Ortaokul öğrencilerinin yapay zekâya yönelik tutumlarını etkileyen faktörlerin çoklu göstergeler çoklu nedenler (ÇGÇN) modeliyle incelenmesi
Examining the factors influencing middle school students' attitudes toward artificial intelligence using a multiple indicators multiple causes (MIMIC) model
- Tez No: 1023167
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HALİT KARALAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: yapay zekâya yönelik tutum, yapay zekâ, tutum, ortaokul öğrencileri, ÇGÇN modeli, öğretim teknolojileri, attitude toward artificial intelligence, artificial intelligence, attitude, middle school students, MIMIC model, instructional technology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Öğretim Teknolojileri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, ortaokul öğrencilerinin yapay zekâya yönelik tutumlarını etkileyen faktörleri ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Nicel araştırma yaklaşımlarından ilişkisel tarama deseninde tasarlanan çalışmada, değişkenler arasındaki karmaşık etkileşimleri belirlemek için ileri düzey bir istatistiksel yaklaşım olan Çoklu Göstergeler Çoklu Nedenler (ÇGÇN) modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, kolay ulaşılabilir durum örneklemesi yöntemiyle belirlenen 490 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma verileri, demografik bilgi formu ve yapay zekâya yönelik tutum ölçeği ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizi R istatistiksel programlama yazılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçları, ortaokul öğrencilerinin yapay zekâya yönelik genel tutumlarının yanı sıra bilişsel, duyuşsal ve davranışsal alt boyutlarda olumlu yüksek bir düzeyde olduğunu göstermiştir. Boyutsal bazda en yüksek tutum puanı duyuşsal alanda görülürken, bunu sırasıyla bilişsel ve davranışsal boyutlar takip etmiştir. Değişkenler arası analizlerde, erkek öğrencilerin bilişsel, davranışsal ve genel tutumlarının kız öğrencilere göre anlamlı derecede yüksek olduğu; 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin de duyuşsal boyutta alt sınıflara göre daha olumlu tutum sergilediği belirlenmiştir. Anne eğitim düzeyi ile tutum arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken; baba eğitim düzeyi ile genel tutum arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca, bilgisayar sahibi olmanın genel tutumu ve davranışsal eğilimi pozitif etkilediği, ancak günlük internet kullanım süresinin genel tutumda ve tutumun hiçbir boyutunda anlamlı bir farklılık yaratmadığı belirlenmiştir. Araştırma, ortaokul öğrencilerinin yapay zekâya yönelik yüksek bir duygusal hazırbulunuşluğa sahip olduğunu ancak bu ilginin davranışsal pratiğe dökülmesinde bilgisayara sahip olma ve cinsiyet gibi faktörlerin belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, politikası yapıcılara, öğretmenlere ve gelecekte yapılacak olan araştırmalara ilişkin öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This research aims to identify the factors influencing middle school students' attitudes towards artificial intelligence. The correlation study utilized the Multiple Indicators and Multiple Causes (MIMIC) model to determine the complex interactions between variables. The study sample consists of 490 middle school students selected through convenience sampling, a non-probability sampling method. Research data were collected using a demographic information form and the attitude scale toward artificial intelligence. The analysis of the obtained data was performed using the R statistical programming software. The research results revealed that middle school students' general attitudes toward artificial intelligence, as well as their attitudes in the cognitive, affective, and behavioral sub-dimensions, were at a positive and high level. On a dimensional basis, the highest attitude score was observed in the affective domain, followed by the cognitive and behavioral dimensions, respectively. Inter-variable analyses indicated that the cognitive, behavioral, and general attitudes of male students were significantly higher than those of female students, and students in the 7th and 8th grades exhibited more positive attitudes in the affective dimension compared to those in lower grades. While no significant relationship was found between maternal education level and attitude, a moderate positive significant relationship was identified between paternal education level and general attitude. Furthermore, it was determined that owning a computer positively influenced general attitude and behavioral tendency; however, daily internet usage duration created no significant difference in general attitude or any of its sub-dimensions. The study concludes that while middle school students have a high emotional readiness toward AI, factors such as computer ownership and gender are decisive in translating this interest into behavioral practice. Accordingly, recommendations have been provided for policymakers, teachers, and future research.
Benzer Tezler
- Uygulamalı yapay zekâ eğitiminin ortaokul öğrencilerinin teknoloji ve yapay zekâ tutumlarına etkisi
The impact of applied artificial intelligence education on middle school students attitudes towards technology and artificial intelligence
OĞUZHAN DÜZGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP TURAN
- Dijital çağda ebeveynlik: Yapay zekâ tutumları, dijital ebeveynlik yeterlikleri ve dil gelişimi desteği arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Parenting in the digital age: Examining the relationships between artificial intelligence attitudes, digital parenting competencies and language development support
FURKAN İDRİS KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAZHAR BAL
- Yapay zekâ destekli sürdürülebilir yaşama yönelik farkındalık geliştirme öğretim programının tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi
Desi̇gn, implementati̇on, and evaluati̇on of an arti̇fi̇ci̇al intelli̇gence-supported curri̇culum for developi̇ng awareness of sustai̇nable li̇vi̇ng
SERAP KİLCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimDüzce ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FAHRİYE HAYIRSEVER
- Yapay zekâ destekli sosyal bilgiler öğretimi: Bir karma yöntem çalışması
Artificial intelligence-supported social studies instruction: A mixed methods study
AYLİN KARAKUŞ
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMİL CAHİT YEŞİLBURSA
- Ergenlerde yapay zeka farkındalığı, yapay zekaya yönelik tutumlar ve yenilikçi düşünme eğilimleri arasındaki ilişkiler
The relationships between artificial intelligence awareness, attitudes towards artificial intelligence, and innovative thinking tendencies among adolescents
ESRA AYEŞ ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimÜsküdar ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR DEMİR ASMA