Geri Dön

İletişim fakültesi öğrencilerinin yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri: Sakarya Üniversitesi örneği

Artificial intelligence literacy levels among communication faculty students: A case study of Sakarya University

PDF İndir

  1. Tez No: 1022318
  2. Yazar: AYSUN GÖKMEN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. AHMET ESKİCUMALI
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sakarya Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Yapay zekâ, bilgi üretimi, bilginin seçimi, sunumu ve değerlendirilmesi süreçlerini dönüştüren temel teknolojilerden biri hâline gelmiştir. Bu dönüşüm, özellikle yükseköğretimde bilgiye erişimi kolaylaştırırken, erişilen bilginin doğruluğu, güvenilirliği, kaynağı ve etik kullanımı konusunda daha bilinçli bir yaklaşımı gerekli kılmaktadır. Yapay zekâ araçlarının araştırma, metin üretme, çeviri, özetleme ve fikir geliştirme süreçlerinde yaygınlaşması, öğrenciler açısından kullanım becerisinin yanı sıra, değerlendirme, sorgulama ve sorumluluk bilincini de kapsayan yeni bir yeterlik alanını ortaya çıkarmaktadır. Bu bağlamda yapay zekâ okuryazarlığı, öğrencilerin yapay zekâyı tanıma, kullanma, yapay zekâ tarafından üretilen çıktıları değerlendirme ve bu teknolojileri etik sınırlar içinde yönetme becerilerini kapsayan önemli bir akademik yeterlik alanı olarak öne çıkmaktadır. Bu nedenle öğrencilerin yapay zekâdan elde ettikleri bilgiyi sorgulamaları, farklı kaynaklarla karşılaştırmaları, olası hataları ve yanlılık risklerini değerlendirmeleri, akademik dürüstlük ilkelerine uygun hareket etmeleri gerekmektedir. Bilgi üretimi, medya içerikleri, dijital platformlar ve kamusal iletişim süreçleriyle doğrudan ilişkili olan iletişim alanında öğrenim gören öğrencilerin yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi bu açıdan önem taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı, Sakarya Üniversitesi İletişim Fakültesinde öğrenim gören öğrencilerin yapay zekâ okuryazarlık düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerin demografik özellikler, akademik değişkenler, kullanım alışkanlıkları ve yapay zekâya yönelik tutumlar bağlamında farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Araştırma, nicel araştırma desenlerinden betimsel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Çalışmanın evrenini, 2025–2026 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Sakarya Üniversitesi İletişim Fakültesinde öğrenim gören toplam 1848 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise gönüllülük esasına dayalı olarak katılım sağlayan ve yüz yüze anket yöntemiyle verileri toplanan 402 öğrenci meydana getirmektedir. Veri toplama aracı olarak, Wang vd. (2023) tarafından geliştirilen ve Türkçeye Çelebi vd. (2023) tarafından uyarlanan Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği ile araştırmacı tarafından hazırlanan demografik bilgi formu kullanılmıştır. 7'li Likert tipinde hazırlanan ve 12 maddeden oluşan ölçek; farkındalık, kullanım, değerlendirme ve etik olmak üzere dört alt boyuttan oluşmaktadır. Veriler Jamovi v. 2.7.15 yazılımı aracılığıyla analiz edilmiş, betimsel istatistikler, güvenirlik analizleri, normallik incelemeleri ve farklılık testleri uygulanmıştır. Araştırma bulguları, iletişim fakültesi öğrencilerinin yapay zekâ okuryazarlığı bakımından genel olarak güçlü bir potansiyele sahip olduğunu göstermektedir. Öğrencilerin farkındalık, kullanım ve değerlendirme boyutlarında olumlu bir düzeye ulaştıkları, etik boyutun ise diğer boyutlara göre daha fazla geliştirilmesi gereken bir alan olarak öne çıktığı belirlenmiştir. Cinsiyet, bölüm ve sınıf düzeyi gibi değişkenler açısından genel yapay zekâ okuryazarlığında yaygın ve güçlü bir farklılaşma görülmemiştir. Bununla birlikte etik boyutta kadın öğrenciler lehine anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Bu sonuç, yapay zekâ okuryazarlığının yalnızca araç kullanma becerisiyle açıklanamayacağını, etik farkındalık, eleştirel değerlendirme ve bilinçli kullanım becerileriyle birlikte ele alınması gerektiğini göstermektedir. Araştırma sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde, iletişim fakültesi öğrencilerinin yapay zekâ araçlarıyla düzenli bir temas kurdukları ve bu alanda olumlu bir yeterlik düzeyine sahip oldukları görülmektedir. Ancak bu potansiyelin kalıcı bir akademik yetkinliğe dönüşebilmesi için öğrencilerin yapay zekâ çıktıları karşısında eleştirel değerlendirme, etik farkındalık ve bilinçli kullanım becerileriyle desteklenmesi gerekmektedir. Bu çalışma, yapay zekâ okuryazarlığının yükseköğretimde öğrencilerin akademik gelişimi, mesleki hazırlığı ve sorumlu teknoloji kullanımı açısından temel bir yeterlik alanı olarak ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Özet (Çeviri)

Artificial intelligence has become one of the fundamental technologies transforming the processes of knowledge production, selection, presentation, and evaluation. While this transformation facilitates access to information, particularly in higher education, it also necessitates a more conscious approach to the accuracy, reliability, source credibility, and ethical use of information. The widespread use of artificial intelligence tools in research, text generation, translation, summarization, and idea development has created a new competency area for students that extends beyond operational skills to include evaluation, critical inquiry, and responsibility. In this context, artificial intelligence literacy has emerged as an important academic competency encompassing students' abilities to understand and use artificial intelligence, evaluate AI-generated outputs, and manage these technologies within ethical boundaries. Accordingly, students are expected to critically examine information generated by artificial intelligence, compare it with multiple sources, assess potential errors and biases, and adhere to the principles of academic integrity. Since the field of communication is directly associated with knowledge production, media content, digital platforms, and public communication processes, examining the artificial intelligence literacy levels of communication students is of particular importance. The aim of this study is to determine the artificial intelligence literacy levels of students enrolled in the Faculty of Communication at Sakarya University and to examine whether these levels differ according to demographic characteristics, academic variables, usage habits, and attitudes toward artificial intelligence. The study was conducted within the framework of the descriptive survey model, one of the quantitative research designs. The population consisted of 1,848 students enrolled in the Faculty of Communication at Sakarya University during the Fall semester of the 2025–2026 academic year. The sample comprised 402 students who voluntarily participated in the study and whose data were collected through face-to-face questionnaires. Data were collected using the Artificial Intelligence Literacy Scale developed by Wang et al. (2023) and adapted into Turkish by Çelebi et al. (2023), together with a demographic information form prepared by the researcher. The scale consists of 12 items rated on a 7-point Likert scale and includes four dimensions: awareness, usage, evaluation, and ethics. The data were analyzed using Jamovi v.2.7.15 software. Descriptive statistics, reliability analyses, normality assessments, and difference tests were performed. The findings indicate that students in the Faculty of Communication possess a generally strong potential in terms of artificial intelligence literacy. The students demonstrated positive levels of awareness, usage, and evaluation, whereas the ethics dimension emerged as the area requiring further development compared with the other dimensions. No widespread or substantial differences were identified in overall artificial intelligence literacy with respect to variables such as gender, department, and year of study. However, a statistically significant difference was found in the ethics dimension in favor of female students. These findings suggest that artificial intelligence literacy cannot be explained solely by the ability to use AI tools; rather, it should be considered together with ethical awareness, critical evaluation, and responsible use.Overall, the results indicate that communication students regularly engage with artificial intelligence tools and demonstrate a positive level of competency in this field. However, for this potential to develop into sustainable academic competence, students should be supported in strengthening their critical evaluation skills, ethical awareness, and responsible use of artificial intelligence outputs. This study highlights that artificial intelligence literacy should be regarded as a fundamental competency in higher education, contributing to students' academic development, professional preparedness, and responsible use of technology.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1013835

    Yapay zekâ okuryazarlığı: Dijital çağın yeni becerisi üniversite öğrencilerinin yapay zekâ okuryazarlıkları üzerine bir inceleme

    Artificial intelligence literacy: The new skill of the digital age a study on artificial intelligence literacy among university students

    HATİCE ŞEBNEM DERVİŞOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Radyo-TelevizyonAtatürk Üniversitesi

    Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ZEYNEP DEMİRCİOĞLU BİRİCİK

  2. Tez No

    927913

    Haberlerin zihinsel değerlendirmesinde medya okuryazarlığı etkisinin araştırılması

    In mental evaluation of news investigation of the impact of media literacy

    HALİL TÜRKER

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Radyo-Televizyonİstanbul Üniversitesi

    Radyo Televizyon Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ERGÜN YOLCU

  3. Tez No

    999618

    İletişim fakültesi öğrencilerinin yapay zekâ deneyimleri ve müfredata yönelik görüşleri: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi örneği

    Communication faculty students' experiences with artificial intelligence and their views on the curriculum: The case of Hatay Mustafa Kemal University

    MURAT ÇAM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    İletişim BilimleriHatay Mustafa Kemal Üniversitesi

    İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER FARUK ÖZCAN

  4. Tez No

    1005389

    Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin tıbbi yapay zekâya hazır bulunuşluk düzeylerinin değerlendirilmesi-tanımlayıcıkesitsel bir çalışma

    Assesment of medical artifical intelligence readiness among medical students at Ondokuz Mayıs University- a descriptive cross-sectional study

    MERTCAN ÖZUYSAL

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Aile HekimliğiOndokuz Mayıs Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÜNAL

  5. Tez No

    937017

    Tıp fakültesi öğrencilerinin pediatrik hastalarla iletişiminde kültürlerarası duyarlılıklarını geliştirmeye yönelik eğitim program tasarımı

    Designing an educational program to enhance medical students' intercultural sensitivity in pediatric patient communication

    AYSEL BURCU İBİLİ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge Üniversitesi

    Tıp Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÖZLEM SÜREL KARABİLGİN ÖZTÜRKÇÜ

Geri Dön