Çok kriterli karar verme yöntemleri ile Borsa İstanbul'a kote teknoloji şirketlerinin finansal performans analizi
Financial performance analysis of technology companies listed on Borsa Istanbul using multi-criteria decision-making methods
- Tez No: 971650
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR ŞEYRANLIOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Borsa İstanbul, Finansal performans, Çok amaçlı karar verme, İstanbul Stock Exchange, Financial performance, Multiobjective decision making
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Giresun Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Teknoloji sektörü, bilgiye dayalı büyüme, yenilikçilik ve verimlilik artışının bir ülke ekonomisi içindeki temel itici güçlerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda, teknoloji şirketlerinin finansal performansının titizlikle ve çok boyutlu olarak ölçülmesi; yatırımcı güveninin artırılması, sermaye tahsisinin etkinleştirilmesi ve yönetsel kararların sağlıklı biçimde yönlendirilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Böyle bir değerlendirme, aynı zamanda yenilikçi girişimlerin sürdürülebilir büyümeye dönüşmesine ve ulusal rekabet gücünün güçlendirilmesine doğrudan katkı sağlamaktadır. Bu bilgiler çerçevesinde bu tez çalışmasının amacı, Borsa İstanbul'da işlem gören teknoloji sektöründeki 29 şirketin 2019-2024 yıllarına ait yıllık finansal tabloları temel alınarak finansal performanslarının değerlendirilmesidir. Performans değerlendirmesi için Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden LOPCOW ve RSMVC birlikte kullanılmıştır. Araştırmada kriterlerin ağırlıklandırılması LOPCOW yöntemi ile yapılırken, elde edilen ağırlıklar doğrultusunda şirketlerin finansal performans sıralaması RSMVC yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, LOPCOW-RSMVC hibrit modelinin güvenilirliğini test etmek amacıyla duyarlılık analizi uygulanmıştır. Bu duyarlılık analizi kapsamında kriterlerin ağırlıklandırılmasında Eşit Ağırlık ve Entropi; sıralamada ise PIV, SAW ve WASPAS yöntemleri kullanılmıştır. LOPCOW yöntemine göre yıllar bazında en yüksek önem derecesine 2019 yılında esas faaliyet kâr marjı, 2020'de borç/özsermaye oranı, 2021-2024 döneminde ise özkaynak kârlılığı sahiptir; buna karşın en düşük önem derecesine 2019'da nakit oran, 2020'de borç devir hızı, 2021'de stok devir hızı, 2022-2023'te nakit oran ve 2024'te yeniden stok devir hızı sahiptir. Ağırlıklandırma sonuçlarının genel eğilimi, özkaynak kârlılığının en önemli belirleyici; nakit oranının ise en düşük öneme sahip kriter olduğu yönündedir. RSMVC yönteminden elde edilen sonuçlara göre tüm yılların ortalaması dikkate alındığında, en yüksek performans sergileyen ilk üç şirket ARDYZ, LINK ve FONET; en düşük performans gösteren üç şirket ise NETAS, INGRM ve DGATE olarak belirlenmiştir. Duyarlılık analizi sonuçları ise genel olarak LOPCOW-RSMVC hibrit ÇKKV modelinden elde edilen sonuçların finansal performans değerlendirmelerinde tutarlı ve güvenilir bir araç olduğunu doğrulamıştır. Son olarak araştırma sonuçları çerçevesinde, teknoloji sektöründe faaliyet gösteren şirketler için şirket paydaşlarının yararlanabileceği finansal yönetim ve stratejik karar alma süreçlerine yönelik finansal öneriler ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
The technology sector stands out as a key driver of knowledge-based growth, innovation and productivity within a national economy. In this context, the rigorous and multidimensional measurement of technology firms' financial performance is critically important for enhancing investor confidence, improving capital allocation, and guiding managerial decisions. Accordingly, the aim of this thesis is to evaluate the financial performance of 29 technology companies listed on Borsa Istanbul using their annual financial statements for the 2019-2024 period. The Multi-Criteria Decision-Making (MCDM) methods LOPCOW and RSMVC were used in combination: criteria weighting was performed with LOPCOW, and firms' financial performance rankings were obtained with RSMVC based on the derived weights. To test the reliability of the LOPCOW-RSMVC hybrid model, a sensitivity analysis was conducted using Equal Weighting and Entropy as alternative weighting methods and PIV, SAW and WASPAS as alternative ranking techniques. According to LOPCOW, the highest importance by year was: 2019 –operating profit margin; 2020 –debt-to-equity ratio; 2021-2024 –return on equity (ROE). The lowest importance by year was: 2019 –cash ratio; 2020 –debt turnover ratio; 2021 –inventory turnover; 2022-2023 –cash ratio; 2024 –inventory turnover. The overall weighting trend indicates ROE as the most decisive criterion and the cash ratio as the least important. RSMVC rankings averaged across all years place ARDYZ, LINK and FONET among the top performers, and NETAS, INGRM and DGATE among the lowest. Sensitivity analysis results generally confirm that the LOPCOW-RSMVC hybrid MCDM model is a consistent and reliable tool for financial performance evaluation. Finally, the study offers practical financial recommendations for stakeholders in technology firms regarding financial management and strategic decision-making.
Benzer Tezler
- Çok kriterli karar verme yöntemleri yardımı ile BİST metal ana endeksine kote şirketlerin finansal performans analizleri
Financial performance analysis of companies listed in BIST metal main index with the help of multi criteria decision making methods
MERT ŞENTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeDokuz Eylül Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVİNÇ GÜLER ÖZÇALIK
- Erken uyarı sistemleri ve çok kriterli karar verme yöntemlerine göre finansal performans analizi: Borsa İstanbul üzerine bir uygulama
Financial performance analysis according to early warning systems and multi-criteria decision making: An application on Borsa Istanbul
İREM KARAPINAR
- Girişim sermayesi yatırım ortaklıklarının finansal performanslarının CRITIC ve PROMETHEE yöntemleriyle değerlendirilmesi
Evaluation of financial performances of ventural capital investment trusts by CRITIC and PROMETHEE methods
MUHAMMED TALHA SARIMERMER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MaliyeMarmara Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİBEL YILMAZ TÜRKMEN
- Finansal performansın çok kriterli karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi: Borsa İstanbul iletişim sektöründe bir uygulama
Evaluating financial performance with multi-criteria decision-making methods: a case study in the İstanbul Stock Exchange communication sector
BÜŞRA ÇON
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İşletmeAydın Adnan Menderes Üniversitesiİşletme Muhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇAĞRI KÖROĞLU
- Borsa İstanbul lokantalar ve oteller endeksinde faaliyette bulunan şirketlerin finansal performanslarının çok kriterli karar verme yöntemleri ile incelenmesi üzerine bir çalışma
A study on the financial performance of companies operating in the Istanbul Stock Exchange restaurants and hotels index through multicriteria decision making methods
TUGBA KAYNAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Maliyeİskenderun Teknik ÜniversitesiTurizm ve Otel İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMİL SÜSLÜ