A multi layer cellular automata to participatory architecture: post-disaster container settlements
Katılımcı mimarlıkta çok katmanlı hücresel özdevinim: afet sonrası konteyner yerleşimleri
- Tez No: 975804
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEMA ALAÇAM DOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstanbul Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilişim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimari Tasarımda Bilişim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dünya genelinde değişen sosyo-ekonomik koşullar, kullanıcıları yalnızca tüketici olmaktan çıkarıp tasarım sürecine aktif katılımcılar haline getirmiştir. Bu eğilimi temel alan yaklaşım, mimarlık alanında“katılımcı mimarlık”olarak tanımlanır. Katılımcı mimarlık, kullanıcıların yalnızca yapıyı kullanan kişiler değil, aynı zamanda karar alma mekanizmasının paydaşları olmasını hedefler. Bu yaklaşım, kullanıcıların anketler, mülakatlar, seminerler ya da doğrudan inşaat sürecine katılımıyla farklı katılım yöntemleri ile uygulanmıştır. Günümüzde dijital tasarım araçlarının gelişimiyle bu süreç daha da etkileşimli hale gelmiş, teknik bilgisi olmayan kullanıcılar bile dijital araçlar aracılığıyla tasarıma doğrudan katkıda bulunabilir hale gelmiştir. Bu tez kapsamında, üretken tasarım sistemleri ile katılımcı mimarlık arasında bir köprü kurulması ve kullanıcı kararlarının veriye dönüştürülerek iş akışının başlangıcına entegre edilmesi önerilmektedir. Böylece çıktı doğrudan kullanıcı tarafından şekillendirilebilecektir. Çalışma kapsamında, kullanıcıdan veri toplamak için özel olarak geliştirilen bir grafiksel kullanıcı arayüzü (GUI) tasarlanmış ve bu arayüz aracılığıyla kullanıcıların tercihlerinin tasarımcıya iletilmesi sağlanmıştır. Arayüz, teknik bilgisi olmayan bireylerin de katılımını kolaylaştırmak amacıyla sade dil ve görsellerle hazırlanmıştır. Böylece kullanıcıların kararları algoritmik süreçlere doğrudan aktarılmış ve ortaya çıkan tasarım alternatifleri onların tercihleri doğrultusunda şekillendirilmiştir. Tezde ele alınan tasarım problemi, 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrası geçici barınma amacıyla kullanılan konteyner kentlerin, kalıcı konutlara geçişin ardından atıl kalmasıdır. Çalışmada bu konteynerlerin, yerel halkın katılımıyla yeniden işlevlendirilerek sosyal yaşamı destekleyecek mekânlara dönüştürülmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın özgün katkılarından biri, bu dönüşüm sürecinde çok katmanlı hücresel özdevinim (MLCA – Multi-Layer Cellular Automata) mekanizmasının geliştirilmesidir. Hücresel özdevinim, belirli kurallara göre komşu hücrelerin durumlarını esas alarak çalışan ızgara tabanlı bir üretken tasarım sistemidir. Basit hücresel etkileşimler sonucunda karmaşık mekânsal düzenler ve farklı yerleşim senaryoları üretilebilmektedir. Bu algoritmayı kullanarak hayata geçirilen mimari tasarım örnekleri mevcuttur. Tezde üç boyutlu yerleşimler oluşturulurken“Biçim Katmanı”,“İşlev Katmanı”ve“Mekansal Katman”sürece dahil edilerek çok katmanlı bir hücresel özdevinim algoritması kurulmuştur. Böylece geliştirilen MLCA sistemi, katmanlı yapısıyla yalnızca rastlantısal düzenlemeler değil, aynı zamanda yarı açık alanlar, avlular ve geçiş mekânları gibi kullanıcı için anlamlı mekânlar üretebilmektedir. Bu yaklaşım, algoritmik tasarımı insana ve bağlama duyarlı bir öneriye dönüştürmektedir. Ayrıca, sistemin üretken yapısı kullanıcı tercihleriyle birleştiğinde, yerel halkın ihtiyaçlarını gözeten demokratik ve katılımcı bir tasarım süreci ortaya çıkmaktadır. Sonuç olarak, tez, atıl durumda kalan konteynerlerin yeniden değerlendirilmesine yönelik hem üretken hem de katılımcı bir yöntem sunmakta; MLCA ile mimari tasarım sürecine yenilikçi ve özgün bir katkı getirmektedir.
Özet (Çeviri)
Changing socio-economic conditions worldwide have transformed users from being mere consumers into active participants in the design process. This approach, based on this trend, is defined as“participatory architecture”in the field of architecture. Participatory architecture aims for users to be not only the occupants of a building but also stakeholders in the decision-making mechanism. This approach has been implemented through various methods of participation, such as surveys, interviews, seminars, or even direct involvement in the construction process. Today, with the advancement of digital design tools, the process has become even more interactive, allowing even non-expert users to directly contribute to design through digital means. Within the scope of this thesis, it is proposed to build a bridge between generative design systems and participatory architecture by transforming user decisions into data and integrating them into the very beginning of the workflow. In this way, the design output can be directly shaped by the user. For this purpose, a graphical user interface (GUI) was specifically developed to collect data from users, enabling their preferences to be conveyed to the designer. The interface was designed in simple language and visuals to facilitate the participation of individuals without technical expertise. Thus, user decisions were directly transferred into algorithmic processes, and the resulting design alternatives were shaped according to their preferences. The design problem addressed in this study concerns the container settlements built for temporary shelter after the 2023 Kahramanmaraş earthquakes, which have become abandoned following the relocation of residents to permanent housing. The aim of the study is to refunctionalize these containers through the participation of local communities and transform them into spaces that support social life. One of the original contributions of this research is the development of a multi-layer cellular automata (MLCA) mechanism in this transformation process. Cellular automata is a grid-based generative design system that operates according to specific rules based on the states of neighboring cells. Through simple cell interactions, it can generate complex spatial organizations and diverse settlement scenarios, and several architectural applications of this algorithm exist. In this thesis, while generating three-dimensional layouts, the“Formal Layer,”“Functional Layer,”and“Spatial Layer”were incorporated into the process, establishing a multi-layer cellular automata algorithm. With its layered structure, the developed MLCA system not only produces random arrangements but also generates meaningful spaces for users such as semi-open areas, courtyards, and transitional zones. This approach transforms algorithmic design into a human-centered and context-sensitive proposal. Furthermore, when the generative capacity of the system is combined with user preferences, a democratic and participatory design process emerges that takes into account the needs of the local community. In conclusion, this thesis offers both a generative and participatory method for re-evaluating abandoned containers, providing an innovative and original contribution to the architectural design process through the MLCA approach.
Benzer Tezler
- A nano-scale design of arithmetic & logic unit for energy-efficient electronic devices based on quantum-dot
Kuantum noktalarına dayalı enerji verimli elektronik cihazlar için nano ölçekli aritmetik ve mantık birimi tasarımı
MUHAMMAD ZOHAIB
Doktora
İngilizce
2025
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiKadir Has ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİMA JAFARİ NAVİMİPOUR
PROF. DR. MEHMET TİMUR AYDEMİR
- Kentsel genişlemenin makine öğrenmesi yöntemleri ile irdelenmesi
Investigation of urban expansion using machine learning methods
ZELALEM GETACHEW AYALKE
Doktora
Türkçe
2025
Jeodezi ve FotogrametriOndokuz Mayıs ÜniversitesiHarita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AZİZ ŞİŞMAN
- Performans tabanlı tasarıma bütünleşik yaklaşım
Integrated design approach to performance based design
BENAN ŞAHİN KARAGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YÜKSEL DEMİR
- Coğrafi bilgi sistemi (CBS) ve sleuth yöntemi kullanarak kentsel büyümenin geleceğe yönelik modellenmesi: Şanlıurfa örneği
Future modeli̇ng of urban growth usi̇ng geographi̇c informati̇on system (GIS) and sleuth method: The case of Şanliurfa
SONGÜL NARYAPRAĞI GÜLALAN
Doktora
Türkçe
2026
Şehircilik ve Bölge PlanlamaHarran ÜniversitesiHarita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FRED BARIŞ ERNST
- Urban growth simulations with agent-based modeling and cellular automata
Hücresel özdevinim ve etmen tabanlı modeller ile kentsel büyüme simülasyonları
CEMAL KORAY BİNGÖL
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MERYEM BİRGÜL ÇOLAKOĞLU