Çocuklar için travma sonrası stres belirtileri ölçeği–Ebeveyn formu
Post-traumatic stress symptoms scale for children–Parent form
- Tez No: 972183
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İDRİS KAYA, DOÇ. DR. İBRAHİM YILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada; erken çocukluk dönemi çocuklarının travma sonrası stres belirtilerinin ebeveyn görüşlerine göre ölçülmesini sağlayacak geçerli ve güvenilir bir ölçme aracının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Süreç ölçek geliştirme basamakları doğrultusunda yürütülmüştür. Çalışma grubu, 6 Şubat 2023 depremlerini doğrudan yaşayan çocukların ebeveynlerinden oluşmaktadır. Çalışma grubunu açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi aşamasında veri toplanan toplam 1035 çocuğun ebeveyni oluşturmaktadır. Çocukların; yaş ortalaması 5,82'dir (SD= .76), yaşları 3 ile 8 arasında değişmekte olup %48,1'i kızdır (n = 498), %51,9'u ise erkektir (n = 537). KMO ve Bartlett's test sonuçları, verinin faktör analizi için uygun olduğunu göstermiştir (KMO=0,94; X²(253) = 3754,83, p< .01). Faktör analizi için, Maximum Likelihood yöntemi kullanılmıştır. Faktörlerin yorumlanabilirliğini arttırmak için Varimax Dönüşümü tercih edilmiştir. Analiz sonucunda, 10 madde düşük faktör yükü (<.30) veya yüksek çapraz yüklemeler (>.10) nedeniyle ölçekten çıkarılmıştır. Faktör analizi sonucunda, toplam varyansın %47.05'ini açıklayan dört faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Yapının doğrulanması amacıyla, 648 kişilik yeni bir çalışma grubuna DFA uygulanmıştır. Elde edilen uyum iyiliği değerleri modelin kabul edilebilir bir uyuma sahip olduğunu göstermektedir (X²(222)= 998.22, p<.01, CFI= .88, RMSEA= .07, SRMR= .05). Güvenirlik analizleri, ölçeğin yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir (α=.94, Ω=0.93). Ayrıca ölçek, anne ve baba formları arasında biçimsel, metrik, skaler ve katı düzeylerde ölçme değişmezliği sağlamaktadır. Ölçek, ebeveynler tarafından doldurulması gereken 5'li likert tipinde bir değerlendirme aracıdır. 23 madde ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır (Aşırı Uyarılma ve Yeniden Deneyimleme, Güven İhtiyacı, Öfke, Bilişsel Kaçınma). Bulgular, geliştirilen ölçeğin geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to develop a valid and reliable measurement tool to assess post-traumatic stress symptoms in early childhood based on parental reports. The study followed standard procedures for scale development. The sample comprised parents of children directly affected by the earthquakes that occurred on February 6, 2023. For the exploratory and confirmatory factor analyses, data were collected from the parents of a total of 1,035 children. The mean age of the children was 5.82 years (SD = 0.76; range = 3–8 years); 48.1% were girls (n = 498) and 51.9% were boys (n = 537). Results of the KMO and Bartlett's tests indicated that the data were suitable for factor analysis (KMO = 0.94; χ²(253) = 3754.83, p < .01). The Maximum Likelihood estimation method was employed, and Varimax rotation was applied to enhance interpretability. As a result, 10 items were removed from the scale due to low factor loadings (< .30) or high cross-loadings (> .10). The exploratory factor analysis yielded a four-factor structure accounting for 47.05% of the total variance. This structure was then validated through confirmatory factor analysis with a new sample of 648 participants. The fit indices indicated an acceptable model fit (χ²(222) = 998.22, p < .01, CFI = 0.88, RMSEA = 0.07, SRMR = 0.05). Reliability analyses demonstrated high internal consistency (α = 0.94, Ω = 0.93). Furthermore, the scale exhibited measurement invariance between mother and father forms at the configural, metric, scalar, and strict levels. The final instrument is a 23-item, 5-point Likert-type parent-report scale comprising four subscales (Hyperarousal and Re-experiencing, Need for Safety, Anger, and Cognitive Avoidance). Overall, the findings provide strong evidence that the developed scale is a psychometrically sound tool for assessing post-traumatic stress symptoms in early childhood.
Benzer Tezler
- Dışavurumcu tekniklere dayalı grupla psikolojik danışma programının ebeveyn kaybı yaşayan 9-11 yaş çocukların travma sonrası stres düzeyine etkisi
The effect of psychological counseling program with the group that are exposed to expressive techniques on the posttraumatic stress level of 9-11-age children who lost their parents
EMRE ALICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
PsikolojiMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL EKŞİ
- Süregen hastalığı olan çocukların ebeveynlerinin baş etme biçimleri ve algıladıkları sosyal destek düzeylerinin çocuklardaki depresyon, öğrenilmiş çaresizlik ve travma sonrası stres belirtileri düzeyine etkisi açısından incelenmesi
The impact of the coping styles of parents and the social support level they perceive who have children with chronic illness on depression, learned helplessness and post traumatic stress symptoms
AMBER DALMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERHUNDE ÖKTEM
- Bilişsel davranışçı terapi temelli dijital terapötik hikâyelerin deprem yaşamış çocukların travma sonrası stres belirtilerine etkisi
The effect of cognitive behavioral therapy-based digital therapeutic stories on posttraumatic stress symptoms in children who experienced an earthquake
DENİZ DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiGaziantep ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İDRİS KAYA
- Depremi yaşayan okul çağı çocuklarının ve ebeveynlerinin psikolojik etkilenme durumları ve ebeveynlerin koruma davranışlarının belirlenmesi
Psychological effects of school-age children and their parents who experienced the earthquake and determination of parents' protective behaviors
KÜBRA KERSE
- The relationship between perceived discrimination, perceived family support, problem-solving skills and the mental health of Syrian refugee adolescents: A moderation analysis
Algılanan ayrımcılık, algılanan aile desteği, problem çözme becerileri ile Suriyeli mülteci ergenlerinin mental sağlığı arasındaki ilişki: Bir moderasyon analizi
CAN YILMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
PsikolojiBahçeşehir ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU KARAKULAK