Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerin problem davranışlarının azaltılmasında koşula bağlı olmayan pekiştirme müdahalesinin etkililiği
The effectiveness of non-contingent reinforcement intervention in reducing problem behaviours of students with autism spectrum disorder
- Tez No: 1022959
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEHRA ATBAŞI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Otizm Spektrum Bozukluğu Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Davranış problemlerinin azaltılması veya ortadan kaldırılmasında kullanılan Koşula Bağlı Olmayan Pekiştirme (KODOP), pekiştirecin davranıştan bağımsız olarak belirlenmiş zaman dilimine uygun olarak verilmesi biçimiyle öncüle dayalı müdahale yöntemidir. KODOP, yetersizlikten etkilenmiş bireylerin davranış problemlerinin azaltılmasında işleve dayalı, kanıt temelli ve etik açıdan kabul edilebilen bir yaklaşımdır. Bu araştırmada, otizm spektrum bozukluğu olan okulöncesi öğrencilerin davranış problemlerinin azaltılmasında veya ortadan kaldırılmasında doğal eğitim gördükleri 5 kişilik grup sınıfında KODOP müdahalesinin etkililiği incelenmiştir. Araştırmaya yaşları 4-6 arasında değişen dört erkek öğrenci katılmıştır. Araştırma, tek denekli araştırma modellerinden denekler arası eşzamanlı olmayan çoklu başlama deseni ile tasarlanmıştır. Katılımcıların davranış problemlerinin tanımlanması ve işlevinin belirlenmesi için işlevsel değerlendirmeye yer verilerek doğrudan gözlem süreçlerini içeren Ö-D-S kaydı kullanılmıştır. İşlevsel davranışsal gözlem süreci sonucuna göre katılımcıların ikisinin duyusal uyaran elde etme, birisinin kaçma-kaçınma, birisinin nesne elde etme işlevi oldugu belirlenmiştir. Katılımcılara ilişkin pekiştireç sunma aralığının belirlenmesi amacıyla gözlem süresinin gösterdikleri davranış sayısına veya aralığına bölünmesiyle elde edilmiştir. Araştırma sonucunda birinci katılımcının duyusal uyaran elde etme işlevinde, üçüncü katılımcının kaçma-kaçınma işlevinde, dördüncü katılımcının nesne elde etme işlevinde davranış problemlerinin azaltılmasında belirgin etki göstermiş ancak ikinci katılımcının duyusal uyaran elde etme işlevli davranış probleminde sınırlı tepki gözlenmiştir. Silikleştirme oturumunda davranış problemlerinin azalmaya devam ettiği görülmüştür. Katılımcıları tanıyan öğretmenlerden sosyal geçerlilik verileri toplamak için anket uygulanmıştır. Öğretmenler, KODOP müdahalesine ilişkin olumlu geribildirimde bulunmuştur.
Özet (Çeviri)
Non-Contingent Reinforcement (KODOP), used to reduce or eliminate behavioral problems, is a cue-based intervention method in which the reinforcer is delivered according to a predetermined time interval, independent of the behavior. It is a function-based, evidence-based, and ethically acceptable approach for reducing behavioral problems in individuals with disabilities. In this study, the effectiveness of the NCR intervention was examined in a group class of five students with autism spectrum disorder, where they received natural education, to reduce or eliminate their behavioral problems. Four male students aged 4–6 participated in the study. The study was designed using a non-concurrent multiple-start design, one of the single-subject research models. A B-C record, which includes direct observation processes, was used to identify the participants' behavioral problems and determine their functions through a descriptive assessment. Based on the results of the functional behavioral observation process, it was determined that two participants exhibited a sensory stimulation-seeking function, one exhibited an escape-avoidance function, and one exhibited an object-seeking function. The reinforcement interval for each participant was determined by dividing the observation period by the number or range of behaviors they exhibited. The research results showed a significant effect in reducing behavioral problems related to sensory stimulation acquisition in the first participant, escape-avoidance in the third participant, and object acquisition in the fourth participant; however, a limited response was observed in the second participant's behavioral problems related to sensory stimulation acquisition. It was observed that behavioral problems continued to decrease during the fading sessions. A survey was administered to teachers familiar with the participants to collect social validity data. The teachers provided positive feedback regarding the KODOP intervention.
Benzer Tezler
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocuğun problem davranışlarının azaltılmasında ve dersle ilgilenme davranışlarının artırılmasında işlevsel iletişim öğretimin etkililiğinin incelenmesi
The investigation of the efficacy of functional communication teaching to reduction of problem behaviors and increasing on-task behaviors of a child with autism spectrum disorders
YUSUF ALPDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimAbant İzzet Baysal ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF SAZAK PINAR
- Günlük davranış karneleri (GDK) uygulanmasının otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda yıkıcı davranış bozukluğu üzerindeki etkisi üzerine bir eylem araştırması
Başlık çevirisi yok
MEHMET DOĞRU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimEuropean Unıversıty Of LefkeÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÜL KAHVECİ
- Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerin problem davranışlarının zorlayıcılık düzeylerinin öğretmenlerin elektrofizyolojik tepkilerine göre sınıflandırılması
Classification of challenging levels of problem behaviors of students with autism spectrum disorder according to teachers' electrophysiological reactions
ZEKAİ ALPER ALP
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VEYSEL AKSOY
DOÇ. DR. AVŞAR ARDIÇ
- Yapılma olasılığı yüksek isteklerde bulunma yönteminin otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerin yapılma olasılığı düşük isteklere uyma ve problem davranışlarına etkisi
The effects of high probability request sequences on increasing compliance and preventing problem behaviors in children with autism spectrum disorder
NİSAN AYŞENUR AKYÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR ÖZDEMİR
PROF. DR. DİLEK ERBAŞ
- Otizm Spektrum Bozukluğu olan öğrencilerle çalışan öğretmenlere problem davranışlarla baş etme becerisi kazandırmaya dönük olarak hazırlanan eğitim programının etkililiği
The effectiveness of the training program developed for teachers working with individuals with Autism Spectrum Disorders (ASD) to gain managing and dealing skills with problem behaviours
FATİH KOÇAK
Doktora
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN SARI