Çalışan ve çalışmayan kronik hemodiyaliz hastalarında iş stresinin, semptomların ve öz bakım gücünün incelenmesi
Investigation of work stress, symptoms, and self-care agency in employed and unemployed chronic hemodialysis patients
- Tez No: 972335
- Danışmanlar: PROF. DR. NERİMAN ZENGİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma hemodiyaliz tedavisi alan çalışan ve çalışmayan bireylerde iş stresinin, semptomların ve öz bakım gücünün incelenmesi amacı ile tanımlayıcı, kesitsel bir çalışma olarak gerçekleştirildi. Araştırmanın evrenini altı diyaliz merkezinde tedavi alan bireyler, örneklemini ise 18-65 yaş arasında, en az altı aydır hemodiyaliz tedavisi alan, bilinci açık, 500 birey oluşturdu. Araştırmada veri toplama aracı olarak,“Hasta Bilgi Formu”,“Genel İş Stresi Ölçeği”,“Öz Bakım Gücü Ölçeği”ve“Diyaliz Semptom İndeksi Ölçeği”nden yararlanıldı. Araştırmada elde edilen veriler t testi, Anova testi, Kruskal Wallis, Mann Whitney U ve Sperman korelasyon analizi ile değerlendirildi. Araştırmaya katılan bireylerin %14,0'ının çalıştığı, çalışanların yaş ortalamasının 47,61±10,57 yıl olduğu, %47,1'nin mavi yakalı olduğu, %47,1'nin 11 yıl ve üzeri süredir çalıştığı, %32,9'unun sabah seansından sonra işe gittiği, %64,3'ünün işte yoğun çalıştığı belirlendi. Çalışan hemodiyaliz hastası bireylerin Genel İş Stresi Ölçeği puan ortalaması 11,28±2,88'dir. Araştırmaya katılan bireylerin %86,0'ının çalışmadığı, yaş ortalamasının 53,81±9,59 yıl olduğu, %34,2'sinin HD tedavisi nedeni ile çalışamadığını bildirdiği görüldü. Çalışan hemodiyaliz hastası bireylerin Öz Bakım Gücü Ölçeği ve Diyaliz Semptom İndeksi Ölçeği puan ortalamaları sırasıyla 38,60±3,06, 10,21±7,09; çalışmayanlarda 37,39±3,71, 13,21±8,16'dır. Çalışan ve çalışmayan hemodiyaliz tedavisi alan bireylerin Öz Bakım Gücü Ölçeği ve Diyaliz Semptom İndeksi Ölçeği puan ortalamaları arasında istatistiksel anlamlı fark saptandı (p<0,05). Çalışan hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde Genel İş Stresi Ölçeği ile Öz Bakım Gücü Ölçeği ve Diyaliz Semptom İndeksi Ölçeği puanları arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p>0,05). Çalışmayan hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde Diyaliz Semptom İndeksi Ölçeği ile Öz Bakım Gücü Ölçeği ve alt boyutlarından Ruhsal Durum ve Hijyenik Bakım arasında zayıf düzeyde negatif yönde anlamlı ilişki saptandı. Araştırmanın sonucunda çalışan hemodiyaliz hastası bireylerde iş stresinin düşük düzeyde olduğu, çalışan ve çalışmayan hemodiyaliz hastası bireylerde öz bakım gücünün iyi düzeyde olduğu, semptom şiddetlerinin düşük olduğu, çalışanlarda öz bakım gücünün yüksek ve semptom şiddetinin anlamlı olarak daha düşük olduğu, Ruhsal Durum olumlu yönde artarken diyaliz semptomlarının azaldığı belirlendi.
Özet (Çeviri)
The study was conducted as a descriptive and cross-sectional research aiming to examine job stress, symptoms, and self-care agency among employed and unemployed individuals undergoing hemodialysis treatment. The study population comprised patients treated in six dialysis centres, with a sample of 500 haemodialysis patients aged 18-65 years who had been on treatment for at least six months and were cognitively intact. Data were collected using the“Patient Information Form”,“ the ”General Work Stress Scale“,”the“Self-Care Scale”and the“Dialysis Symptom Index Scale”." Statistical analyses included t-tests, ANOVA, Kruskal-Wallis, Mann-Whitney U-tests and Spearman correlation analyses. Of the participants, 14% were employed, with a mean age of 47.61±10.57 years. Of the working patients, 47.1% were blue-collar workers, 47.1% had been working for 11 years or more, 32.9% went to work after their morning dialysis session, and 64.3% reported working intensively. The mean Work Stress Score Scale for working haemodialysis patients was 11.28±2.88. Conversely, 86% of participants were unemployed, with a mean age of 53.81±9.59 years; 34.2% reported being unable to work due to their hemodialysis treatment. The mean scores for the Self-Care Agency Scale and the Dialysis Symptom Index Scale were 38.60±3.06 and 10.21±7.09, respectively, for the employed patients and 37.39±3.71 and 13.21±8.16, respectively, for the unemployed patients. Statistically significant differences were found between employed and unemployed patients in terms of Self-Care Agency Scale and Dialysis Symptom Index Scale (p<0.05). In addition, a weak but statistically significant negative correlation between the Psychological sub-dimension of Self-Care Agency Scale and the Dialysis Symptom Index Scale was found (p<0.05). In summary, the level of work stress in employed haemodialysis patients was low. Both employed and unemployed patients had adequate self-care agency and low symptom severity, with employed patients having significantly higher self-care agency and lower symptom severity. In addition, improvements in psychological well-being were associated with a reduction in dialysis-related symptoms.
Benzer Tezler
- Hemodiyaliz hastalarında arteriovenöz fistül gelişimi ve fistül gelişimine etkili faktörler
Artericvencus fistula maturaticn in hemodialysis patients and factors affecting fistula maturation
NURHAN SEYAHİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
Nefrolojiİstanbul Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MELTEM PEKPAK
- Hemodiyaliz hastalarında sağlık okuryazarlığı, öz yönetim ve hasta güçlendirme düzeylerinin incelenmesi
Investigation of health literacy, self-management and patient empowerment levels in hemodialysis patients
SUDE NUR ÖLMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HemşirelikBaşkent ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLAY TURGAY
- Renal transplant alıcılarında arteriovenöz fistüllerin hastaların kardiyak ve endotel fonksiyonlarına etkileri
The effects of arteriovenous fistules in renal transplant receivers on the patients'cardiac and endotel function
MEHMET BEŞİROĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
Nefrolojiİstanbul Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. AYDIN TÜRKMEN
- Hemodiyaliz ve sürekli ayaktan periton diyalizi uygulanan hastaların stresle baş etme biçimlerinin belirlenmesi
Coping strategies of hemodialysis and continuous ambulatory peritoneal dialysis (CAPD) patients
DUYGU HİÇDURMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
HemşirelikHacettepe ÜniversitesiPsikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. FATMA ÖZ
- Assessments of knowledge of nurses working in hemodialysis units in Al-najaf on toward infection control measures
Necef'te hemodiyaliz ünitelerinde çalışan hemşirelerin enfeksiyon kontrol önlemlerine yönelik bilgilerinin değerlendirilmesi
HUSSEIN ABDULZAHRA HASSOONI HASSOONI
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
HemşirelikÇankırı Karatekin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜJGAN ONARICI