An investigation on the artificial intelligence (AI) competencies of pre-service English language teachers
İngilizce öğretmen adaylarının yapay zeka (YZ) yetkinlikleri üzerine bir inceleme
- Tez No: 1023051
- Danışmanlar: PROF. DR. EDA ÜSTÜNEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Aday öğretmenler, Yapay zeka, İngilizce, Candidate teachers, Artificial intelligence, English
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İngiliz Dili Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Teknolojinin eğitimdeki rolü, araştırmacılar için her zaman ilgi çekici bir konu olmuştur. Teknoloji geliştikçe, eğitim için sunduğu imkânlar da artmaya devam etmektedir. Ancak bu imkânların etkisi, bunların eğitime ne kadar başarılı bir şekilde entegre edildiğine bağlıdır. Dahası, başarılı bir entegrasyon, eğitimde yeni yetkinlik alanları ortaya çıkarmaktadır. Yeni yetkinlik alanları ortaya çıktıkça, eğitim paydaşlarının da bu alanlarda yetkin olması beklenmektedir. Eğitim ortamlarında yapay zekânın (YZ) varlığının artmasıyla birlikte, öğretmenlerden beklenen yetkinlikler de genişlemektedir. Bu çalışma, Çelik (2023) tarafından önerilen Yapay Zekâ Destekli Teknolojik Pedagojik İçerik Bilgisi (YZ-TPAB) çerçevesi kapsamında, gelecekteki İngilizce öğretmenlerinin bakış açısıyla yapay zekâ konusunda kendi algıladıkları yetkinlik düzeylerini incelemektedir. Bu çalışma, Türkiye bağlamında hizmet öncesi İngilizce öğretmen adaylarının kendi algıladıkları YZ-TPAB yeterlilik düzeylerine ilişkin karma yöntemli çalışmaların eksikliğinden kaynaklanan bir araştırma boşluğunu ele almaktadır. Araştırma, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi'ndeki aday İngilizce öğretmenleri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada karma yöntem araştırma desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Nicel veriler için Çelik'in (2023) YZTPAB ölçeği kullanılmıştır. Nitel aşamada katılımcıların deneyimlerini, algılarını ve etik kaygılarını araştırmak amacıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, kolayda örnekleme yöntemiyle oluşturulmuş. Toplam 95 katılımcı YZ-TPAB ölçeğini (Çelik, 2023) doldurmuş ve dokuz katılımcıyla gönüllülük ix esasına dayalı yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler IBM SPSS Statistics (Sürüm 27) kullanılarak analiz edilmiş, nitel veriler ise tematik analiz yöntemiyle incelenmiştir. İki veri setinin birleştirilmesi, öğretmen adaylarının yapay zekâ ile ilgili yeterliliklerine dair daha kapsamlı bir anlayış geliştirilmesinde kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, öğretmen adaylarının YZ-TPAB çerçevesi içinde kendilerini algıladıkları yeterlilik düzeyinin orta-yüksek düzeyde olduğunu ortaya koydu. Öğrencilerin kendi algıladıkları yeterlilikleri, YZ-entegre pedagojik ve etik boyutlara kıyasla teknolojik ve içerik boyutlarında daha güçlü bulundu. Nicel bulgular ayrıca demografik ve teknolojik tecrübe, yapay zekâ tecrübesi ve eğitimi gibi değişkenlerin öğretmen adaylarının YZ-TPAB yeterlilikleri üzerinde sınırlı bir açıklayıcı güce sahip olduğunu gösterdi. Nitel bulgular, öğretmen adaylarının kişisel ve akademik yaşamlarında, özellikle ders planlama, materyal geliştirme, yazma desteği, kelime dağarcığı ile ilgili görevler ve metin uyarlama için YZ araçlarını aktif olarak kullandıklarını ortaya koydu. Bununla birlikte, konuşma ve dinleme öğretimi, YZ tarafından üretilen geri bildirim ve tam sınıf entegrasyonu gibi alanlarda teknik sınırlamalar, güven endişeleri ve sınırlı özgüven bildirdiler. Etik boyutta katılımcılar şeffaflık, akademik dürüstlük, intihal, adalet ve kişisel verilerin korunması gibi kavramlara vurgu yaptılar. Ancak hesap verebilirlik ve kapsayıcılık konusunda daha sınırlı bir farkındalık yansıtıldı. Görüşme verileri ayrıca katılımcıların YZ'yı eğitimin bir rehberi, yardımcısı veya başlangıç noktası olarak konumlandırma eğiliminde olduklarını vurguladı. Çalışma, İDÖ'deki öğretmen eğitimi programlarının YZ araçlarına genel aşinalığın ötesine geçmesi ve eğitim ortamlarında YZ'nın pedagojik entegrasyonu, eleştirel değerlendirmesi ve etik kullanımı için daha sistematik destek sağlaması gerektiğini öne sürmektedir.
Özet (Çeviri)
The role of technology in education has always been a topic of interest for researchers. As technology evolves, the opportunities it offers for education continue to grow. However, the impact of opportunities depends on how successfully they are integrated into education. Furthermore, successful integration brings new areas of competence in education. As new areas of competence emerge, the stakeholders of education are expected to be competent. With the growing presence of artificial intelligence (AI) in educational settings, the competencies expected from teachers are expanding. This study investigates the self-perceived competency levels of artificial intelligence from the perspective of future English language teachers within the Artificial IntelligenceSupported Technological Pedagogical Content Knowledge (AI-TPACK) framework proposed by Çelik (2023). The study addresses the research gap regarding the lack of mixed-method studies on pre-service English language teachers' self-perceived Intelligent-TPACK competency levels in a Turkish context. The study group was pre-service English language teachers at the Faculty of Education in Muğla Sıtkı Koçman University. An explanatory sequential design, among mixedmethods research methodologies, was employed in the study. For the quantitative data, Çelik's (2023) Intelligent-TPACK scale was employed. In the qualitative phase, semistructured interviews were conducted to explore participants' experiences, perceptions, and ethical considerations. The participant group was formed using a convenience sampling strategy. A total of 95 participants completed the Intelligent-TPACK scale vii (Çelik, 2023), and semi-structured interviews were carried out with nine participants on a voluntary basis. The quantitative data were analysed using IBM SPSS Statistics (Version 27), and the qualitative data were analysed using content analysis methodology. The integration of the two data sets was used to develop a more comprehensive understanding of pre-service teachers' AI-related competencies. The findings revealed that pre-service English language teachers had a moderately high level of self-perceived competence within the Intelligent-TPACK framework. Their selfperceived competence appeared stronger in technological and content dimensions than in AI-integrated pedagogical and ethical dimensions. The quantitative findings also showed that demographic and background variables, such as technological experience, artificial intelligence experience and training, had limited explanatory power in pre-service teachers' Intelligent-TPACK competencies. The qualitative findings revealed that preservice teachers actively used AI tools in their personal and academic lives, especially for lesson planning, material development, writing support, vocabulary-related tasks, and text adaptation. However, they also reported technical limitations, trust concerns, and limited confidence in areas such as speaking and listening instruction, AI-generated feedback, and full classroom integration. In the ethical dimension, participants emphasised the concepts of transparency, academic integrity, plagiarism, fairness, and personal data protection. However, a more limited awareness regarding accountability and inclusiveness was reflected. The interview data also highlighted that participants tended to position AI as a guide, assistant, or starting point of the education. The study suggests that teacher education programs in ELT should move beyond general familiarity with AI tools and provide more systematic support for pedagogical integration, critical evaluation, and ethical use of AI in educational settings.
Benzer Tezler
- Öğretmen adaylarının yapay zekâya yönelik tutumları ile yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between pre-service teachers' attitudes toward artificial intelligence and their levels of artificial intelligence literacy
GİZEM DUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR MURAT ÇOLAKOĞLU
- Sınıf öğretmeni adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
An investigation of pre-service primary school teachers' artificial intelligence literacy levels in terms of various variables
UĞUR DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CELALETTİN ÇELEBİ
- Öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri ile 21.yy öğreten becerilerinin ve aralarındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of preservice teachers' artificial intelligence literacy levels and 21st century teacher skills with the relationship between the variables
MURAT KAYABAŞI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NUH YAVUZALP
- Öğretmen adaylarının yapay zekâ etkinlikleri hazırlama deneyimlerinin incelenmesi
An investigation of teacher candidates' experiences in preparing artificial intelligence activities
NAGEHAN ORAK OKANLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP BAŞCI NAMLI
- An investigation of the effects of ai-supported chatbots on the English speaking skills of pre-service English teachers
Yapay zekâ destekli sohbet botlarının İngilizce öğretmen adaylarının İngilizce konuşma becerileri üzerindeki etkisinin incelenmesi
SEZEN AYDIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN KAFES