimlerinin rolü: Nesiller arası bir çalışma
The role of mentalization, resilience and childhood experiences in the influence of parenting style on psychological symptoms: An intergenerational work
SENA CÜRE ACER
- Üniversite öğrencilerinde ilişki bağımlılığının çocukluk çağı travmaları ve algılanan ebeveynlik biçimleriyle ilişkisi
The relationship of codependency with childhood trauma and perceived parenting styles among university students
İREM ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELİHA TUZGÖL DOST
- Çocukluk çağı ruhsal travmalarının, algılanan ebeveyn tutumlarının ve savunma mekanizmalarının doğum yapmamış kadınların çocuk sahibi olma isteğini yordama gücü
The predictive power of childhood psychological traumas, perceived parental attitudes, and defense mechanisms on the desire to have children in women who have not given birth
CEYDA DÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Okan ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SAPANCI
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısında akran zorbalığı rolleri: Ergenler ve anneleri
Bullying roles in attention deficit hyperactivity disorder: adolescents and mothers
CEMRE YAŞÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZALP EKİNCİ