Üniversite öğrencilerinin kişilik tiplemeleri ve empatik eğilimlerinin siber zorbalık ve siber mağduriyetle ilişkisinin incelenmesi
An investigation of the relationship between university students' personality types and empathic tendencies and their cyberbullying and cybervictimization
- Tez No: 976593
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FATİH KOCA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trabzon Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Teknolojik gelişmelerin hız kazanmasıyla birlikte sosyal ağlar, bireylerin gündelik yaşamlarının ayrılmaz bir parçası hâline gelmiştir. Dijital iletişim araçlarının yoğun biçimde kullanılması, çevrim içi ortamlarda saldırgan davranışların artmasına zemin hazırlamaktadır. Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin kişilik özellikleri (dışadönüklük, nevrotiklik ve psikotizm) ile empatik eğilimlerinin siber zorbalık ve siber mağduriyet düzeyleri üzerindeki yordayıcı etkilerini incelemektir. Çalışmada nicel araştırma yöntemi benimsenmiş ve ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Türkiye genelindeki üniversitelerde öğrenim görmekte olan 514 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler,“Kişisel Bilgi Formu”,“Üniversite Öğrencileri İçin Siber Zorbalık Ölçeği”,“Duyuşsal ve Bilişsel Empati Ölçeği”ve“Eysenck Kişilik Anketi–Gözden Geçirilmiş Kısaltılmış Form”aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler ve çoklu regresyon analizleri uygulanmıştır. Analiz sonuçları, psikotizm boyutunun hem siber zorbalık hem de siber mağduriyet davranışlarını anlamlı düzeyde pozitif yönde yordadığını ortaya koymuştur. Buna karşılık, yüksek empati düzeyine sahip katılımcıların siber zorbalık eğilimlerinin daha düşük olduğu belirlenmiştir. Dışadönüklük ve nevrotiklik boyutlarının ise siber zorbalık ve siber mağduriyet davranışları ile anlamlı bir ilişki göstermediği tespit edilmiştir. Araştırma bulguları, bireysel kişilik özelliklerinin dijital ortamdaki saldırgan davranışların oluşumunda belirleyici bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçların, çevrim içi şiddetin önlenmesine yönelik müdahale programlarının tasarımında empati geliştirme yaklaşımlarının ve kişilik temelli önleyici stratejilerin önemini destekleyici nitelikte olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, alan yazını incelendiğinde bu değişkenlerin birlikte ele alındığı çalışmaların sınırlı olduğu görülmektetir. Bu araştırmanın bu yönüyle literatüre özgün katkılar sunacağı ve uygulamacılara yol gösterici veriler sağlayacağı öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
With the acceleration of technological advancements, social networks have become an integral part of individuals' daily lives. The intensive use of digital communication tools has laid the groundwork for an increase in aggressive behaviors in online environments. The aim of this study is to examine the predictive effects of university students' personality traits (extraversion, neuroticism, and psychoticism) and empathic tendencies on their levels of cyberbullying and cyber victimization. A quantitative research method was adopted, and the relational screening model was employed. The study group consisted of 514 university students studying at universities across Türkiye during the 2024–2025 academic year. Data were collected using the“Personal Information Form,”“Cyberbullying Scale for University Students,”“Sensory and Cognitive Empathy Scale,”and the“Eysenck Personality Questionnaire – Revised Short Form.”Descriptive statistics and multiple regression analyses were used in the analysis of the data. The results revealed that the psychoticism dimension significantly and positively predicted both cyberbullying and cyber victimization behaviors. Conversely, participants with high levels of empathy were found to have lower tendencies toward cyberbullying. It was determined that the extraversion and neuroticism dimensions did not show a significant relationship with cyberbullying and cyber victimization behaviors. The findings indicate that individual personality traits have a decisive effect on the emergence of aggressive behaviors in digital environments. The results suggest that empathy-enhancing approaches and personality-based preventive strategies are important for the design of intervention programs aimed at preventing online violence. Additionally, the literature review revealed that studies addressing these variables together are limited. In this respect, the study is expected to make an original contribution to the literature and provide guiding data for practitioners.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinin kişilik tiplerine göre dijital bağımlılık ve bilinçli farkındalık düzeylerinin incelenmesi
Examination of digital dependency and conscious awareness levels according to personality types of university students
YILDIZ ERZİNCANLI
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA GEÇİKLİ
- Rehberlik ve psikolojik danışmanlık öğrencilerinin kişilik tipleri ile bölüm memnuniyetleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining relationship between the personality types and satisfaction from departments of guidance and psychological counseling students
ALİ RIZA TANGAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHNİ KOÇ
- Üniversite öğrencilerinin kişilik özellikleri ile presenteeism davranışları arasındaki ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between personality of university students and presenteeism behaviors
HASAN KÜTÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TURGAY ŞİRİN
- Üniversite öğrencilerinin kişilik tipleriyle atıf karmaşıklığı arasındaki ilişkinin karşılaştırılması
The Comparasion of the correlation between personality types and attributional coplexity of university students
HAMDİ KORKMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SÜHEDA ÖZBEN
- Üniversite öğrencilerinin düşünme stilleri ile kişilik tipleri arasındaki ilişkinin değişkenler açısından incelenmesi
Başlık çevirisi yok
MURAT BALKIS
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÜLNUR BAYEZİD IŞIKER