The reasoned, reactive, and habitual engagement in social media distracted driving: Exploration of behavioral processes and their integration
Sürüş sırasında sosyal medya kaynaklı dikkat dağınıklığının akılcı, tepkisel ve alışkanlık temelli davranışsal süreçlerinin keşfi ve entegrasyonu
- Tez No: 943913
- Danışmanlar: PROF. DR. BAHAR ÖZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: 142
Özet
Sürücülerin araç kullanırken sosyal medya uygulamalarından gelen içerik ve bildirimlerle meşgul olması olarak tanımlanabilen Sosyal Medya Kaynaklı Sürücü Dikkat Dağınıklığı (SMKSDD), her an sürücünün kendisi tarafından başlatılabilen görsel, bilişsel, fiziksel ve işitsel talepler içerdiği için özgün bir tehlike arz etmektedir. SMKSDD'ye katkıda bulunan davranışsal süreçleri anlamak, etkili müdahaleler ve politikalar geliştirmek için hayati önem taşımaktadır. Ancak, daha önce hiçbir çalışma bu süreçleri özel olarak araştırmamıştır. Bu eksikliği gidermek amacıyla mevcut çalışma, SMKSDD'nin davranışsal süreçlerinin üç ayrı kuramsal çerçeve ve bunların bütünleştirilmesiyle incelenmesine yönelik özgün bir yaklaşım sunmaktadır: rasyonel süreçler için Planlı Davranış Teorisi (PDT), tepkisel süreçler için Prototip İsteklilik Modeli (PİM) ve alışkanlık (otomatik) süreçleri için alışkanlık gücü. Çalışmaya, yaş ortalaması 31.9 olan 416 sürücüden oluşan bir örneklem katılmıştır. Bulgular, demografik özellikler ve günlük sosyal medya kullanımı kontrol edildikten sonra dahi sosyal medya alışkanlıkları ile SMKSDD eylemi arasında pozitif bir ilişki olduğunu göstermiş, bu da SMKSDD'nin bir dereceye kadar otomatik olabileceğini düşündürmüştür. PDT modelinin analizi, niyetin en güçlü yordayıcı olduğunu ortaya koymuş ve SMKSDD'ye yönelik davranışta gerekçeli sürecin gücünün altını çizmiştir. PİM modelinin incelenmesi, istekliliğin SMKSDD üzerinde daha küçük bir doğrudan etkiye sahip olduğunu, ancak niyet aracılığıyla güçlü bir dolaylı etkisi olduğunu göstermiş. Bu bulgu, tepkisel yanıtların gerekçeli süreç üzerindeki etkisini vurgulamıştır. Son olarak, alışkanlık, PDT ve PİM'i birleştiren bütünleşik model; SMKSDD'nin otomatik bir davranış olmadığını; ancak alışkanlıkların, bilinçli davranışsal süreçleri şekillendirebileceğini veya tetikleyebileceğini öne sürmüştür. Mevcut çalışma, SMKSDD'nin altında yatan faktörleri anlamak için çoklu çerçeveye dayalı bir yaklaşımın gerekliliğini vurgulamaktadır. Çalışmanın tartışma bölümü, sonuçların kuramsal ve pratik önerileri içermektedir.
Özet (Çeviri)
Social Media Distracted Driving (SMDD), defined as drivers engaging with content and notifications from social media apps while driving, presents a unique hazard. Understanding the behavioral processes that contribute to SMDD is vital for developing effective interventions and policies. However, no prior study has specifically investigated these processes. To address this gap, the current study proposes a novel approach to examining the behavioral processes of SMDD with three frameworks and their integration: the Theory of Planned Behavior (TPB), the Prototype Willingness Model, and habitual strength. A sample of 416 drivers, with a mean age of 31.9 years, participated in the study. The findings indicated a positive relationship between social media habits and SMDD engagement, suggesting that SMDD can be somewhat automatic. The analysis of the TPB model showed that intention was the strongest predictor, underscoring the strength of the reasoned process in SMDD. The PWM model revealed that willingness had a smaller direct effect on SMDD but a stronger indirect effect through intention, highlighting the impact of reactive responses on the reasoned process. Finally, the integrated model suggested that SMDD is not an automatic behavior; however, habits can shape deliberate behavioral processes. The study highlights the necessity of a multi-framework approach to understanding the underlying factors of SMDD. The discussion section includes the theoretical and practical implications of the results.
Benzer Tezler
- Ordu ili (Türkiye) tatlısu Gammaridea (Crustacea, Amphipoda) faunası üzerine bir araştırma
Study on freshwater Gammari̇dea (Crustacea, Amphipoda) fauna of Ordu (Turkey)
MEHMET EKİNCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Balıkçılık TeknolojisiOrdu ÜniversitesiBalıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALİ MİROĞLU
- Metil-sübstitüe metoksi konduritollerin sentezi
Synthesis of methyl-substituted methoxy conduritols
DİLEK KAPLAN
- Enerji ihtiyacının karşılanmasında doğalgaz ve rüzgâr kaynaklı enerji çevrim santralleri; yatımlar üzerine stratejik bir analiz
Natural gas and wind based cycle plant in supplying the needs of energy reguirement; a strategic analysis on investments
GÜVEN KARAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
İşletmeOrdu ÜniversitesiYenilenebilir Enerji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. KADİR AKSAY
- Ordu ekolojik koşullarında bazı kuru fasulye (Phaseolus vulgaris L.) çeşit ve genotiplerinin verim, verim öğeleri ile tohum ve teknolojik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and components with seed and technological characteristics of some dry beans (Phaseolus vulgaris L.) varieties and genotypes on in ecological conditions of Ordu
YAŞAR ÖZBEKMEZ
- Fındık zurufu kompostunun toprak kalitesi üzerine etkisi
The effect of adding of hazelnut husk compost on soil quality
SELAHATTİN AYGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
ZiraatOrdu ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAYFUN AŞKIN