Birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran hastaların sağlık anksiyetesi düzeyleri ve siberkondri ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Assessment of the relationship between health anxiety levels and cyberchondria in patients applying to primary health care services
- Tez No: 955695
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN HÜSEYİN AVCI
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Sağlık anksiyetesi, siberkondri, birinci basamak sağlık hizmetleri, Health anxiety, cyberchondria, primary health care
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, Antalya ilindeki birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran, 18–65 yaş aralığında olan ve internet kullanan bireylerde sağlık anksiyetesi ve siberkondri düzeylerini belirlemeyi; ayrıca bu iki değişken arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, bireylerin bu konulardaki farkındalıklarının artırılmasına ve baş etme stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlanması hedeflenmiştir. Yöntem: Kesitsel ve ilişki arayıcı nitelikte bir araştırmadır. Belirtilen kriterlere uyan toplam 267 birey dahil edilmiştir. Veriler, yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanan üç bölümden oluşan bir anket aracılığıyla toplanmıştır. Anketin ilk bölümünde sosyodemografik bilgi formu; ikinci bölümünde Sağlık Anksiyetesi Ölçeği (SAÖ); üçüncü bölümünde ise Siberkondri Ciddiyet Ölçeği Kısa Formu (CSS-12) yer almıştır. Elde edilen veriler, IBM SPSS Statistics 25.0 programı ile analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 37,56±12,19 yıl olup %53,9'u kadın, %64'ü evli ve %61,8'i üniversite mezunudur. %26,2'si en az bir kronik hastalık tanısı almış, %51,7'sinin ailesinde kronik hastalık, %22,1'inin ise ailesinde kanser öyküsü vardır. Katılımcıların CSS-12 toplam puan ortalaması 30,7±8,01; SAÖ toplam puan ortalaması ise 14,42±7,02'dir. Yaş ile SAÖ'nün“Hastalığın Olumsuz Sonuçları”alt boyutu arasında negatif yönlü, düşük düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=-0,137; p=0,025). Öğrenim düzeyi ile CSS-12'nin“Zorlama”alt boyutu arasında anlamlı fark gözlenmiş; lise ve altı mezunu bireylerin daha yüksek puanlar aldığı belirlenmiştir (p=0,010). Kronik hastalık tanısı olan bireylerde CSS-12“Güven Arayışı”, SAÖ“Aşırı Duyarlılık ve Kaygı”ve SAÖ toplam skorları anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur. Hastaneye başvuru sıklığı arttıkça SAÖ toplam ve“Aşırı Duyarlılık ve Kaygı”skorları da anlamlı şekilde artmıştır (p<0,001). Cinsiyet, medeni durum ve çalışma durumu değişkenlerinin sağlık anksiyetesi ve siberkondri üzerinde anlamlı bir etkisi saptanmamıştır. Sağlık sorunları karşısında ilk olarak internetten bilgi arayan bireylerin, siberkondri ve sağlık anksiyetesi düzeyleri anlamlı şekilde daha yüksektir. SAÖ ile CSS-12 toplam puanları arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir korelasyon bulunmuştur (r=0,386; p<0,001). Regresyon analizinde; siberkondriyi anlamlı biçimde yordayan değişkenler SAÖ'nün“Aşırı Duyarlılık ve Kaygı”(β=0,356),“Hastalığın Olumsuz Sonuçları”(β=0,314) alt boyutları ve SAÖ toplam skoru (β=0,392) olmuştur. Öte yandan, sağlık anksiyetesini yordayan faktörler arasında kronik hastalık varlığı (β=0,168), ailede kanser öyküsü (β=0,165) ve tüm CSS-12 alt boyutları yer almıştır (p<0,05). Sonuç ve öneriler: Bu çalışmanın sonuçları, birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran bireylerin genel olarak orta düzeyde siberkondri ve sağlık anksiyetesi düzeylerine sahip olduğunu göstermektedir. Sağlık anksiyetesi ile siberkondri arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki bulunmuş; özellikle sağlık kaygısı düzeyinin artmasıyla siberkondri davranışlarının da arttığı görülmüştür. Kronik hastalık tanısı olan bireyler ile ailesinde kanser öyküsü bulunan katılımcıların sağlık anksiyetesi düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. İnternetten bilgi arama davranışı da bu iki yapı üzerinde belirleyici bir faktör olarak öne çıkmıştır. Bu bulgular doğrultusunda, birinci basamak sağlık hizmetlerinde sağlık anksiyetesi ve siberkondriye yönelik erken farkındalık geliştirilmesi, riskli bireylere yönelik psikoeğitim programları uygulanması ve sağlık okuryazarlığını artıracak toplumsal stratejiler geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to determine the levels of health anxiety and cyberchondria among individuals aged 18–65 who used the internet and applied to primary health care services in Antalya. Additionally, it sought to examine the relationship between these two variables and contribute to raising awareness and improving coping strategies among individuals. Method: This cross-sectional and correlational study included a total of 267 participants who met the inclusion criteria. Data were collected through a structured, three-part questionnaire administered via face-to-face interviews. The first part included a sociodemographic data form, the second part consisted of the Health Anxiety Inventory (HAI), and the third part comprised the Cyberchondria Severity Scale–Short Form (CSS-12). Data analysis was performed using IBM SPSS Statistics version 25.0. Results: The participants' mean age was 37.56±12.19 years; 53.9% were female, 64% were married, and 61.8% were university graduates. Among the participants, 26.2% had at least one chronic disease, 51.7% had a family history of chronic illness, and 22.1% had a family history of cancer. The mean CSS-12 score was 30.7±8.01 and the mean HAI score was 14.42±7.02. A weak negative correlation was found between age and the“Negative Consequences”subscale of HAI (r=-0.137; p=0.025). Participants with lower educational levels scored higher in the“Compulsion”subscale of CSS-12 (p=0.010). Those with chronic diseases had significantly higher scores in the“Reassurance”subscale of CSS-12 and both the“Hypersensitivity and Worry”subscale and total score of HAI. HAI scores also increased significantly with the frequency of hospital visits (p<0.001). Gender, marital status, and employment status had no significant effect on cyberchondria or health anxiety. Individuals who first seek information on the internet when faced with health problems exhibit significantly higher levels of cyberchondria and health anxiety. A positive and statistically significant correlation was found between HAI and CSS-12 total scores (r=0.386; p<0.001). In regression analysis, the most significant predictors of cyberchondria were HAI“Hypersensitivity and Worry”(β=0.356),“Negative Consequences”(β=0.314), and HAI total score (β=0.392). Factors predicting health anxiety included the presence of chronic illness (β=0.168), family history of cancer (β=0.165), and all CSS-12 subscales (p<0.05). Conclusion and recommendations: The results of this study show that individuals who apply to primary health care services generally have moderate levels of cyberchondria and health anxiety. A significant and positive relationship was found between health anxiety and cyberchondria; particularly, as the level of health anxiety increased, cyberchondria behaviors also increased. Participants with a chronic disease or a family history of cancer were found to have higher levels of health anxiety. Seeking information on the internet also emerged as a determining factor for both constructs. Based on these findings, it is recommended to develop early awareness regarding health anxiety and cyberchondria in primary care, implement psychoeducation programs for at-risk individuals, and promote public strategies to improve health literacy.
Benzer Tezler
- Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran hastalarda depresyon ve anksiyete düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of depression and anxiety levels in patients applying to Zonguldak Bülent Ecevit University Faculty of Medicine Family Medicine Clinic
ÖZLEM ASLITÜRK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜNTER DİLSİZ
- Gece yeme davranışının uyku kalitesi, depresyon ve anksiyete düzeyi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between night eating behavior and sleep quality, depression and anxiety levels
SEMİH TAPSIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL KASIM
- Ankara Bilkent Şehir Hastanesi aile hekimliği polikliniğine başvuran yetişkin hastalarda depresyon tanı, tedavi ve takibi
Diagnosis, treatment, and follow-up of depression in adult patients admitted to the family medicine outpatient clinic of Ankara Bilkent City Hospital
EBRU YILMAZER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYFER ŞAHİN
- Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı hipertansiyon hastalarının kullandıkları antihipertansif ilaç grubu ve sayısı ile anksiyete ve depresyon durumları arasındaki ilişki
The relationship between the group and number of antihypertensive medications used and anxiety and depression levels in patients with hypertension registered at a family health center
ONURAL BAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. RAMAZAN VURAL
- Antenatal izlem için başvuran son trimester gebelerde uyku kalitesi ve etki eden faktörler
Sleep quality and influencing factors in last trimesterpregnancy
ELİF KUL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL