Salon alla franca: Gender, Furniture, and Interior Design in the Late Ottoman Media (1850s-1928)
Alafranga Salon: Geç Osmanlı Basınında Toplumsal Cinsiyet, Mobilya ve İç Mimari Tasarım (1850ler-1928)
- Tez No: 971121
- Danışmanlar: PROF. DR. MAARTEN DELBEKE, DOÇ. DR. ANNE HULTZSCH, DOÇ. DR. DENİZ TÜRKER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, İç Mimari ve Dekorasyon, Sanat Tarihi, Architecture, Interior Design and Decoration, Art History
- Anahtar Kelimeler: Toplumsal cinsiyet, İç mekan tasarımı, Gender, Interior design
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Eıdgenossısche Technısche Hochschule Zurıch (eth)
- Enstitü: Yurtdışı Enstitü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, iç mimarlıkta haremlik ve selamlık bölümlenmesindeki odalardan iç mimaride salon kavramına geçişteki paradigmatik dönüşümü inceler. Osmanlılar, salonları“alafranga”olarak adlandırmışlardır; bu terim hem hareketli mobilyalar etrafında şekillenen bir dekoratif programı hem de kadınların bu yeni mekânsal kavram etrafında gelişen failliklerine yönelik toplumsal bir eleştiriyi ifade eder. Maddi kültür ve toplumsal cinsiyet çalışmaları kesişiminde konumlanan araştırma, iç mekân tasarımını düşünsel ve yaratıcı bir proje olarak ele alarak salonun“alafranga”anlamlarını çeşitli gündelik pratikler üzerinden yeniden tanımlar. Mimari failliği genişleten bir yaklaşımla, bireylerin iç mekâna yaptığı dokunuşlarla kimliklerini nasıl inşa ettiklerini, başka bir deyişle mobilyanın toplumsal yaşamdaki yerini inceler. Tez, Osmanlı hanesini toplumsal cinsiyet eksenli ve aşağıdan yukarıya bir bakışla yeniden yorumlayarak sabit ve çok işlevli mimari elemanlardan, bağımsız, hareketli mobilyalara yönelişin konut mimarisini dönüştürdüğünü savunmaktadır. Ayrıca, nesneler ile kimlikler arasında bir alışveriş alanı oluşturduğunu öne sürerek, haneiçi dekorasyonun geç Osmanlı döneminden Cumhuriyet'e uzanan modernleşme sürecinde kadınların toplumsal cinsiyet kimlikleri üzerindeki çok yönlü etkilerini ortaya koyar. Tezin bölümleri, değişen ideolojik iklimler içinde toplumsal cinsiyet temsillerinin Osmanlı basınının giderek çeşitlenen mecralarında nasıl sürekli yeniden kurulduğunu inceler. Ayrıca, kadınların 1928'de mimarlık mesleğine resmen kabulünden önce, hareketli mobilya çevresinde gelişen tasarım alanlarına ve bu alanlardaki farklı faillik biçimlerine odaklanır. Üç ana bölüm kronolojik olarak ve kaynak türlerine göre düzenlenmiştir: ticari kataloglar, okul ders kitapları ve kadın dergileri.“Tüketici”başlıklı bölüm, başkentte gelişen mobilya ticaretini ve bu ticaretin kadın alıcılara nasıl ulaştığını inceler;“Ev Kadını”bölümü, kız eğitiminde ev idaresi derslerine odaklanarak kadınların mekan kurmada artan rollerini tartışır;“Dekoratör”bölümü ise dönemin entelektüellerinin kadın dergilerinde güzellik, zevk ve süs gibi kavramlar etrafında estetik üzerine yürüttükleri tartışmalara odaklanır. Sonuç olarak çalışma, tarih yazımında genellikle göz ardı edilen bir grup aktörün (tüccarlar, eğitimciler ve yayıncılar gibi) iç mimarlık disiplininin oluşumunda oynadığı rolleri görünür kılar ve bu alanın 20. yüzyıl başındaki politik ve ekonomik dönüşümlerle olan bağlantılarını açığa çıkarır. Tasarım kuramı, mimarlık tarihi ve geç Osmanlı İmparatorluğu'nda kültür tarihi çalışmalarına katkıda bulunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the paradigmatic shift in interior architecture from the haremlik and selamlık rooms to the socio-spatial and decorative concept of the salon. Ottomans designated salons as“alla franca,”a term denoting both a decorative program centered around mobile furniture and a social criticism for women's increasing agency around this new spatial concept. Grounded in the intersection of material culture and gender studies, the research analyzes these varied meanings of the salon alla franca by reformulating interior design as an articulate and visionary project based on everyday practices. Moving beyond the architect's domain, this approach illustrates the social life of furniture and examines how individuals constructed their own identity through material interventions in interior space. Thus offering a gendered and bottom-up rereading of the Ottoman house, the research argues that furniture consumption transformed residential architecture, as consumers moved their preferences from the built-in and multi-purpose elements to mobile furnishings detached from the wall. It also contends that interior decorating created identity transactions between objects and subjects, shaping many dimensions of women's gender identity during the modernization process from the late Ottoman period to the Turkish Republic. The chapters of this dissertation study how these gender representations were constantly reproduced under shifting ideological currents through varied sources of Ottoman media. They explore the different steps in the nascent design agency of women around mobile furniture before their formal acceptance into architectural practice in 1928. The three chapters of the main body are organized chronologically and around key source materials, which are trade catalogs, school textbooks, and women's magazines. The chapter“the consumer”explores the flourishing furniture market in the capital and its reach to female buyers; the chapter“the housewife”examines the home economics pedagogy in girls' education to explore women's growing roles in homemaking; and the chapter“the decorator”discusses how female intellectuals of the period contributed to aesthetic thought around keywords like beauty, taste, and ornament in the women's press. By foregrounding a group of actors—merchants, pedagogues, and publishers—largely overlooked in architectural historiography, the dissertation establishes the polyphonic history of interior design's early phases and reveals its connections to broader political and economic ambitions at the turn of the twentieth century. This perspective contributes to design theory and architectural history while offering new insights into the cultural history of the late Ottoman Empire.
Benzer Tezler
- L'identité masculine dans l'œuvre de Drieu La Rochelle
Drieu La Rochelle'in eserlerinde erkek kimliği
BEREN ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Fransızca
2019
Fransız Dili ve EdebiyatıGalatasaray ÜniversitesiFransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENGİN BEZCİ
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Pierre Desire Guillement ve akademisi
Pierre Desire Guillement and his academy
RECEP BARIŞ KIBRIS
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Sanat TarihiHacettepe ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜNSEL RENDA
- İş değerlemesi ve otomotiv yan sanayiinde bir uygulama
Job evaluation and an application in automotive complementary industry
RANA ÖZEN