Biyoloji öğretmen adaylarının biyoteknoloji okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi
Examining the biotechnology literacy levels of prospective biology teachers
- Tez No: 971837
- Danışmanlar: DR. SULTAN ÇIKRIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoteknoloji, Biotechnology
- Anahtar Kelimeler: Biyoloji eğitimi, Biyoteknoloji, Biology education, Biotechnology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, biyoloji öğretmen adaylarının biyoteknoloji okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Günümüzde biyoteknoloji; sağlık, tarım, çevre ve endüstri gibi çok sayıda disiplini etkileyen, hızla gelişen bir uygulama alanı hâline gelmiştir. Bu alandaki yenilikleri öğrencilere aktarma sürecinde öğretmenlerin biyoteknoloji okuryazarlık düzeyleri kritik öneme sahiptir. Bu nedenle öğretmen adaylarının biyoteknolojiye ilişkin okuryazarlık düzeylerini incelemek hem öğretmen yetiştirme politikalarına hem de biyoteknoloji eğitiminin kalitesine katkı sağlayacaktır. Araştırmada, karma yöntem kullanılmış olup nicel ve nitel veriler birlikte değerlendirilmiştir. Nicel veriler, öğretmen adaylarına uygulanan çoktan seçmeli“Biyoteknoloji Okuryazarlığı Testi”aracılığıyla; nitel veriler ise açık uçlu sorulardan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Test soruları nominal, fonksiyonel, prosedürel ve çok boyutlu biyoteknoloji okuryazarlığı olarak dört temel boyutta incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim öğretim yılında Türkiye'deki bir devlet üniversitesinin biyoloji öğretmenliği lisans programının birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıflarında öğrenim görmekte olan 58 biyoloji öğretmen adayı oluşturmaktadır. Toplanan nicel veriler analiz edilerek aritmetik ortalama, yüzde ve frekans dağılımları hesaplanmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş; adayların verdiği cevaplar kodlanarak belirli temalar altında toplanmıştır. Nicel araştırma verilerinde öğretmen adaylarının biyoteknoloji okuryazarlığına ilişkin genel başarı ortalamasının orta düzey olduğu görülmüştür. Nitel araştırma verileri ise nominal düzeyde bilgi sahibi olunsa da kavramsal derinlikte yetersizlikler bulunduğunu ortaya koymuş, adayların fonksiyonel boyutta okuryazarlığının yüksek olduğunu ancak prosedürel boyutta okuryazarlıkta belirgin eksiklikler yaşadıklarını göstermiştir. Araştırmanın sonucunda, öğretmen adaylarının biyoteknoloji okuryazarlık düzeylerinin yükseltilmesi gerektiği; bilimsel süreçleri anlama ve uygulama, etik, sosyal yönleri çok boyutlu değerlendirme konularında gelişime açık oldukları belirlenmiştir. Bu doğrultuda biyoteknoloji eğitiminin öğretmen yetiştirme programlarında daha kapsamlı ve uygulamalı şekilde sunulması gerektiği önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to determine the biotechnology literacy levels of prospective biology teachers. Today, biotechnology has become a rapidly developing field of science that affects numerous disciplines such as health, agriculture, environment, and industry. Teachers' biotechnology literacy levels are of critical importance in the process of transferring innovations in this field to students. Therefore, examining prospective teachers' biotechnology literacy levels will contribute both to teacher education policies and to the quality of biotechnology education. In this research, a mixed-methods design was employed, and both quantitative and qualitative data were evaluated together. Quantitative data were collected through a multiple-choice“Biotechnology Literacy Test”administered to prospective teachers, while qualitative data were obtained using a semi-structured interview form consisting of open-ended questions. The test questions were examined in four main dimensions: nominal, functional, procedural, and multidimensional biotechnology literacy. The study group consisted of 58 prospective biology teachers enrolled in the first, second, third, and fourth years of the undergraduate biology teacher education program at a public university in Turkey during the 2024–2025 academic year. The collected quantitative data were analyzed by calculating arithmetic means, percentages, and frequency distributions. Qualitative data, on the other hand, were analyzed using the content analysis method; the responses provided by the participants were coded and categorized under specific themes. The quantitative research findings revealed that the overall mean achievement level of prospective teachers regarding biotechnology literacy was at a moderate level. The qualitative findings, however, showed that although participants possessed nominal knowledge, they lacked conceptual depth. Furthermore, while their functional literacy was found to be high, they experienced significant deficiencies in procedural literacy. As a result of the study, it was determined that the biotechnology literacy levels of prospective biology teachers need to be enhanced, and that they are open to development in terms of understanding and applying scientific processes, as well as evaluating ethical and social aspects from a multidimensional perspective. In this regard, it is recommended that biotechnology education be provided in teacher education programs in a more comprehensive and practice-oriented manner.
Benzer Tezler
- Biyoloji öğretmen adaylarının biyoteknoloji uygulamalarına yönelik tutumları ile bilimsel epistemolojik inançları arasındaki ilişki
The relationship of pre-service biology teachers' attitudes towards biotechnology practices and their scientific epistemological beliefs
EMİNE ÇAMUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiBiyoloji Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİKMET KATIRCIOĞLU
- Öğretmen ve öğretmen adaylarının biyoteknoloji ile ilgili temel terim ve kavramları anlama ve algılamalarının araştırılması
The investigation of basic knowledge and concepts about biotecnology of biology teachers and biology teacher candidates
PINAR ŞENTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
BiyoteknolojiSelçuk ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEMİHA ERİŞEN
- Fen-teknoloji ve biyoloji öğretmen adayları için biyoteknoloji eğitiminin deneysel planlanması
Experimental planning of biotechnology training for trainee science-technology and trainee biology teachers
EMİNE SELCEN DARÇIN
- The effects of applied biotechnology education for teachers and pre-service on their biotechnological perceptions
Uygulamalı biyoteknoloji eğitiminin öğretmen ve öğretmen adaylarının biyoteknolojik algıları üzerine etkileri
SEVDE YAŞAR ÇİMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
BiyoteknolojiFatih ÜniversitesiGenetik ve Biyomühendislik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA FATİH ABASIYANIK
DOÇ. DR. SÜLEYMAN İNCEKARA
- Gazi Üniverstesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Fen Bilgisi Eğitimi 3.sınıf öğrencilerinin Agrobacterium aracılığı ile tütün bitkisine gen aktarımı konusunu labarotuvar destekli işletmelerinin biyoteknolojileri ve gen mühendisliği kavramlarını öğrenmeleri ü
The effects of laboratory based learning on Gazi University, Gazi Faculty of Education, science education 3rd grade student's learning Agrobacterium mediated gene transfer
AYLİN SEVİMLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ORHAN ARSLAN