Erbil Türkmen ağzı (Biçim bilgisi)
Erbil Turkmen dialect (Morphology)
- Tez No: 425382
- Danışmanlar: YRD. DOÇ. DR. MURAT KÜÇÜK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Diyalektoloji, Erbil Türkmen Ağzı, Türkiye Türkçesi, Biçim Bilgisi, Çekim Ekleri, Yapım Ekleri, Sözcük Türleri, Derleme, Sözlük, Dialectology, Erbil Turkmen Dialect, Turkish Language, Morphology, Inflectional Affixes, Derivational Affixes, Part of Speech, Compilation, Lexicon
- Yıl: 2016
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: 322
Özet
Erbil Türkmen Ağzı (Biçim Bilgisi) adlı bu yüksek lisans tezi, Doğu Oğuz grubunun güney kolunda yer alan Erbil Türkmen ağzını, biçim bilgisi açısından ele alıp incelemiştir. Bu yüksek lisans tezi beş ana bölümden oluşmaktadır.“Giriş”bölümünde ilk olarak Irak'ta Türkmen varlığının oluşumu hakkında bir tarihçe sunulmuştur. İkinci başlık altında krallık ve cumhuriyet dönemlerinde Irak Türklerinin durumu anlatılmıştır. Ardından Irak Türkmen Türkçesi hakkında genel bilgi verilmiştir. Erbil ve Kerkük yörelerinde konuşulan ağızların ses ve biçim özellikleri açısından tespit edilen farklılıklar, ayrı bir başlık altında örneklerle sıralanmıştır. Tezin esas bölümünü oluşturan“İnceleme”başlığı altında ise, Erbil Türkmen ağzının çekim ve türetim morfolojisi çalışılmıştır. Bu bölümde çekim ve yapım ekleri titizlikle ele alınıp incelenmiş, eklerin temel işlevlerinin yanı sıra temel işlev dışında kalan kullanımları da örneklerle açıklanmaya çalışılmıştır. Yine bu başlık altında, sözcük türleri de ayrıntılı bir biçimde işlenip örneklerle anlatılmıştır.“Sonuç”bölümünde ise incelemede tespit edilen, Erbil Türkmen ağzı ile Türkiye Türkçesinin biçim özellikleri bakımından ortaya çıkan farklılıklar karşılaştırmalı olarak notlar şeklinde değerlendirilmiştir.“Metinler”bölümü için, Erbil'de yaşayan Türkmenlerin konuşmaları kayda alınmış, bu kayıtlar titiz bir biçimde çözümlenerek ses tespiti yapılmış, daha sonra konuşmalar çeviri yazı yöntemiyle yazılı metne aktarılmıştır. Bununla yetinilmeyip Erbil şairlerinin divanlarından da şiir, horyat ve dörtlüklerden alıntı yapılmıştır. Tezin son bölümünü“Sözlük”oluşturmaktadır. Türk dilinin zengin söz varlığına katkıda bulunması amacıyla hem metinlerden hem de metin dışı derlemelerden yararlanılarak bir Sözlük bölümü de hazırlanmıştır.
Özet (Çeviri)
This thesis which named Erbil Turkmen Dialect (Morphology), examines the morphologic structure of Erbil Turkmen dialect which located in southern branch of dialects of East Oghuz group. This thesis consists of five main sections. In the“Introduction”section a short history of formation of Turkmens in Iraq is provided. Under the second heading, conditions of Iraqi Turkmens that have passed through the periods of monarchy and republic of Iraq are explained. Then, general information of Turkish language of Iraqi Turkmens is presented. Also in this section, differences of phonologic and morphologic characteristics of Turkmen dialects that are spoken in Erbil and Kirkuk were detected and illustrated by examples under a separate heading. Under the headline“Discussion”which constitutes the main part of the thesis, Morphology of inflection and derivation of Erbil Turkmen dialect was studied. This chapter meticulously surveyed and examined affixes of inflection and derivation, in addition to the basic functions, the uses of non-basic functions of affixes have been explained with examples. Yet under this heading, the part of speech has been described in detail with examples processed. In the section of“Conclusion”differences in terms of morphological features of Turkish and Erbil Turkmen dialect are detected while examining this study and rated as comparative notes. For the section of“Texts”, dialogues of some Turkmen who living in Erbil were recorded, and these records were determined for analyzing sound in a rigorous manner, then were transferred to the written text using transcription method. And not contenting with that, poems, horyats and quatrains from the books of poets of Erbil were quoted. The last part of the thesis is“Lexicon”. In order to contribute to the rich vocabulary of Turkish lexicon benefiting from texts and non-texted compilations a lexicon is prepared.
Benzer Tezler
- Erbil Türkmen ağzı(İnceleme-Metin)
Erbil Turkmen's dialect (Analysis-Text)
ZANA BİLAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
DilbilimHacettepe ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURETTİN DEMİR
DOÇ. DR. MEVLÜT ERDEM
- Irak Türkmen ağzı kifri yöresi karşılaştırmalı biçim bilgisi
Başlık çevirisi yok
HUDA SHERZAD HİDAYAT ALDALAWİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT KÜÇÜK
- Kerkük merkez ağzının diğer Irak Türkmen ağızlarıyla karşılaştırmalı biçim bilgisi (Türetim morfolojisi)
Comparative morphology of Kirkuk central dialect with other Iraqi Türkmen dialects (Derivative morphology)
DALYA YAWZ SALAH SALAH
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT KÜÇÜK
- Kerkük merkez ağzının diğer Irak Türkmen ağızlarıyla karşılaştırmalı biçim bilgisi (Çekim morfolojisi)
Comparative form of the central dial of Kirkuk with other Iraque Turkmen dials (Attraction morphology)
NOOR AMER NAJM NAJM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT KÜÇÜK
- Irak-Erbil Türkmen ağzı
Iraq-Erbil Turkmen dialects
FIRAS SABIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Türk Dili ve EdebiyatıNevşehir ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET HAZAR