Tip 1 diyabetes mellitus tanılı hastalarda eşlik eden otoimmün hastalıklar ve klinik bulgular
Autoimmune diseases and clinical findings in children with type 1 diabetes mellitus
- Tez No: 1022939
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DERYA TEPE
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Diabetes mellitus-tip 1, Diabetik ketoasidoz, Hashimoto hastalığı, Otoimmün hastalıklar, Çocuklar, Çölyak hastalığı, Diabetes mellitus-type 1, Diabetic ketoacidosis, Hashimoto disease, Autoimmune diseases, Children, Celiac disease
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Tip 1 Diyabetes Mellitus (T1DM), pankreatik beta hücrelerine karşı gelişen otoimmün yıkım sonucunda insülin eksikliği ile seyreden ve çoğunlukla çocukluk ile adolesan dönemde ortaya çıkan kronik bir metabolik hastalıktır. Hastalık yalnızca metabolik bozukluklarla sınırlı kalmayıp, otoimmün zemin nedeniyle farklı organ sistemlerini etkileyen otoimmün hastalıklarla birliktelik gösterebilmektedir. Eşlik eden otoimmün hastalıkların erken dönemde tanınması, komplikasyonların önlenmesi ve hastalık yönetiminin optimize edilmesi açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Eylül 2019–Eylül 2023 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi'nde yeni tanı alan T1DM'li hastaların klinik özelliklerini ve eşlik eden otoimmün hastalıkların sıklığını değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Bu çalışma, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği'nde retrospektif, tek merkezli gözlemsel bir çalışma olarak gerçekleştirildi. Eylül 2019–Eylül 2023 tarihleri arasında başvuran 6 ay–18 yaş arasındaki hastaların kayıtları geriye dönük olarak incelendi. Yeni tanı T1DM almış ve en az 6 ay süreyle düzenli izlenen 242 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, klinik başvuru bulguları, laboratuvar parametreleri, diyabet otoantikorları ve eşlik eden otoimmün hastalıklar değerlendirildi. Otoimmün tiroidit, çölyak hastalığı, Graves hastalığı, vitiligo ve otoimmün adrenalit tanıları ilgili klinik ve laboratuvar kriterlerine göre belirlendi. İstatistiksel analizler SPSS 25.0 programı kullanılarak yapıldı ve p<0,05 değeri anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 242 hastanın %52,5'i erkek, %47,5'i kız olup, tanı yaşı ortalaması 9,19±4,00 yıl olarak saptandı. Hastaların yaklaşık yarısı (%49,5) 7–12 yaş grubunda yer almakta olup, prepubertal hastalar %55 oranındaydı. Tanı mevsimleri açısından anlamlı farklılık saptanmadı. Başvuru semptomları incelendiğinde en sık poliüri (%83,9), polidipsi (%82,6) ve kilo kaybı (%52,1) gözlendi. Hastaların %49,2'si diyabetik ketoasidoz (DKA) ile başvurmuş olup, DKA olgularının %68,9'u ağır şiddetteydi. Tanı anında enfeksiyon varlığı %16,9 olup en sık üst solunum yolu enfeksiyonu (%12,8) saptandı. Otoantikor değerlendirmesinde anti-GAD %63,2, adacık hücre antikoru %61,2 ve anti-insülin antikoru %11,2 oranında pozitif bulundu. Hastaların %28,5'inde tek, %46,7'sinde iki ve %4,5'inde üç otoantikor pozitifliği saptandı. Anti-GAD pozitifliği kızlarda anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,013). Eşlik eden otoimmün hastalıklar incelendiğinde en sık Hashimoto tiroiditi (%8,6) ve çölyak hastalığı (%7,4) saptandı. Otoimmün hastalıklar çoğunlukla tanı anında veya kısa süre içinde ortaya çıkmakta olup, T1DM sonrası otoimmün hastalık gelişim süresi ortalama 20,2±15,99 ay olarak belirlendi. Otoimmün hastalık varlığı ile yaş, puberte, aile öyküsü, D vitamini düzeyi ve diyabet otoantikorları arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Ancak ailede T1DM öyküsü olan hastalarda otoimmün hastalık sıklığı daha yüksek olmasına rağmen bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Sonuç: Bu çalışmada, çocukluk çağı T1DM olgularında eşlik eden otoimmün hastalıkların azımsanmayacak sıklıkta olduğu gösterilmiştir. Özellikle otoimmün tiroidit ve çölyak hastalığı en sık eşlik eden hastalıklar olarak öne çıkmaktadır. Eşlik eden otoimmün hastalıkların erken dönemde tanınması, uygun tedavi ve izlem stratejilerinin belirlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle T1DM tanısı alan çocuk ve adolesan hastalarda düzenli otoimmün hastalık taramalarının yapılması, hastalık yönetiminin bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: Type 1 Diabetes Mellitus (T1DM) is a chronic metabolic disease characterized by insulin deficiency resulting from autoimmune destruction of pancreatic beta cells, and it most commonly occurs during childhood and adolescence. The disease is not limited to metabolic disturbances but may also be associated with other autoimmune conditions affecting different organ systems due to its autoimmune background. Early recognition of accompanying autoimmune diseases is crucial for preventing complications and optimizing disease management. The aim of this study was to evaluate the clinical characteristics of newly diagnosed pediatric T1DM patients and to determine the frequency of accompanying autoimmune diseases between September 2019 and September 2023 at Ankara Bilkent City Hospital. Materials and Methods: This retrospective, single-center observational study was conducted at the Pediatric Endocrinology Clinic of Ankara Bilkent City Hospital. Medical records of patients aged 6 months to 18 years who were admitted between September 2019 and September 2023 were reviewed. A total of 242 patients with newly diagnosed T1DM who were regularly followed up for at least 6 months were included in the study. Demographic characteristics, clinical presentation, laboratory parameters, diabetes-related autoantibodies, and accompanying autoimmune diseases were evaluated. Diagnoses of autoimmune thyroiditis, celiac disease, Graves' disease, vitiligo, and autoimmune adrenalitis were established based on relevant clinical and laboratory criteria. Statistical analyses were performed using SPSS version 25.0, and a p-value <0.05 was considered statistically significant. Results: Of the 242 patients included in the study, 52.5% were male and 47.5% were female, with a mean age at diagnosis of 9.19±4.00 years. Approximately half of the patients (49.5%) were in the 7–12 years age group, and 55% were prepubertal. No significant seasonal variation at diagnosis was observed. The most common presenting symptoms were polyuria (83.9%), polydipsia (82.6%), and weight loss (52.1%). Diabetic ketoacidosis (DKA) was present in 49.2% of patients at admission, and 68.9% of these cases were classified as severe. Infection at diagnosis was detected in 16.9% of patients, with upper respiratory tract infections being the most common (12.8%). Autoantibody evaluation revealed positivity rates of 63.2% for anti-GAD, 61.2% for islet cell antibodies, and 11.2% for insulin autoantibodies. Single, double, and triple autoantibody positivity were observed in 28.5%, 46.7%, and 4.5% of patients, respectively. Anti-GAD positivity was significantly higher in females (p=0.013). Among accompanying autoimmune diseases, autoimmune thyroiditis (8.6%) and celiac disease (7.4%) were the most frequently observed conditions. These comorbidities were mostly detected at diagnosis or shortly thereafter, with a mean time to development of 20.2±15.99 months following T1DM diagnosis. No significant association was found between the presence of autoimmune diseases and age, pubertal status, family history, vitamin D levels, or diabetes-related autoantibodies. Although autoimmune diseases were more frequent in patients with a family history of T1DM, this difference was not statistically significant. Conclusion: This study demonstrated that accompanying autoimmune diseases are not uncommon in pediatric patients with T1DM. Autoimmune thyroiditis and celiac disease were identified as the most prevalent comorbid conditions. Early detection of these diseases is essential for appropriate management and follow-up. Therefore, routine screening for autoimmune diseases in children and adolescents diagnosed with T1DM is recommended, highlighting the importance of a comprehensive and multidisciplinary approach to disease management.
Benzer Tezler
- Tip 1 diyabet tanısı ile izlenen çocuk hastalarda tanı anındaki diyabete özgül otoantikorların retrospektif incelenmesi
Retrospective analysis of diabetes-specific autoantibodies at diagnosis in children with Type 1 diabetes
BETÜL İSTANBULLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURDAN ÇİFTCİ
- Çölyak hastalarında otoimmun poliglanduler sendrom sıklığı
Frequency of autoimmune polyglandular syndrome in celiac patients
SENEM KUŞAKSIZOĞLU KARA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMA BASAT
- Tip 1 Diyabetes Mellituslu hastalarda otoimmun hastalıkların değerlendirilmesi
The evaluatin Autoimmune diseases in Type 1 Diabetes mellitus patients
HANDAN BAYHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2009
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıDicle ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KENAN HASPOLAT
- Tip1 diyabetes mellitus tanılı çocuklarda otoimmun tiroidit ve/veya çölyak hastalığı birlikteliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the coexistence of autoimmune thyroiditis and/or celiac disease in children with TYPE 1 diabetes mellitus
GÜLER ACAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE DERYA BULUŞ
- Kronik spontan ürtiker tanısı ile izlenen hastalarda eşlik eden otoimmün ve otoenflamatuvar hastalıkların sıklığının değerlendirilmesi
Evaluation of the frequency of concomitant autoimmune and autoenflammatory diseases in patients diagnosed with chronic spontaneous urticaria
İREM HİLAL VURGEÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERİDUN GÜRLEK