Şifâî Mehmed Dede'nin Mesnevî Şerhi (İnceleme-metin)
Shifa'i al-Mawlawi's Commentary of Masnawi (Examination-text)
- Tez No: 695117
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET AKKUŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Mesnevî, Mesnevî Şerhleri, Şifâî Mehmed Dede, Mısır Mevlevîhânesi, Türk İslam Edebiyatı, Mehmed Dede Efendi, Mesnevi, Şerh, Masnawi, Commentaries of Masnawi, Shifa'i al-Mawlawi, Egyptian Mawlawihane, Turkish Islamic Literature, Mehmed Dede Efendi, Mathnawi, Commentary
- Yıl: 2021
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Şifâî Mehmed Dede 17. yy.'da yaşamış, ailesi dolayısıyla ilmiye sınıfı içerisinde büyümüş, devlet kademelerinde ilerlemiş, en son Anadolu Kazaskerliği görevini icra etmiştir. Hacca gitme niyetiyle yola çıkmış, yol üzerinde Konya'ya uğramış, burada Mevlevîliğe intisap etmiş ve devlet görevinden ayrılmıştır. Üç sene sonra Kahire Mevlevîhânesi'ne şeyh olarak atanmıştır. Mısır'a geçmesi akabinde malını satmış, eşini boşamıştır. Böylece devlet kademelerinde üst mertebelere geldikten sonra uzlete çekilerek dünyayla bağını kesmiştir. Arapça, Farsça ve Türkçe şiirler yazdığını bildiğimiz Şifâî'nin diğer eserleri nesir şerhlerdir. Kendisinden 1073/1663'te bir Mesnevî şerhi nakletmesi isteğinde bulunulmuş, Şifâî; Ankaravî ve Surûrî'nin Mesnevî şerhlerini çalıştıktan sonra muhtasar müfit bir Mesnevî şerhi kaleme almıştır. Biz bu çalışmamızda Süleymâniye Kütüphânesi, Dârü'l-Mesnevî no. 209'da bulunan tek yazmanın çevriyazı harfleriyle tenkitli bir metnini sunduk. Çalışmanın inceleme kısmında Şifâî'den önce yazılmış şerhler hakkında bilgiler verdik. Şerhlerin genel özellikleriyle birlikte birbirleriyle ilişkilerini ele aldık. Ayrıca Şifâî'nin hayatı ve eserleri ile birlikte söz konusu şerhin şekli ve içeriği hakkında bilgi ve yorumlarla şerhten örnekler verdik. Şifâî'nin şerhinin kendi şerhleri ve diğer Mesnevî şerhleri arasında nerede durduğunu göstermek amacıyla karşılaştırmalar yaptık. Şifâî'nin kısalık, az alıntı ve yalın Türkçeyle öne çıktığı tespitimize dair örnekler getirdik.
Özet (Çeviri)
Shifa'i al-Mawlawi lived in the 17th century, grew up in the ulema class due to his family, advanced in the state ranks, and lastly served as the Anatolian Kazasker. He set out with the intention of going on a Hajj, stops by Konya on the way, became a Mawlawi and left his estate duty. Three years later, he was appointed as sheikh to the Cairo Mawlawihane in Egypt. After he moved to Egypt, he sold his property and divorced his wife. Thus, after coming to the upper echelons of the state, he went into seclusion and severed his ties with the world. The other works of Shifai, who we know wrote poems in Arabic, Persian and Turkish, are prose commentaries. He was asked to transmit a Masnawi commentary in 1073 a.h./1663. Shifa'i; after studying commantaries of Masnawi's Ankaravî and Surûrî, wrote a concise Masnawi commentary. In this study, we presented a critical text of the only manuscript in the Suleymaniye Library, Dâru'l-Mesnevî number 209, with transcription letters. In the analysis part of the study, we gave information about the commentaries written before the Shifai's. We discussed the general characteristics of the commentaries and their relations with each other. We also introduced Shifa'i's life and works, gave information about the form and content of the commentary, presented our thoughts, gave examples from the commentary. We made comparisons between Şifai's commentary on Masnawi and his own commentary on other books. Subsequently, we compared with other Masnawi commantaries. We tried to show its place among other commantaries by comparing it with other Masnawi commentaries and his other works. We have brought examples of our determination that Shifa'i stands out with its brevity, few quotations and plain Turkish.
Benzer Tezler
- Hasırizade Mehmed Elif Efendi' nin hayatı, eserleri ve tasavvufi görüşleri
The life, works and sufi way of Hasırizade Mehmed Elif Efendi
HÜSEYİN KURT
Doktora
Türkçe
2003
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ETHEM CEBECİOĞLU
- Gümülcinevî Mehmed Efendi'nin Risâletü't-ta'rîf fî Tercemeti'l-Mevlidi'ş-Şerîf Adlı Eseri
Gümülcinevî Mehmed Efendi's work called as Risâletü't-Ta'rîf fî Tercemeti'l-Mevlidi'ş-Şerîf
MÜBERRA PEKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET KARATAŞ
- Tire Necip Paşa Kütüphanasi`nde bulunan İbn-i Sina`ya ait Kitab-üş Şifa ve İbn-i Kasım`a ait Ravzul Ahyar isimli yazmalardaki tezhiplerin Türk sanatı tarihi açısından incelenmesi
Başlık çevirisi yok
ESİN GÜRTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
El SanatlarıEge ÜniversitesiTürk Dünyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEKİR DENİZ
- Avlonyalı Mehmed Ferid Paşa'nın Konya Valiliği (1898-1902)
The Governoship of Avlonyalı Mehmed Ferid Pasha in Konya (1898-1902)
ESMERAY YAMAN
- Mehmed Tevfik, Kâfile-i Şu'arâ'nın bağlamlı dizini ve işlevsel sözlüğü
Mehmed Tevfik, contextual i̇ndex and functional dictionary of Kâfile-i Şu'arâ
AYŞE YERLİKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DilbilimAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK