Annenin beslenme ile ilgili tutumu ve anne- bebek bağlanmasının 0-6 ay arası bebek beslenmesi üzerine etkileri
The effects of maternal attitudes toward nutrition and mother-infant bonding on infant feeding between 0-6 months
- Tez No: 957100
- Danışmanlar: PROF. DR. FİLİZ ORHON
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Anne sütü, süt çocuğu beslenmesi, Bebek Beslenme Tutum Ölçeği, Maternal Bağlanma Ölçeği, Breastfeeding, infant feeding, Iowa Infant Feeding Attitude Scale, Maternal Attachment Scale
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
1. ÖZET Amaç: Anne sütü, özellikle yaşamın ilk altı ayında, bebeklerin tüm besin ihtiyaçlarını karşılayan benzersiz ve ideal bir beslenme kaynağıdır. Bu nedenle, anne sütüne erişimi engelleyen ya da sınırlayan faktörlerin ortadan kaldırılması, bebeklerin sağlıklı büyüme ve gelişiminin desteklenmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Çalışmamızın amacı, Sosyal Pediatri Bilim Dalı Polikliniği'nde izlenen 0-6 ay arasındaki bebeklerin beslenme özelliklerini incelemek, bu özelliklere etki eden sosyodemografik etmenleri belirlemek, annenin beslenme ile ilgili tutum ve davranışlarının ve anne-bebek arasındaki bağlanma durumunun bebeklerin beslenmesi üzerine etkilerini tespit etmektir. Bu çalışmadan elde edilecek sonuçlarla, bebek beslenmesi konusunda annenin tutum ve davranışlarının saptanması, olası hataların ve eksikliklerin giderilmesi için çözüm yollarının araştırılması ikincil amaçlardır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya, Mart 2024 - Kasım 2024 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediatri Polikliniği'nde izlenen, 0-6 ay arasında term doğmuş ve sağlıklı 381 bebek ile anneleri dahil edilmiştir. Anne-bebek çiftleri Sosyal Pediatri Bilim Dalı Aile Görüşme Odasına alınarak, öncelikle bilgilendirilmiş gönüllü olur formu (Ek-1) doldurulmuştur. Ardından, anneler tarafından sosyodemografik bilgi ve beslenme anketi (Ek-2), Bebek Beslenme Tutum Ölçeği (Ek-3) ve Maternal Bağlanma Ölçeği (Ek-4) doldurulmuştur. Verilerin istatistiksel analizi SPSS version 22.0 programı kullanılarak yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen bebeklerin %46,5'i kız, %53,5'i erkek olup, ortalama yaşları 3,0 ± 1,7 aydır (minimum 1 ay, maksimum: 6 ay). Annelerin yaş ortalaması 29,6 ± 5,2 olarak bulunmuştur. Bebeklerin beslenme durumları incelendiğinde, %54,9'unun yalnızca anne sütü ile beslendiği, %40,7'sine mama başlandığı, %12,6'sına ise ek besin verilmeye başlandığı tespit edilmiştir. Ek besin başlama ayı ortalaması 5,5 ± 6,6 ay olarak belirlenmiştir. Lise ve üzeri eğitim düzeyine sahip, emzik ve biberon kullanmayan, ayrıca doğum sonrası çalışmayan annelerin bebeklerinde yalnızca anne sütü ile beslenme oranının istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek olduğu, doğumdan sonra geç emzirilen bebeklerde ise anlamlı şekilde daha düşük olduğu belirlenmiştir. Annenin yaşı, annenin çalışma durumu, ailenin aylık geliri, aile tipi, bebeğin cinsiyeti, bebeğin doğum şekli, bebeğin doğduğu hastane, bebeğin ailenin kaçıncı çocuğu olduğu, gebelikte emzirme eğitimi alma durumu ve doğumdan sonra emzirme konusunda destek alma durumu açısından bebeğin beslenme şekillerinde istatistiksel olarak 1 anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Annelerin IOWA ölçeği puan ortalaması 66,9 ± 8,2 iken Maternal Bağlanma Ölçeği puan ortalaması 100,4 ± 4,2 olarak saptanmıştır. Annelerin eğitim durumu ile IOWA ve Maternal Bağlanma Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmış olup; üniversite mezunu annelerin IOWA puanlarının daha yüksek, ortaokul ve altı eğitim düzeyine sahip annelerin ise Maternal Bağlanma puanlarının diğer gruplara göre daha düşük olduğu belirlenmiş, buna karşın diğer sosyodemografik değişkenlerin bu ölçekler üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı görülmüştür. Biberon kullanan ve bebeğine mama ya da ek besin başlayan annelerin IOWA ölçeği puanları istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha düşük bulunurken, sadece anne sütü veren annelerin puanları daha yüksek saptanmıştır. Emzik kullanımı, halen anne sütü alma durumu ve ek besin başlama ayı gibi değişkenlerin ise IOWA ve Maternal Bağlanma Ölçeği puanları üzerinde anlamlı bir etkisi görülmemiştir. IOWA ve Maternal Bağlanma Ölçeği puanları arasında pozitif yönde anlamlı bir korelasyon saptanmış olup, tek değişkenli analizde Maternal Bağlanma puanının IOWA puanını anlamlı şekilde öngördüğü ve bu ilişkinin çok değişkenli analizde de devam ettiği görülmüştür. Sonuç: Çalışma sonuçlarımız, sosyodemografik özelliklerin ve annelerin beslenmeye yönelik tutumlarının, bebeklerin beslenme şekilleri üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, annenin bebeğiyle kurduğu güvenli bağın, annenin beslenme tutumları üzerinde olumlu bir etkisi olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular, yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal düzeyde gerçekleştirilecek bütüncül müdahalelerin gerekliliğini de vurgulamaktadır. Emzirmenin teşvik edilmesi ve anne sütüyle beslenmenin sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi amacıyla, sağlık çalışanlarına yönelik eğitim ve farkındalık programlarının yaygınlaştırılması büyük önem taşımaktadır. Sağlık çalışanlarının bu alandaki bilgi ve yeterliliklerinin artırılması, gebelik sürecinden itibaren annelere yönelik bilinçlendirme çalışmalarının etkin bir biçimde yürütülmesi ve doğum sonrası dönemde psikososyal destek hizmetlerinin güçlendirilmesi, anne sütüyle beslenme oranlarını artırmada etkili olacaktır. Çalışmamız, hem IOWA Ölçeği hem de Maternal Bağlanma Ölçeği kullanılarak, bebeklerin beslenme biçimi üzerindeki etkilerini bir arada inceleyen özgün bir yaklaşım sunmaktadır. Bu yönüyle çalışmamız, literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmakta ve alana özgün bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
2. ABSTRACT Objective: Breast milk is a unique and ideal source of nutrition that meets all the nutritional needs of infants, especially during the first six months of life. Therefore, eliminating or minimizing factors that hinder or limit access to breast milk is critically important for supporting healthy growth and development in infants. The aim of our study is to examine the nutritional characteristics of infants aged 0–6 months who are followed in the Social Pediatrics Department Outpatient Clinic, to identify the sociodemographic factors affecting these characteristics, and to determine the impact of maternal attitudes and behaviors related to infant feeding, as well as the mother-infant bonding status, on infant nutrition. The secondary objectives of this study are to identify maternal attitudes and behaviors regarding infant feeding and to explore possible solutions for addressing potential errors and deficiencies in order to improve infant nutrition. Material and Method: This study included 381 healthy, term infants aged 0–6 months and their mothers, who were followed between March 2024 and November 2024 at the Department of Pediatrics, Division of Social Pediatrics, Ankara University Faculty of Medicine. Mother-infant pairs were admitted to the Family Interview Room of the Social Pediatrics Division, where an informed consent form (Appendix 1) was first completed. Subsequently, the mothers completed a sociodemographic and nutrition questionnaire (Appendix 2), the Infant Feeding Attitude Scale (Appendix 3), and the Maternal Attachment Scale (Appendix 4). Statistical analysis of the data was performed using SPSS version 22.0. A p-value of <0.05 was considered statistically significant. Findings: Of the infants included in the study, 46.5% were female and 53.5% were male, with a mean age of 3.0 ± 1.7 months (minimum: 1 month, maximum: 6 months). The mothers' mean age was found to be 29.6 ± 5.2 years. Regarding infant feeding status, 54.9% were exclusively breastfed, 40.7% had started formula feeding, and 12.6% had been introduced to complementary foods. The mean age at the introduction of complementary feeding was determined as 5.5 ± 6.6 months. Exclusive breastfeeding rates were found to be significantly higher among infants whose mothers had a high school or higher level of education, did not use pacifiers or bottles, and did not return to work after childbirth. Conversely, exclusive breastfeeding rates were significantly lower among infants who were breastfed later after birth. No statistically significant differences in infant feeding practices were observed in relation to maternal age, maternal employment status, family income, family type, infant's gender, mode 3 of delivery, type of hospital where the infant was born, birth order, whether the mother received breastfeeding education during pregnancy, or whether she received support for breastfeeding after delivery. The mothers' mean IOWA Infant Feeding Attitude Scale score was 66.9 ± 8.2, while the mean Maternal Attachment Scale score was 100.4 ± 4.2. A statistically significant difference was found between maternal education level and both scale scores: mothers with a university degree had significantly higher IOWA scores, while those with a middle school education or lower had significantly lower Maternal Attachment Scale scores. No other sociodemographic variables were found to have a significant effect on either scale. Mothers who used bottles or had introduced formula or complementary foods to their infants had significantly lower IOWA scores, whereas those who exclusively breastfed had significantly higher scores. However, variables such as pacifier use, current breastfeeding status, and age at the introduction of complementary foods did not show a statistically significant effect on either the IOWA or Maternal Attachment Scale scores. A positive and statistically significant correlation was found between the IOWA Infant Feeding Attitude Scale and the Maternal Attachment Scale scores. Univariate analysis showed that the Maternal Attachment score significantly predicted the IOWA score, and this relationship remained significant in the multivariate analysis as well. Conclusion: The results of our study indicate that sociodemographic characteristics and maternal attitudes toward infant feeding have a significant impact on infants' feeding practices. Additionally, it has been observed that the secure bond between the mother and her baby has a positive effect on the mother's attitudes toward feeding. The findings emphasize the necessity of implementing comprehensive interventions not only at the individual level but also at the societal level. To promote breastfeeding and ensure the sustainability of exclusive breastfeeding, it is crucial to expand training and awareness programs targeted at healthcare professionals. Enhancing the knowledge and competencies of healthcare providers in this area, conducting effective awareness-raising initiatives for mothers starting from the prenatal period, and strengthening psychosocial support services during the postpartum period are likely to contribute significantly to increasing breastfeeding rates. Our study presents a unique approach by examining the effects on infant feeding practices using both the IOWA Scale and the Maternal Bonding Scale together. In this regard, our study fills an important gap in the literature and makes a unique contribution to the field.
Benzer Tezler
- Denizli il merkezinde 6-12 ay bebeği olan annelerin emzirme ve tamamlayıcı beslenme ile ilgili bilgi düzeyleri ve uygulamaları
Knowledge levels and practices of mothers with 6-12 months old babies regarding breastfeeding and complementary nutrition in Denizli city center
FATMA ETİK KARAÇAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikPamukkale ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ERGİN
- Birinci basamakta ilk 6 ayda annelerin bebeklerini besleme tercihleri ve etkili olan faktörlerin araştırılması
Investigation of mothers ' preferences for feeding their babies in the first 6 months in primary care and factors that are effectiv
MUSTAFA AVŞAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN HÜSEYİN AKSOY
- Anne sütü ile beslenme süresine etki eden faktörlerin araştırılması
Investigation of factors influencing breastfeeding duration
İRFAN ŞENCAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2008
Aile HekimliğiFatih ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. MANSUR TATLI
- 0-2 yaş bebeği olan annelerde; sadece anne sütü ile besleme süresini etkileyen faktörler
Factors affecting duration of breastfeeding only in 0-2 year old mothers
ELVAN ANIL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEÇİL ARICA
- Annelerin emzirme davranışını etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determining factors affecting mothers ' breastfeeding behavior
AYLİN TOZLUOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HemşirelikDüzce ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FİLİZ SÜZER ÖZKAN