Sosyal bilgiler öğretiminde deprem farkındalık bilincinin oluşturulmasında örnek olay yönteminin kullanılması
The use of case study method in creating earthquake awareness in social studies education
- Tez No: 974393
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BESİME ARZU GÜNGÖR AKINCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Deprem farkındalık bilinci, Örnek olay yöntemi, Doğal afet, Afet bilinci, Earthquake Awareness, Case Study Method, Natural Disaster, Social Studies, Disaster Awareness
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Doğal afetler; bireylerin yaşamını, çevresini ve ekonomik yapıyı olumsuz etkileyen, çoğunlukla doğa kaynaklı olaylardır. Bu afetler arasında en yıkıcı olanlardan biri de depremlerdir. Türkiye, dünyada en çok deprem riski taşıyan ülkeler arasında yer almakta ve son yıllarda yaşanan büyük depremler (örneğin 2023 Kahramanmaraş depremleri), afet eğitiminin erken yaşlarda verilmesini zorunlu kılmaktadır. Deprem gibi felaketlerin etkilerini en aza indirmek, yalnızca teknik önlemlerle değil, aynı zamanda toplumun bilgi düzeyi ve bilinç seviyesiyle de doğrudan ilişkilidir. Bu bağlamda, afet bilincinin bireylerde erken yaşlardan itibaren geliştirilmesi, afetlerle başa çıkabilme kapasitesinin artırılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu araştırmada, sosyal bilgiler dersi kapsamında 5. sınıf öğrencilerine deprem farkındalık bilinci kazandırılması amaçlanmış ve bu süreçte örnek olay yöntemi temel alınmıştır. Araştırmanın veri setini, örnek olaylar esas alınarak hazırlanan çalışma kağıtları ve açık uçlu sorulardan oluşan yazılı görüşme formları oluşturmaktadır. Gerçek yaşamdan veya gerçeğe yakın senaryolardan seçilen durumların sınıf ortamına taşınarak neden-sonuç ilişkisi bağlamında tartışılması esasına dayanan örnek olay yöntemi, öğrencilerin konuyla ilgili bilgi, beceri ve tutum geliştirmelerini destekleyici bir pedagojik araç olarak önem taşımaktadır. Araştırmanın uygulama safhası, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Zonguldak ilinde bir devlet okulunda gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubu, kolay ulaşılabilir durum örneklemesi yöntemiyle belirlenen ve 5. sınıf düzeyinde öğrenim gören 25 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma, nitel araştırma desenine göre yapılandırılmıştır. Uygulama altı hafta süresince haftada bir ders saati olacak şekilde planlanmış; her hafta farklı bir deprem senaryosu örnek olay olarak işlenmiştir. Bu senaryolar, deprem öncesi hazırlık, deprem anı doğru davranışlar ve afet sonrası güvenli tahliye konularını içermektedir. Elde edilen nitel veriler, kategorilere ayrılarak içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğrencilerin büyük çoğunluğunun uygulama sonrasında tahliye yolları, afet çantası hazırlığı ve deprem anındaki doğru davranışlar gibi konularda farkındalık düzeylerinin belirgin şekilde arttığını ortaya koymuştur. Bu bağlamda, araştırma sonuçları örnek olay yönteminin öğrencilerin deprem farkındalık bilinci kazanmalarına olumlu katkılar sunduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda çalışma kapsamında, öğrencilerin afet bilinci kazanmaları amacıyla örnek olay temelli yaklaşımlara başvurulması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Natural disasters are events, mostly originating from nature, that negatively affect individuals' lives, their environment, and the economic structure. Among these disasters, one of the most devastating is earthquakes. Turkey is among the countries with the highest earthquake risk in the world, and major earthquakes experienced in recent years (such as the 2023 Kahramanmaraş earthquakes) have made it imperative to provide disaster education at an early age. Minimizing the impact of disasters like earthquakes is directly related not only to technical measures but also to the level of knowledge and awareness within society. In this context, fostering disaster awareness from an early age is of great importance for enhancing individuals' capacity to cope with disasters. This study aimed to instill earthquake awareness among 5th-grade students within the scope of the social studies course, using the case study method as its foundation. The data set of the study consists of worksheets prepared based on case studies and written interview forms containing open-ended questions. The case study method, which is based on bringing real-life or realistic scenarios into the classroom and discussing them within the framework of cause-and-effect relationships, is an important pedagogical tool that supports the development of students' knowledge, skills, and attitudes on the subject. The implementation phase of the study was conducted during the 2024–2025 academic year at a public school in the province of Zonguldak. The study group consisted of 25 fifth-grade students, selected through a convenient sampling method. The research was structured according to a qualitative research design. The implementation was planned to last for six weeks, with one class hour per week; each week, a different earthquake scenario was addressed as a case study. These scenarios included topics such as earthquake preparedness, correct behaviors during an earthquake, and safe evacuation after a disaster. The qualitative data obtained were categorized and analyzed using content analysis. The research findings revealed that the majority of students showed a marked increase in their awareness levels regarding evacuation routes, emergency kit preparation, and appropriate behaviors during an earthquake. In this regard, the study results indicate that the case study method contributes positively to students' acquisition of earthquake awareness. Accordingly, it is recommended that case-based approaches be utilized to help students develop disaster awareness.
Benzer Tezler
- Sosyal bilgiler dersinde deprem konusunun öğretiminde metaverse kullanımı: Eylem araştırması
Using the metaverse in teaching the topic of earthquakes in social studies: An action research
GİZEM GÜNDOĞAN İNCE
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL ŞAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET UYAR
- İlköğretim 4. sınıf sosyal bilgiler dersinde hava olayları, iklim ve deprem ile ilgili konuların öğretiminde aktif öğrenme yöntemlerinin etkisi
The effects of active learning methods in teaching the subjects about the unit ?The Place We Live in? in social sciences in the fourth grade of the primary school
TUBA SOYLU ERDOĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TURHAN ÇETİN
- Sosyal bilgiler dersinde deprem konusunu işbirlikli öğrenme yöntemi ile öğretimin etkililiğinin araştırılması
A Study for the effectiveness of co-opetaive learning method in the topicot earthquake in social studies
SERAP KUTAY ATAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMİL ÖZTÜRK
YRD. DOÇ. DR. HAMZA AKENGİN
- İlköğretim sosyal bilgiler dersinde deprem eğitiminin değerlendirilmesi
Appraising of earthquake education in elemantary school social studies courses
ADEM ÖCAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesiİlköğretim Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENVER AYDIN KOLUKISA
- İlköğretimde sosyal bilgiler dersinde depremle ilgili konuların irdelenmesi
Investigating of the topics connected with the earthguake in social sciences lessons in elemantary school
SİBEL ALTAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Eğitim ve ÖğretimAbant İzzet Baysal Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OĞUZ KANTÜRER