Allostatik yük indeksinin Türkçe uyarlaması ve geçerlilik çalışması
Adaptation of the allostatic load index into Turkish and its validation study
- Tez No: 954835
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKAN DEMİRCİ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Allostatik yük, stres, geçerlilik, güvenilirlik, ölçek uyarlama, Allostatic load, stress, validity, reliability, scale adaptation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Allostatik Yük İndeksi'nin (AYİ) Türkçeye uyarlanması ve geçerlilik, güvenilirlik özelliklerinin değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Metodolojik ve kesitsel nitelikteki araştırma, 10.04.2025–10.06.2025 tarihleri arasında SBÜ Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne bağlı ASM'ye kayıtlı 18–65 yaş arası 430 birey üzerinde yürütülmüştür. Katılımcılara AYİ anketi ve sosyodemografik verileri içeren olgu rapor formu uygulanmış; 307 kişiden biyokimyasal parametreler (AKŞ, HbA1c, lipid profili, CRP, kortizol, DHEA-S vb.) değerlendirilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliliği doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile incelenmiş, güvenirlik Cronbach alfa, McDonald's omega, bileşik güvenirlik (CR) ve test–tekrar test yöntemleriyle analiz edilmiştir. Bulgular: DFA sonucunda beş faktörlü yapı elde edilmiş; faktör yükleri 0,248–0,888 arasında bulunmuştur. Ölçeğin toplam CR değeri 0,95 olup yüksek iç tutarlılık göstermiştir. Test–tekrar test korelasyonları büyük ölçüde kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur. Model uyum indeksleri (CFI=0,935, TLI=0,931, RMSEA=0,057) iyi uyumu desteklemiştir. Katılımcıların AYİ toplam puanı ortalama 26,30±12,57'dir. Kadınlarda, boşanmış/dul bireylerde, kötü uyku düzenine ve psikiyatrik tanıya sahip olanlarda AYİ puanları anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,001). Sonuç: Allostatik Yük İndeksi'nin Türkçe formu geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak doğrulanmıştır. Türk toplumunda kronik stresin biyolojik etkilerini değerlendirmede kullanılabilecek bu ölçek, klinik uygulamalarda risk gruplarının belirlenmesine ve toplum sağlığı açısından önleyici stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study was to adapt the Allostatic Load Index (ALI) into Turkish and to evaluate its validity and reliability. Materials and Methods: This methodological and cross-sectional study was conducted between April 10 and June 10, 2025, among 430 individuals aged 18–65 years registered at a primary care center of Bursa Yüksek İhtisas Training and Research Hospital. Participants completed the ALI questionnaire and a case report form including sociodemographic data; laboratory parameters (fasting glucose, HbA1c, lipid profile, CRP, cortisol, DHEA-S, etc.) were assessed in 307 individuals. Construct validity was tested by confirmatory factor analysis (CFA), and reliability was analyzed through Cronbach's alpha, McDonald's omega, composite reliability (CR), and test–retest correlations. Results: CFA supported a five-factor structure with factor loadings ranging between 0.248 and 0.888. The overall composite reliability was 0.95, indicating high internal consistency. Test–retest correlations were acceptable for most items. Model fit indices demonstrated good fit (CFI=0.935, TLI=0.931, RMSEA=0.057). The mean total ALI score was 26.30±12.57. Higher scores were observed among women, divorced/widowed individuals, those with poor sleep quality, and those with psychiatric diagnoses (p<0.001). Conclusion: The Turkish version of the Allostatic Load Index was confirmed as a valid and reliable measurement tool. It can be used to evaluate the biological impact of chronic stress in the Turkish population, to identify risk groups in clinical practice, and to support the development of preventive strategies in public health.
Benzer Tezler
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
- Kanser tanısı alan bireylerde allostatik yük, kansere zihinsel uyum ve kanserin psikolojik etkisi ile aralarındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between allostatic load in individuals diagnosed with cancer, mental adjustment to cancer and the psychological impact of cancer
ÖZKAN ADIGÜZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Diyabetli hastalarda beslenme durumu ve allostatik yük ilişkisinin değerlendirilmesi
Assesment of the relationship between nutritional status and allostatic load in patients with diabetes
MELAHAT SEDANUR MACİT
- İntihar düşüncesi olan ve olmayan majör depresif bozukluk tanılı hastaların serum tiyol-disülfit düzeyi açısından karşılaştırılması ve serum tiyol-disülfit dengesinin allostatik yük ve psikolojik dayanıklılık ile ilişkisinin incelenmesi
Comparison of serum thiol-disulfide levels in major depressive disorder patients with and without suicidal thoughts and the relationship between serum thiol-disulfide balance and allostatic load and psychological resilience
EBRU CEYLAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Sağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Palyatif serviste tedavi gören hastalarda allostatik yükün ağrı ve bası yarası ile ilişkisi
The association of allostatic load with pain and pressure ulcers in patients treated in a palliative care unit
ZÜMRA KEKLİKÇİ