Fen bilgisi öğretmen adaylarının yapay zekâ özyeterlikleri ile öğretmen özyeterliklerinin belirli değişkenler açısından incelenmesi
Examination of the artificial intelligence self-efficacy and teacher self-efficacy of science teacher candidates in terms of certain variables
- Tez No: 1025656
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE NESİBE ÖNDER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Akademik öz yeterlilik, İnsan-yapay zeka etkileşimi, Academic self-efficacy, Human-artificial intelligence interaction
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, fen bilgisi öğretmen adaylarının yapay zekâ özyeterlikleri ile öğretmen özyeterliklerinin çeşitli değişkenler odağında incelenmesidir. Mevcut çalışma, nicel araştırma paradigmaları çerçevesinde yapılandırılmış olup araştırma deseni olarak genel tarama modeli benimsenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılı içerisinde Ankara ilinde bulunan bir üniversitede öğrenimlerini sürdüren ve amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen 159 fen bilgisi öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde Yapay Zeka Öz-yeterlilik Ölçeği ile Öğretmen Özyeterlik İnanç Ölçeği kullanılmış; elde edilen veriler ise SPSS 27 paket programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre; öğretmen adaylarının yapay zekâ özyeterlik düzeylerinde cinsiyet, sınıf düzeyi ve bölümü isteyerek seçme durumu değişkenleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Ancak Teknolojik Yetkinlikler alt boyutunda, bölümü istemeyerek seçen adaylar lehine anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Öğretmen özyeterliği düzeyinde ise cinsiyet ve bölüm tercihi değişkenlerinde fark bulunmazken, sınıf düzeyi değişkeninin istatistiksel olarak anlamlı bir farklılaşmaya yol açtığı belirlenmiştir. Ayrıca iki ölçek arasındaki ilişkiye yönelik analizlerde; yapay zekâ özyeterlik toplam puanları ile Asiste Etme ve Rahatlık/Konfor alt boyutlarının, öğretmen özyeterliği toplam puanı ve tüm alt boyutlarıyla pozitif yönde, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki sergilediği saptanmıştır. Buna karşın, yapay zekâ özyeterliğinin Antropomorfik Etkileşim ve Teknolojik Yetkinlikler boyutları ile öğretmen özyeterliği toplam ve alt boyut puanları arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir.
Özet (Çeviri)
The main objective of this research is to examine the artificial intelligence self-efficacy and teacher self-efficacy of prospective science teachers in the context of various variables. This study is structured within the framework of quantitative research paradigms, and a general survey model was adopted as the research design. The study group consists of 159 prospective science teachers studying at a university in Ankara during the 2024-2025 academic year, selected using a purposive sampling method. The Artificial Intelligence Self-Efficacy Scale and the Teacher Self-Efficacy Belief Scale were used in the data collection process; the obtained data were analyzed using the SPSS 27 software package. According to the research findings, no statistically significant difference was found in the artificial intelligence self-efficacy levels of prospective teachers in terms of gender, class level, and whether they chose their department voluntarily. However, a significant difference was found in the Technological Competencies sub-dimension, favoring candidates who chose their department involuntarily. While no significant differences were found in teacher self-efficacy levels based on gender and department preference variables, class level variable was found to lead to a statistically significant difference. Furthermore, analyses of the relationship between the two scales revealed that the total AI self-efficacy scores and the Assisting and Comfort/Comfort sub-dimensions showed a statistically significant positive correlation with the total teacher self-efficacy score and all its sub-dimensions. However, no significant relationship was found between the Anthropomorphic Interaction and Technological Competencies dimensions of AI self-efficacy and the total and sub-dimension scores of teacher self-efficacy.
Benzer Tezler
- Fen bilgisi öğretmen adaylarının bilim kurgu, STEM ve yapay zekâya ilişkin psikososyal yaklaşımlarının incelenmesi
Investigation of pre-service science teachers' psychosocial approaches to science fiction, STEM and artificial intelligence
NESİBE ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ZAFER BALBAĞ
- Yapay zeka tabanlı uygulamalar ve dijital materyaller ile desteklenmiş çevre eğitimi sürecinin incelenmesi
Investigation of the environmental education process supported with artificial intelligence and digital materials
ECE CEREN ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMRA BENZER
- Fen bilgisi öğretmen adaylarının yapay zekâ uygulamalarına yönelik görüşlerinin belirlenmesi
Determination of prospective science teachers' views on artificial intelligence applications
MAHMUT NACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimKastamonu ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADEM YILMAZ
- Fen bilgisi öğretmen adaylarının yapay zeka hakkındaki algıları ve bilişsel yapıları
Pre-service science teachers' perceptions and cognitive structures about artificial intelligence
DİLARA AŞÇI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAİL İLHAN
- Fen bilgisi öğretmen adaylarının eğitimde yapay zekâ kullanımına yönelik ilgilerinin incelenmesi
Examining the interest of science teacher candidates in the use of artificial intelligence in education
DUYGU NAZALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAİL İLHAN