Aile hekimliği polikliniğine başvuran bireylerde sağlık okuryazarlığı düzeyi ile spinal musküler atrofi bilgi düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between health literacy level and spinal muscular atrophy knowledge level in individuals applying to family medicine outpatient clinic
- Tez No: 939301
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HİLAL ÖZKAYA
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: aile hekimliği, sağlık okuryazarlığı, Spinal Musküler Atrofi, family medicine, health literacy, Spinal Muscular Atrophy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Spinal Musküler Atrofi (SMA), hızlı ilerleyen ve geri dönüşümsüz motor nöron kaybıyla seyreden, henüz kesin tedavisi olmayan genetik geçişli bir hastalık olup; erken tanı için yenidoğan taramaları, taşıyıcılık belirlenmesi için ise evlilik öncesi tarama programları mevcuttur. Sağlık okuryazarlığı; bireylerin sağlık halini koruma, geliştirme ve hastalıkları önlemek için sağlık bilgilerine ulaşma, değerlendirme ve bilinçli kararlar alma yetkinliğidir. Bu çalışmada aile hekimliği polikliniğine başvuran 18-65 yaş arası bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin, Spinal Musküler Atrofi bilgi düzeyleri üzerine etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte yapılan bu çalışma, Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerine 01.03.2025 ile 01.04.2025 tarihleri arasında başvuran 18-65 yaş arası 338 kişi ile yapılmıştır. Sağlık okuryazarlık düzeyini değerlendiren 12 maddeden oluşan Sağlık Okuryazarlığı-Kısa Form Ölçeği ile birlikte sosyodemografik verilerin sorgulandığı 11, SMA hakkında bilgi soruları ve sağlık okuryazarlık tanımıyla ilgili 26 olmak üzere toplam 49 sorudan oluşan anket çalışması katılımcılara yüz yüze uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 26.0 programı kullanılmıştır. İstatiksel olarak p<0.05 anlamlı kabul edilmiştir Bulgular: Çalışmada yaş ortalaması 37,1±12,9 olup, %42'sinin 31-50 yaş aralığında yer aldığı belirlenmiştir Katılımcıların %64,2'sinin kadın, %63,3'ünün evli olduğu görülürken %50'sinin üniversite yüksek lisans düzeyinde eğitim aldığı saptanmıştır. Katılımcıların %18'i SMA'yı daha önce duymadığını; duyanların büyük çoğunluğunun (%47,3) da sosyal medya – internet üzerinden SMA hastalığını duyduklarını belirtmiştir. SMA bilgi düzeyleri anketinden alınan ortalama puan 7,07±5,27 olarak tespit edilmiştir. Sağlık okuryazarlığı ölçeğinden alınan sonuçlara göre, katılımcıların ortalama puanı 32,89±7,16 iken %48,23'ünün sağlık okur yazarlığı düzeyi yeterli değildir. Katılımcıların sağlık okur yazarlığı arttıkça SMA için tarama yaptırmaya yönelik olumlu görüşleri artmıştır (p = 0.014). Benzer şekilde, katılımcıların SMA bilgi düzeyleri arttıkça SMA için tarama yaptırmaya yönelik olumlu görüşleri artmıştır (p <0.001). Topuk kanında SMA taraması yapıldığını bilenlerin SMA taramasına yönelik istekleri de artmıştır (p <0.001). Analiz sonuçlarına göre, katılımcıların SMA bilgi puanları ve sağlık okuryazarlığı puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir korelasyon (r= 0.240, p <0.001) saptanmıştır. Sonuç: Sağlık okuryazarlığı düzeyleri yüksek olan kişilerin Spinal Musküler Atrofi hastalığı bilgi düzeyleri de yüksektir. Genç ve eğitim seviyesi yüksek bireylerde sağlık okuryazarlığı düzeyi ve hastalığın bilinirliği artmıştır. Bilgi düzeyi arttıkça tarama programlarına yaklaşım daha olumludur. Güvenilir sağlık bilgisi sunan birinci basamak sağlık hizmetlerinin, tarama programları ve hastalıkla ilgili farkındalığın artırılması için bireylerin bilgilendirmesi ve sağlık okuryazarlığı düzeylerinin geliştirilmesinin önemli rolü olduğu düşünülmüştür.
Özet (Çeviri)
Aim: Spinal Muscular Atrophy (SMA) is a genetically inherited disease with rapid progression and irreversible motor neuron loss, for which there is no definitive cure yet; newborn screening programs are available for early diagnosis and premarital screening programs are available for carrier identification. Health literacy is the ability to access and evaluate health information and make informed decisions to protect and improve health and prevent diseases. The aim of this study was to investigate the effect of health literacy levels of individuals aged 18-65 years who applied to the family medicine outpatient clinic on the level of knowledge about Spinal Muscular Atrophy. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted with 338 people aged 18-65 years who applied to Başakşehir Çam and Sakura City Hospital Family Medicine Outpatient Clinics between 01.03.2025 and 01.04.2025. The Health Literacy-Short Form Scale, which consists of 12 items assessing the level of health literacy, and a questionnaire consisting of a total of 49 questions, including 11 questions about sociodemographic data, 11 questions about SMA and 26 questions about the definition of health literacy, were applied face-to-face to the participants. SPSS 26.0 program was used for data analysis. Statistically p<0.05 was considered significant Results: In our study, it was determined that the mean age was 37.1±12.9 years and 42% were between 31-50 years of age. It was found that 64.2% of the participants were female, 63.3% were married, and 50% of them had a university graduate degree. 18% of the participants stated that they had not heard of SMA before, and the majority of those who had heard of SMA (47.3%) stated that they had heard of SMA through social media - internet. The average score obtained from the SMA knowledge levels questionnaire was 7.07±5.27. According to the results obtained from the health literacy scale, while the average score of the participants was 32.89±7.16, the health literacy level of 48.23% was not sufficient. As the health literacy of the participants increased, their positive views towards screening for SMA increased (p = 0.014). Similarly, as the level of SMA knowledge of the participants increased, their positive views towards screening for SMA increased (p < 0.001). Those who knew that SMA screening was performed in heel blood also increased their willingness to be screened for SMA (p < 0.001). According to the results of the analysis, a statistically significant positive correlation (r= 0.240, p<0.001) was found between the SMA knowledge scores and health literacy scores of the participants. Conclusion: People with high levels of health literacy also have high levels of knowledge about Spinal Muscular Atrophy disease. The level of health literacy and awareness of the disease increased in young and highly educated individuals. As the level of knowledge increases, the approach to screening programs is more positive. It is thought that primary health care services that provide reliable health information have an important role in informing individuals and improving their health literacy levels in order to increase awareness about screening programs and the disease.
Benzer Tezler
- Aile hekimliği polikliniğine başvuran bireylerde siberkondri düzeyi ve e-sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between cyberchondria level and e-health literacy in individuals applying to the family medicine polyclinic
ŞEYMANUR ÖZDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiOrdu ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BESTEGÜL ÇORUH AKYOL
- Haydarpaşa numune eğitim ve araştırma hastanesi aile hekimliği polikliniklerine başvuran 18-65 yaş arası bireylerde sağlık okuryazarlık düzeyi ile metabolik sendromun ilişkisi
The relationship between health literacy level and metabolic syndrome in individuals aged 18-65 attending family medicine outpatient clinics at haydarpaşa numune training and research hospital
OĞUZHAN ÖKTEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL
- Aile hekimliği polikliniğine başvuran hastalarda sağlık okuryazarlığı düzeyi ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of health literacy levels in patients who apply to family medicine clinic and the factors related to this level
HAKAN MUT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALUK MERGEN
UZMAN UMUT GÖK BALCI
- Aile hekimliği polikliniğine bel ağrısı ile başvuran hastalarda non-spesifik bel ağrısının tespiti ve yönetilmesi
Detection and management of non-specific low back pain in patients presenting to the family medicine outpatient clinic with low back pain
MEHMET VEYSEL SEYİTOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN DEMİRCİ
- SBÜ Dışkapı Yıldırım Beyazıt SUAM aile hekimliği polikliniklerine başvuran hastaların akılcı ilaç kullanımı ölçeği puanlarının en yeni yaşamsal belirteç (newest vital sign) puanları ile karşılaştırılması
Comparison of rational use of drugs scale and newest vital sign scores between patients who applied to the family medicine polyclinics at Health Sciences University Dişkapi Yildirim Beyazit training and Research Hospital
İBRAHİM ERKAM CANTİMUR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM SUVAK