Kıbrıs Türk masallarında ölüm ve yas
Death and mourning in Turkish Cypriot folk tales
- Tez No: 977012
- Danışmanlar: PROF. DR. GÖKÇE YÜKSELEN PELER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Ölüm, Yas, Masal, Kıbrıs, Death, Mourning, Folktale, Cyprus
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Kıbrıs adası üzerinde geçmişten günümüze kadar yaşamış olan Türk topluluklarının ada üzerinde bıraktığı etkilerden olan ölüm ve yas sırasında yaşanan olayların, durumların, yapılan adetlerin Kıbrıs Türk masallarına olan etkilerini incelemek için ele alınmıştır. Kıbrıs Türk masallarında ölüm ve yas temalarının ne şekilde işlendiğini ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Araştırmada, iki yüzü aşkın masal incelenmiştir. Tematik inceleme yöntemi kullanılmıştır. İncelenen masallarda toplam 18 ölüm şeklinin 156 defa tekrar ettiği tespit edilmiş, yas şeklinin ise toplam 11 farklı biçimde olduğu ve 21 defa tekrar ettiği tespit edilmiştir. Yas temasının bu kadar az rastlanması dikkat çekici bir durumdur. Bununda sebebi ise masallarda zamanın hızlı geçmesi insanların ölenin arkasından yas tutacak vakti bulamaması. En çok rastlanan ölüm türleri arasında ''kafası kesilerek ölme'', '' doğal ölüm'' ve '' cinayet sonucu ölüm'' öne çıkarken; yas temasında ise en çok karşımıza çıkan tür ''ağlayarak yas tutma'' biçimidir. Masallarda yalnızca insanların yas tutmadığı hayvanların, doğa unsurlarının ve hatta cansız varlıkların bile yas tutan varlıklar olarak yer aldığı görülmüştür. Bu durumda masalların olağan üstü olma özelliğini ön plana çıkartmaktadır. Ölüm ve yas gibi evrensel bir temanın halk anlatıları içerisinde yer alması, toplumun değer yargıları, kader inancını, adalet anlayışını ortaya koymaktadır. Çalışma kapsamında yapılan sınıflandırmalar ve analizler, Kıbrıs Türk sözlü kültürünün, ölüm ve ölüm sonrasındaki tutumunu alamaya katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the impact of events, circumstances, and customs associated with death and mourning—one of the effects left by Turkish communities living on the island of Cyprus from past to present—on Cypriot Turkish folktales. It was prepared to reveal how themes of death and mourning are addressed in Cypriot Turkish folktales. Over two hundred folktales were examined in the research. A thematic analysis method was used. It was determined that a total of 18 forms of death were repeated 156 times in the fairy tales examined, while mourning was found to occur in 11 different forms and was repeated 21 times. The fact that the theme of mourning occurs so infrequently is noteworthy. The reason for this is that time passes quickly in fairy tales, and people do not have time to mourn the deceased. Among the most common types of death,“beheading”,“natural death”and“death by murder”stand out, while the most common type of mourning theme is“mourning by crying”. In fairy tales, it is seen that not only humans mourn, but animals, elements of nature, and even inanimate objects are portrayed as mourning beings. In this case, the extraordinary nature of fairy tales comes to the fore. The presence of universal themes such as death and mourning in folk narratives reveals the values, beliefs in fate, and understanding of justice within society. The classifications and analyses conducted within the scope of this study contribute to understanding the attitudes of Turkish Cypriot oral culture towards death and the afterlife.
Benzer Tezler
- Kıbrıs Türk masalları (derleme - inceleme)
Turkısh Cyprus tales (choosing-studying)
TÜRKAN ÖZKUTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞEYMA GÜNGÖR
- Yücel Feyzioğlu'nun derlediği Türk dünyası masallarında çocuklara yönelik istendik davranışların değerlendirilmesi
The assessment of the desired behaviours directed to children in Yücel Feyzioğlu's the fairy tales of Turkish world
MESUT TOPRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimAbant İzzet Baysal ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM KIBRIS
- Kıbrıs Türk kültüründe masal geleneği
Fairy tale tradition in Cyprus Turkish tale culture
GÖNÜL GÖKDEMİR
Doktora
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZKUL ÇOBANOĞLU
- Oğuz grubu Türk masallarının Holbek yöntemine göre incelenmesi
An examination of Oghuz group Turkish tales according to the Holbek method
İREM NUR BİRCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNAN YAMAN
- Kıbrıs Türk masalları ile uygur Türk masalları üzerinde karşılaştırmalı bir araştırma (inceleme ? metinler)
A comparative study on the Cypriot Turkish folk tales and Uygur Turkish folk tales (examine ? text)
BURAK GÖKBULUT
Doktora
Türkçe
2010
Halk Bilimi (Folklor)Ege ÜniversitesiTürk Dünyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AÇA