Bireylerin kolorektal kanser tarama davranışları yarar ve engel algısının kolorektal kanser tarama davranışlarına etkisi
The effect of benefit and barrier perception on individuals' colorectal cancer screening behaviors
- Tez No: 922081
- Danışmanlar: PROF. DR. FATMA ERSİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışma tanımlayıcı tipte olup Şanlıurfa Eyyübiye 01 Nolu Aile Sağlığı Merkezi Bölgesi'nde Eylül 2023-Ağustos 2024 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışmanın evrenini Eyyübiye 01 Nolu Aile Sağlığı Merkezi Bölgesi'nde yaşayan 50-70 yaş arası 1834 birey, örneklemini ise 318 birey oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında eğitimli ve eğitimsizler için standardize mini mental testler, anket formu ve kolorektal kanser tarama davranışları yarar ve engel algısı ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, X2 testi, bağımsız gruplarda t testi, Mann Whitney U Testi, Varyans Analizi ve Kruskal Wallis Analizi yapılmıştır. Çalışmanın yapılması için ilgili kurumdan, Harran Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan ve katılımcılardan izin alınmıştır. Çalışmada katılımcıların %18.2'si dışkıda gizli kan testi, %10.1'i kolonoskopi yaptırdığını belirtmiştir. Bireylerin Kolorektal Kanser Tarama Davranışları Yarar ve Engel Algısı Ölçeği dışkıda gizli kan testi engel algısı puan ortalaması 21.18±2.75, yarar algısı puan ortalaması 6.73±1.07, kolonoskopi engel algısı puan ortalaması 33.29±4.63, yarar algısı puan ortalaması 9.85±1.29 bulunmuştur. Katılımcıların dışkıda gizli kan testi ve kolonoskopi yaptırma durumuna göre Kolorektal Kanser Tarama Davranışları Yarar ve Engel Algısı Ölçeği dışkıda gizli kan testi engel algısı ve kolonoskopi engel algısı puan ortalaması arasında anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05). Bireylerin yaşına ve sağlığı algılama durumuna göre dışkıda gizli kan testi yaptırma, yaşa göre kolonoskopi yaptırma arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca eğitim durumu ile Kolorektal Kanser Tarama Davranışları Yarar ve Engel Algısı Ölçeği dışkıda gizli kan testi yarar alt boyutu, yaş, cinsiyet, eğitim durumu ile dışkıda gizli kan testi engel alt boyutu arasında anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05). Katılımcıların cinsiyet, medeni durumuna göre Kolorektal Kanser Tarama Davranışları Yarar ve Engel Algısı Ölçeği kolonoskopi yarar alt boyutu puan ortalaması arasındaki, yaşa göre kolonoskopi engel alt boyutu puan ortalaması arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Sonuç olarak bireylerin kolorektal kanser tarama davranışlarını gerçekleştirme oranlarının, dışkıda gizli kan testi ve kolonoskopi yarar alt boyutları puan ortalamalarının düşük olduğu görülmektedir. Kolorektal kanser tarama davranışlarını engelleyen faktörlerin belirlenip, bu faktörlere yönelik girişimsel hemşirelik çalışmalarının yapılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This descriptive study was conducted from September 2023 to August 2024 in Şanlıurfa Eyyübiye Family Health Center Region No. 01. The population of the study consisted of 1834 individuals aged 50 to 70 years living in Eyyübiye Family Health Center Region No. 01, and the sample consisted of 318 individuals. For data collection, standardized mini mental tests for educated and uneducated, survey form, and perception of benefits and barriers scale for colorectal cancer screening behaviors were used. For the analysis of the data, descriptive statistics, chi square tests, t tests in independent groups, Mann Whitney U Tests, Analysis of Variance and Kruskal Wallis Analysis were performed. We obtained permission from the relevant institution, Harran University Clinical Research Ethics Committee, and the participants for the study. In the study, 18.2% of the participants stated that they had a fecal occult blood test, and 10.1% stated that they had a colonoscopy. The mean score of the individuals' perception of barriers for fecal occult blood tests in the Perception of Benefits and Barriers Scale for Colorectal Cancer Screening Behaviors was 21.18±2.75, perception of benefits 6.73±1.07 and the mean score of perception of barriers for colonoscopy was 33.29±4.63, perception of benefits 9.85±1.29. A significant difference was found between the mean scores of the participants' perception of barriers to fecal occult blood testing and perception of barriers to colonoscopy in the Perception of Benefits and Barriers to Colorectal Cancer Screening Behaviors Scale according to the status of having fecal occult blood testing and colonoscopy (p<0.05). There was also a significant difference between having a fecal occult blood test according to age and health perception status and having a colonoscopy according to age (p<0.05). Moreover, a significant difference was detected between the educational status, and Colorectal Cancer Screening Behaviors Benefit and Barrier Perception Scale fecal occult blood test benefit sub-dimension, age, gender, educational status and fecal occult blood test barrier sub-dimension (p<0.05). The difference between the colonoscopy benefit sub-dimension of the Colorectal Cancer Screening Behaviors Benefit and Barrier Perception Scale colonoscopy benefit sub-dimension according to gender and marital status of the participants and the difference between the colonoscopy barrier sub-dimension according to age was found to be statistically significant (p<0.05). Consequently, it is seen that the rate of individuals performing colorectal cancer screening behaviors and the mean scores of fecal occult blood tests and colonoscopy benefit sub-dimensions are low. It is recommended that the factors that prevent colorectal cancer screening behaviors should be determined and interventional nursing studies should be conducted to address these factors.
Benzer Tezler
- Bireylerin kolorektal kanser tarama davranışları, yarar ve engel algısının sağlık okuryazarlığı düzeyi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship of colorectal cancer screening behaviours, perception of benefits and barriers with health literacy level of individuals
ERKUT İHSAN ŞAMİL ARICI
- Kolorektal kanser taramasında yarar/engel algısının bireylerde taranma davranışı üzerindeki etkileri
Effects of perceived benefit/barrier in colorectal cancer screening on individuals' screening behavior
İSMAİL AVCİ
- Fiziksel engelli bireylerin kolorektal kanser taramasına yönelik bilgi, tutum ve davranışları ile etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
The evaluation of knowledge, attitude and behaviors and affecting factors for colorectal cancer screening of physically disabled individuals
ÜMİT SÜRÜK
- Bir eğitim aile sağlığı merkezine kayıtlı bireylerin kolorektal kanser taramasına yönelik yarar ve engel algıları
Perceptions of benefits and barriers regarding colorectal cancer screening among individuals registered at an educational family health center
ALİ KARGI
- Birinci basamak sağlık kuruluşuna başvuran 50-70 yaş arası bireylerin kolorektal kanser tarama davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of colorectal cancer screening behaviors of individuals aged 50-70 years applying to a primary health care institution
SULTAN KOCALAR
