Ergenlik döneminde çocuğu olan kadınlarda ebeveynlik stresi: Bir model testi
Parenting stress in women with children in adolescence: A model test
- Tez No: 969581
- Danışmanlar: PROF. DR. FİLİZ BİLGE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eğitim, Eğitim bilimleri, Psikoloji, Education, Educational science, Psychology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı ergenlik döneminde çocuğu olan kadınların ebeveynlik streslerinin incelenmesidir. Keşfedici sıralı karma desenle yürütülen araştırmada ilk olarak ergenlik döneminde çocuğu olan kadınların bu sürece ilişkin algılarını kendi deneyimleri aracılığıyla belirlemek amacıyla 10 kadınla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşme verileri tematik analiz ile değerlendirilmiştir. Ebeveyn kaynaklı, çocuk kaynaklı ve ebeveyn-çocuk ilişkisinden kaynaklı stres olmak üzere üç tema ve toplam 14 kategoriye ulaşılmıştır. Nitel bulgular ve ilgili alan yazını doğrultusunda, 'Ebeveynlik Stresi Ölçeği' geliştirilmiştir. Araştırmada 1112 kadından elde edilen verilerle yapılan geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları sonucunda ölçeğin psikometrik niteliklerine ilişkin kanıtlar toplanmıştır. Araştırmanın son aşamasında ise kişilik özellikleri, algılanan sosyal destek, depresyon, ebeveyn yetkinliği ve ebeveynlik stresi arasındaki ilişkileri incelemek üzere oluşturulan model sınanmıştır. Veriler 'Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi', 'Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği', 'Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği–21'. 'Ebeveyn Yetkinlik Ölçeği' ve geliştirilen 'Ebeveynlik Stresi Ölçeği' kullanılarak toplanmıştır. Yapısal eşitlik modeli sonuçlarına göre, depresyon düzeyi ebeveynlik stresini hem doğrudan hem de ebeveyn yetkinliği aracılığıyla dolaylı olarak anlamlı biçimde yordamaktadır. Sosyal destek alt boyutlarından yalnızca aile desteği, ebeveynlik stresini doğrudan ve dolaylı yoldan anlamlı şekilde yordarken, diğer sosyal destek kaynakları ve kişilik boyutlarının dolaylı etkileri anlamlı bulunmamıştır. Kişilik özelliklerinden duygusal dengesizlik, dışadönüklük ve deneyime açıklık yalnızca ebeveynlik stresine yönelik doğrudan etkiler göstermiştir. Ebeveyn yetkinliği, modelde anlamlı bir yordayıcı olarak yer almış; tüm değişkenler birlikte ele alındığında ebeveynlik stresine ilişkin varyansın yaklaşık %44'ü açıklanmıştır. Bulgular, alan yazını ışığında tartışılarak araştırmacılara, uygulayıcılara ve politika belirleyicilere öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The primary aim of this study was to examine parenting stress among women with adolescent children using an exploratory sequential mixed methods design. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with 10 women to explore their perceptions of parenting during adolescence. Thematic analysis of the data revealed three main themes—parental origin, child origin, and originating from parent-child relationship—with 14 subcategories. These findings, along with relevant literature, guided the development of a new Parenting Stress Scale. In the quantitative phase, data from 1112 women were analyzed to assess the psychometric properties of the scale, including its validity and reliability. Additionally, a structural equation model was tested to investigate how personality traits, perceived social support, depression, and parenting competence predicted parenting stress. Measures included the Adjective-Based Personality Test, Multidimensional Scale of Perceived Social Support, Depression Anxiety Stress Scales–21, Parenting Sense of Competence Scale, and the newly developed Parenting Stress Scale. Results showed that depression significantly predicted parenting stress, both directly and indirectly through parenting competence. Among social support dimensions, only family support showed significant predictive power for parenting stress. Regarding personality traits, neuroticism, extraversion, and openness to experience had significant direct effects. Parenting competence was a strong predictor in the model. Overall, the model explained 44% of the variance in parenting stress. The findings were discussed in light of the relevant literature, and suggestions were provided for researchers, practitioners and policy makers.
Benzer Tezler
- Süregen hastalığı olan çocukların ebeveynlerinin baş etme biçimleri ve algıladıkları sosyal destek düzeylerinin çocuklardaki depresyon, öğrenilmiş çaresizlik ve travma sonrası stres belirtileri düzeyine etkisi açısından incelenmesi
The impact of the coping styles of parents and the social support level they perceive who have children with chronic illness on depression, learned helplessness and post traumatic stress symptoms
AMBER DALMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERHUNDE ÖKTEM
- Anne olduktan sonra tekrar çalışmaya başlayan kadınların ve annelerinin değişen yaşantıları üzerine fenomenolojik bir çalışma
A phenomenological study on the changing lives of women and their mothers who started working again after being a mom
GÜLFİDAN ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN EKER
- Manisa yöresinde demir eksikliği anemi prevalansı ve demir eksikliği anemisinde tarama testi olarak rutin hemogram, RDW ve ferritinin kullanımı
The prevalance of iron deficieny anemia in Manisa and using of hemogram, RDW and ferritin for searcing of iron deficiency anemia
VİLDAN ÜRK TAŞYENEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıCelal Bayar ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ALİ ONAĞ
- Жож студенттеринин никеге жана гендердик ролдорго болгон мамилесин изилдөө ислам марлен
Üniversite öğrencilerinin evilik ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının incelenmesi
ISLAM MARLEN UULU
Yüksek Lisans
Kırgızca
2024
Eğitim ve ÖğretimKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AKMATALİ ALİMBEKOV
- Adli tıp anabilim dalı tarafından adli raporları düzenlenmiş olan çocukluk çağı fiziksel travma olgularının değerlendirilmesi
The evaluation of childhood physical trauma cases which were prepared by the department of forensic medicine
RAMAZAN BUĞDAYCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Adli TıpDicle ÜniversitesiAdli Tıp Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERTUĞRUL GÖK