Uluslararası hukukun sınırlarında jus cogens paradoksu
The jus cogens paradox at the limits of international law
- Tez No: 1024529
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZLEM ŞAHİN GÜNGÖR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Siyasal Bilimler, Uluslararası İlişkiler, Political Science, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Devlet egemenliği, Hukuk dili, Jus Cogens Kuralları, Norm, Normatiflik, Paradoks, Uluslararası hukuk, İkilem, State sovereignty, Law language, Jus Cogens Rules, Norm, Normativity, Paradox, International law, Dilemma
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Devletlerin uluslararası hukuk önündeki egemen eşitliği ilkesine dayanan ve 1648 Vestfalya sistemiyle şekillenen modern uluslararası hukuk düzeni, İkinci Dünya Savaşı sonrasında soykırım ve insanlığa karşı suçların cezasız kalmaması gerektiği anlayışı doğrultusunda normatif bir dönüşüm geçirmiştir. Bu dönüşümün önemli normatif yansımalarından biri olarak gelişen emredici normlar (jus cogens), 1969 tarihli Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (VAHS) ile pozitif hukukta açık biçimde tanımlanarak emredicilik ve bağlayıcılık iddiası taşıyan ayrıcalıklı bir normatif statü kazanmıştır. Devlet egemenliği ile uluslararası hukukun normatif iddiaları arasında süregelen yapısal gerilim ise bu normların bağlayıcılığı ve uygulanabilirliğini tartışmalı kılan temel sorun alanlarından birini oluşturmaktadır. VAHS'da yer alan tanım çerçevesinde jus cogens normların“bir bütün olarak uluslararası devletler topluluğu”tarafından kabul edilip tanınmasını gerektirmesi ile“devlet rızasından bağımsız”biçimde bağlayıcı olmaları, kavramın tanımına içkin yapısal bir paradoksu açığa çıkarmakta ve kavramın eleştirel bir sorgulamaya tabi tutulmasını gerekli kılmaktadır. Bu kapsamda çalışma, uluslararası hukukun normatif bir anlayışla ele alındığında devlet egemenliğini ve rızasını esas alan pozitivist anlayış karşısındaki sınırlarını, bu yapısal çelişki içinde ortaya çıkan 'jus cogens ikilemi' olgusuyla ortaya koymaktadır. Çalışma, jus cogensin uluslararası hukuk içerisindeki“en üstün norm arayışının bir getirisi olarak”nerede konumlandığını; kavramın tanımı, niteliği, kabul koşulları, uygulamadaki yansımaları ve normatiflik-somutluk ikilemindeki içsel gerilimin kökensel dayanakları üzerinden uluslararası hukuk söylemi içerisinde sorgulamaktadır. Bu çerçevede kendisine atfedilen normatif statünün uluslararası hukukun yapısal sınırlarında tam da 'hukuk dili'nin bir ürünü olduğunu ve uluslararası hukukun sınırlarına bir çözüm vaadi değil, normatif iddianın sınırlarını görünür kılan en kritik eşiklerden biri olarak okunması gerektiğini savunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The modern international legal order, grounded in the principle of sovereign equality of states before international law and shaped by the 1648 Westphalian system, underwent a normative transformation in the aftermath of the Second World War through the understanding that genocide and crimes against humanity ought not to remain unpunished. As a significant normative manifestation of this transformation, peremptory norms (jus cogens) were explicitly recognized in positive international law through the 1969 Vienna Convention on the Law of Treaties (VCLT), thereby acquiring a privileged normative status associated with claims of supremacy and binding force. Yet the structural tension between state sovereignty and the normative aspirations of international law constitutes one of the principal problematics surrounding the binding character and applicability of these norms. In this respect, the requirement under the VCLT that jus cogens norms be accepted and recognized by the“international community of States as a whole”, while simultaneously possessing binding force“independently of state consent”, reveals a structural paradox inherent in the very definition of the concept and necessitates its critical interrogation. This thesis demonstrates the structural limits of normative approaches to international law vis-à-vis positivist conceptions grounded in state sovereignty and consent by conceptualizing this tension as the 'jus cogens dilemma'. The study critically interrogates the position occupied by jus cogens within international law“as a consequence of the search for a supreme norm”through the concept's definition, legal nature, conditions of acceptance, manifestations in practice, and the foundational tensions produced by the dichotomy between normativity and concreteness. Within this framework, it argues that the privileged normative status attributed to jus cogens is itself a product of the 'grammar of international law' and that this construct should be read not as a promise of resolution to the limits of international law, but rather as one of the most critical thresholds through which the limits of normative claims become visible.
Benzer Tezler
- Uluslararası Hukukta davetle müdahale
Intervention by invitataion in International Law
ABDULLAH TUNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
HukukAnkara ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERTAÇ HAMİ BAŞEREN
- Başkaları adına haklı savaş kuramının tarihsel dönüşümü
The historical transformation of the concept of just war on behalf of others / La transformation historique du concept de guerre juste au compte d'autres
ABDULKADİR ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİRDEN GÜNGÖREN BULGAN
- Uluslararası hukuk çerçevesinde askeri işgal rejimi
Military occupation regime in the framework of international law
ZEYNEP SEYİTOĞLU
Doktora
Türkçe
2025
HukukAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ İBRAHİM AKKUTAY
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Sécuriser et gérer les frontières: Une analyse comparative des politiques frontalières de la Turquie dans les cas de Van et d'Edirne
Sınırların güvenliği ve yönetimi: Van ve Edirne sınırları örneğinde Türkiye'nin sınır politikalarının karşılaştırmalı analizi / Securing and managing borders: A comparative analysis of border policies of Turkey in the cases of Van & Edirne
MERVE ÖZDEMİR AMED
Yüksek Lisans
Fransızca
2022
Uluslararası İlişkilerGalatasaray ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BEYZA Ç. TEKİN