Psikolojik sağlamlık ve öz şefkatin travmaya ilişkin bilişler ile yaşantısal kaçınma arasındaki ilişkide aracı rolü
The mediating role of psychological resilience and self-compassion in the relationship between trauma-related cognitions and experiential avoidance
- Tez No: 954490
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZLEM KARAIRMAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bahçeşehir Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı psikolojik sağlamlık ve öz şefkatin travmaya ilişkin bilişler ile yaşantısal kaçınma arasındaki ilişkideki aracı rolünü araştırmaktır. Bu doğrultuda çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. Travmaya ilişkin bilişleri değerlendirmek amacıyla çalışmanın ilk aşamasında Travmaya İlişkin Bilişler Ölçeği'nin (TRCS; Valdez vd., 2021) Türkçeye uyarlaması gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın bu aşamasında Türkiye genelinde çevrim içi anket yoluyla ulaşılan, yaşları 18 ile 62 arasında değişen 330 katılımcının (69,6% kadın, 30,4% erkek) verileriyle açımlayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Ardından, doğrulayıcı faktör analizi için yaşları 18–63 arasında değişen 270 katılımcıdan (70,7% kadın, 28,9% erkek) veri toplanmıştır.Bulgular, ölçeğin Türkçe versiyonunun orijinal formuyla uyumlu dört faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuş (aşırı uyum, uyum, asimilasyon ve iyimserlik) ve 24 maddelik ölçeğin travma psikolojisi araştırmacıları ve ruh sağlığı uzmanları tarafından kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermiştir. Bu araştırmanın ikinci aşaması, psikolojik sağlamlık ve öz şefkatin travmaya ilişkin bilişler ile yaşantısal kaçınma arasındaki ilişkideki aracı rolünü incelemektir Bu araştırma, Türkiye genelinde çeşitli şehirlerden çevrim içi anket yoluyla ulaşılan 18–63 arasında değişen 270 yetişkinden (70,7% kadın, 28,9% erkek) elde edilen verilerle yürütülmüştür. Ölçüm aracı olarak Travmaya İlişkin Bilişler Ölçeği (Valdez vd., 2021), Çok Boyutlu Yaşantısal Kaçınma Ölçeği (Gamez vd., 2011), Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (Connor ve Davidson, 2003) ve Öz-Şefkat Ölçeği (Neff, 2003) kullanılmıştır. Veriler, SPSS ve PROCESS makrosu (Hayes, 2018; Model 6) aracılığıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, travmaya ilişkin bilişlerden aşırı uyum, asimilasyon ve iyimserlik bilişlerinin yaşantısal kaçınma ile arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlık ve öz-şefkatin (seri) aracı değişkenler olarak işlev gördüğünü göstermiştir. Ancak, uyum bilişleri için bu model doğrulanmamış; yalnızca öz-şefkatin tek başına anlamlı bir aracı rol oynadığı belirlenmiştir. Bu sonuç, uyum bilişlerinin yaşantısal kaçınmayı öz-şefkat düzeyindeki değişim yoluyla etkilediğini, ancak psikolojik sağlamlıkla birlikte seri bir aracılık ilişkisi oluşturmadığını göstermektedir.Araştırmanın bulguları, travmaya ilişkin işlevsiz bilişlerin azaltılmasında psikolojik sağlamlık ve öz-şefkat gibi içsel kaynakların önemini vurgulamakta ve travma müdahale programlarında bu kaynakların güçlendirilmesine yönelik psikoeğitim ve beceri temelli uygulamaların dahil edilmesi gerektiğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to investigate the mediating role of psychological resilience and self-compassion in the relationship between trauma-related cognitions and experiential avoidance. In this regard, the study consists of two phases. To assess trauma-related cognitions, the first phase of the study involved the adaptation of the Trauma-Related Cognitions Scale (TRCS; Valdez et al., 2021) into Turkish. In this phase of the study, exploratory factor analysis was performed using data from 330 participants (69.6% female, 30.4% male) aged 18 to 62, who were reached through an online survey across Turkey. Subsequently, data were collected from 270 participants aged 18–63 (70.7% female, 28.9% male) for confirmatory factor analysis. The findings revealed that the Turkish version of the scale has a four-factor structure consistent with the original form (overaccommodation, accommodation, assimilation, and optimism) and that the 24-item scale is a valid and reliable measurement tool that can be used by trauma psychology researchers and mental health professionals. The second phase of this study examines the mediating role of psychological resilience and self-compassion in the relationship between trauma-related cognitions and experiential avoidance. This study was conducted using data obtained from 270 adults (70.7% female, 28.9% male) aged 18–63 from various cities across Turkey via an online survey. The following measurement tools were used: the Trauma-Related Cognitions Scale (Valdez et al., 2021), the Multidimensional Experiential Avoidance Scale (Gamez et al., 2011), the Connor-Davidson Resilience Scale (Connor ve Davidson, 2003) and the Self-Compassion Scale (Neff, 2003) were used as measurement tools. The data were analyzed using SPSS and the PROCESS macro (Hayes, 2018; Model 6). The findings revealed that psychological resilience and self-compassion (serial) acted as mediating variables in the relationship between overaccommodation, assimilation, and optimism cognitions related to trauma and experiential avoidance. However, this model was not validated for accommodation cognitions; only self-compassion was found to play a significant mediating role. This result indicates that accommodation cognitions influence experiential avoidance through changes in self-compassion levels but do not form a serial mediation relationship with psychological resilience. The study's findings emphasize the importance of internal resources such as psychological resilience and self-compassion in reducing dysfunctional cognitions related to trauma and suggest that psychoeducation and skill-based interventions aimed at strengthening these resources should be included in trauma intervention programs.
Benzer Tezler
- Psikolojik danışmanlarda öz şefkatin psikolojik sağlamlık ve mutluluğu yordayıcı gücünün incelenmesi
Examining the predictory power of self compassion on psychological resilience and happiness in psychological counselors
ZAHİDE SULTAN KINACI
- Ebeveyn tutumları ve öz şefkatin yetişkinlerde psikolojik sağlamlık ile ilişkisi
The relationship of parental attitudes and self-compassion with psychological resilience in adults
ASLI BULUT
- Algılanan sosyal destek ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide öz-şefkatin aracı rolü
The mediating role of self-compassion in the relationship between perceived social support and psychological resilience
IŞILAY NUR ERKAN
- Ergenlerde psikolojik istismar ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide duygusal esneklik ve öz şefkatin aracı rolü
The mediating role of emotional flexibility and self-compassion in the relationship between psychological abuse and psychological resilience in adolescents
BEYZA NUR USLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Sosyal hizmet uzmanlarında öz şefkatin merhamet yorgunluğuna etkisi: Psikolojik sağlamlık ve azimli olmanın aracılık rolü
The effect of self-compassion on compassion fatigue among social workers: The mediating role of psychological resilience and grit
TOLUNAY BAYRAKTAR KAYACI