Türkiye'de enflasyon dinamikleri ve maliyet kanalı: Rejim bağımlı bir analiz
Inflation dynamics and the cost channel in turkey: A regime-dependent analysis
- Tez No: 1022977
- Danışmanlar: PROF. DR. TÜRKMEN GÖKSEL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Enflasyon, Reel faiz, Türkiye ekonomisi, Inflation, Reel interest
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Enflasyon dinamiklerinin hangi kanallar aracılığıyla şekillendiğinin anlaşılması, para politikası tasarımı açısından kritik önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye ekonomisinde enflasyonun belirleyicilerini maliyet kanalı yaklaşımı çerçevesinde incelemek ve bu ilişkinin farklı enflasyon rejimlerinde değişip değişmediğini ortaya koymaktır. Bu kapsamda, enflasyon ile gelirin emek payı ve reel faiz oranı arasındaki ilişki ampirik olarak analiz edilmektedir. Emek payı üretim maliyetlerini temsil eden bir değişken olarak modele dahil edilirken, reel faiz oranı para politikasının talep koşulları üzerindeki etkisini yansıtan bir gösterge olarak ele alınmaktadır. Çalışmada Türkiye ekonomisine ait 2003:1–2025:3 dönemine ilişkin çeyreklik veriler kullanılmıştır. Analiz kapsamında hem doğrusal model hem de Hansen (1999) yaklaşımına dayanan eşik regresyon (TAR) modeli kullanılarak enflasyon dinamiklerinin doğrusal olmayan yapısı incelenmiştir. Bu çerçevede enflasyon seviyesine bağlı olarak farklı rejimlerin varlığı test edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrusal modelde emek payının enflasyonu pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı şekilde etkilediğini, reel faiz oranının ise enflasyon üzerinde negatif bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, maliyet kanalı ile talep kanalının birlikte işlediğine işaret etmektedir. Ancak doğrusal olmayan model sonuçları, enflasyon dinamiklerinin rejime bağlı olarak farklılaştığını ortaya koymaktadır. Düşük enflasyon dönemlerinde reel faiz oranının etkisi daha güçlü iken, yüksek enflasyon rejimlerinde emek payının enflasyon üzerindeki etkisinin belirgin biçimde arttığı görülmektedir. 120 Bu bulgular, Türkiye ekonomisinde enflasyon dinamiklerinin rejim bağımlı bir yapıya sahip olduğunu ve özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde maliyet baskılarının daha belirleyici hale geldiğini göstermektedir. Bu çerçevede çalışma, para politikası tasarımında enflasyonun yalnızca talep yönlü unsurlar üzerinden değil, aynı zamanda maliyet kanalı dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğine dair önemli politika çıkarımları sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Understanding the channels through which inflation dynamics are shaped is crucial for the design of effective monetary policy. The aim of this study is to examine the determinants of inflation in the Turkish economy within the framework of the cost channel approach and to investigate whether this relationship varies across different inflation regimes. In this context, the relationship between inflation, the labor share of income, and the real interest rate is empirically analyzed. While the labor share is included in the model as a proxy for production costs, the real interest rate is employed as an indicator reflecting the impact of monetary policy on aggregate demand conditions. The study uses quarterly data for the Turkish economy covering the period 2003:Q1–2025:Q3. Both a linear model and a threshold autoregressive (TAR) model based on Hansen (1999) are employed to capture potential nonlinearities in inflation dynamics. Within this framework, the existence of different regimes depending on the level of inflation is tested. The empirical findings from the linear model indicate that the labor share has a positive and statistically significant effect on inflation, while the real interest rate exerts a negative effect. These results suggest that both the cost channel and the demand channel operate simultaneously. However, the results obtained from the nonlinear model reveal that inflation dynamics differ across regimes. In low-inflation periods, the effect of the real interest rate on inflation is stronger, whereas in high-inflation regimes, the impact of the labor share becomes more pronounced. Overall, the findings indicate that inflation dynamics in the Turkish economy exhibit a regime-dependent structure and that cost pressures become more influential, 122 particularly during periods of high inflation. These results highlight the importance of considering not only demand-side factors but also cost-side mechanisms in the design and implementation of monetary policy.
Benzer Tezler
- The Role of politics and instability on public spending dynamics and macroeconomic performance: Theory and evidence from Turkey
Siyaset ve istikrarsızlığın kamu harcama dinamikleri ve makroekonomik performans üzerindeki rolü: Teori ve Türkiye deneyimi
MUSTAFA İSMİHAN
Doktora
İngilizce
2003
EkonomiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEkonomi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYSIT TANSEL
DOÇ. DR. KIVILCIM METİN ÖZCAN
- Türkiye'de enflasyon, makro ve mikro açıdan incelenmesi
Inflation in Turkey, micro and macro aspects
HALE ÖZSÖZ ERŞENER
- Türkiye'de enerjiye yönelik kamu politikalarının enflasyon üzerindeki etkisi
The impact of public energy policies on inflation in Turkey
FATİH IŞIK
- 1980 sonrası Türkiye'de ihracata dayalı sanayileşme süreci ve ekonomik dönüşüm
The process of export-oriented industrialization and economic transformation in Turkey after 1980
SİDAR AYDIN
- Essays on economic sentiment: Case of türkiye
Ekonomik algı üzerine çalışmalar: Türkiye üzerine
DİDEM GÜNEŞ
