Öğretim elemanları ve öğrenci görüşlerine göre yabancı dil olarak Türkçe öğretimi kitapları
Textbooks for teaching Turkish as a foreign language based on the opinions of instructors and students
- Tez No: 978163
- Danışmanlar: PROF. DR. FATMA AÇIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde etkili bir ders kitabında bulunması gereken temel nitelikleri, yabancı uyruklu öğrenciler ve öğretim elemanlarının görüşleri doğrultusunda incelemeyi amaçlamıştır. Ders kitapları, dil öğretiminin temel unsurlarından biri olarak hem öğretmen hem de öğrenciler için kılavuz niteliği taşımaktadır. Bu nedenle, ders kitaplarının sürekli değerlendirilmesi, güncellenmesi ve esas kullanıcıların ihtiyaçlarının dikkate alınması büyük önem arz etmektedir. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş, durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu, yurt dışında en az üç yıldır yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında görev yapan 16 yabancı uyruklu öğretim elemanı ile B2–C1 düzeylerinde Türkçe öğrenen 163 yabancı uyruklu öğrenci oluşturmuştur. Veriler, öğrencilerden 40 maddelik ders kitabı değerlendirme anketi, öğretim elemanlarından ise 10 açık uçlu sorudan oluşan yazılı görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Veri toplama süreci, etik izin alındıktan sonra Mart–Haziran 2025 tarihleri arasında Türkiye, Özbekistan, Kazakistan, Azerbaycan, Arnavutluk ve Bosna-Hersek'te yüz yüze ve çevrim içi yöntemlerle yürütülmüştür. Öğrenci verileri tümdengelimci yaklaşımla analiz edilerek yüzde dağılımları çıkarılmış; öğretim elemanı verileri ise tümevarımcı içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğretim elemanları ve öğrencilerin görüşlerinin anlamlı düzeyde örtüştüğünü göstermektedir. Katılımcılar, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde etkili bir ders kitabının dört temel dil becerisini dengeli ve bütünleşik biçimde ele alması gerektiğini vurgulamıştır. Dil bilgisi sistematik ve kullanım bağlamına dayalı olarak sunulabilir; kelime öğretimi ise sözlük, kelime listeleri ve bağlamsal örneklerle desteklenebilir. Metinler, gerçek yaşamla uyumlu, ilgi çekici, çeşitli ve mesleki Türkçe içermeli; etkinlikler işlevsel, yaratıcı, özerk öğrenmeyi teşvik edici ve grup çalışmalarına olanak tanıyıcı olması önemlidir. Ölçme ve değerlendirme ünite sonu testler, öz değerlendirme ve farklı alıştırma türlerini kapsayabilir. Kitaplar, seviyeye uygun olmalı, doğal telaffuzu yansıtmalı, estetik ve işlevsel olmalı ve görsellerle desteklenmesi önemlidir. Kültürel içerik açısından ön yargısız, Türk kültürünü yansıtan ve kültürlerarası metinler içeren materyaller önerilmektedir. Ayrıca ders kitaplarının düzenli olarak güncellenmesi, dijital kaynaklarla desteklenmesi ve özel öğrenci gruplarına uygun içerikler geliştirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Alan yazın incelendiğinde, genellikle ders kitaplarıyla ilgili çalışmaların öğretmen görüşlerine ağırlık verdiği, öğrencilerin ihtiyaç ve görüşlerinin yeterince ele alınmadığı görülmektedir. Bu çalışma hem yabancı uyruklu öğretim elemanlarının hem de öğrencilerin ders kitaplarıyla ilgili görüşlerini birlikte değerlendirerek alandaki bu eksikliğe ve özgün boşluğa katkı sağlaması öngörülmektedir. Araştırma sonuçlarının, yeni ders kitapları ve öğretim materyalleri geliştirme veya mevcut materyalleri güncelleme süreçlerinde yol gösterici olması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the essential qualities that an effective textbook for teaching Turkish as a foreign language should possess, based on the perspectives of international students and instructors. Textbooks, as one of the core components of language teaching, serve as a guide for both teachers and learners. Therefore, it is of great importance that textbooks are continuously evaluated, revised, and developed in line with the needs of their primary users. A qualitative research approach was adopted in the study, employing a case study design. The study group consisted of 16 international instructors who had been working in the field of teaching Turkish as a foreign language abroad for at least three years, and 163 international students learning Turkish at B2–C1 levels. Data were collected through a 40-item textbook evaluation questionnaire administered to students and a written interview form with 10 open-ended questions administered to instructors. The data collection process was carried out after obtaining ethical approval, between March and June 2025, in Turkey, Uzbekistan, Kazakhstan, Azerbaijan, Albania, and Bosnia and Herzegovina, using both face-to-face and online methods. Student data were analyzed through a deductive approach and percentage distributions were calculated, while instructor data were analyzed through inductive content analysis. The findings revealed a significant degree of overlap between the views of instructors and students. Participants emphasized that an effective Turkish as a foreign language textbook should address the four fundamental language skills in a balanced and integrated manner. Grammar should be presented systematically and in context; vocabulary teaching should be supported with dictionaries, word lists, and contextualized examples. Texts should be authentic, engaging, diverse, and include professional Turkish; activities should be functional, creative, encourage autonomous learning, and allow for group work. Assessment and evaluation should include end-of-unit tests, self-assessment tools, and various types of exercises. Textbooks should be level-appropriate, reflect natural pronunciation, be both aesthetically pleasing and functional, and be supported with visuals. In terms of cultural content, materials should be unbiased, reflect Turkish culture, and incorporate intercultural texts. Moreover, textbooks should be regularly updated, supported with digital resources, and adapted to the needs of specific learner groups. A review of the literature shows that studies on textbooks generally focus on instructors' perspectives, while students' needs and views remain underrepresented. By evaluating the views of both international instructors and students, this study aims to address this gap and make an original contribution to the field. The findings are expected to serve as a guide in the development of new textbooks and teaching materials, as well as in the revision of existing ones.
Benzer Tezler
- Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Türk kültür ögelerinin aktarımına ilişkin öğrenci ve öğretim elemanı görüşleri ile ders kitaplarının incelenmesi
Examination of the students and lecturers' views and course books on the transference of Turkish cultural elements in Turkish language teaching
BETÜL KOPARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET CANBULAT
- Türkçe'nin anadili ve yabancı dil olarak öğretimi üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SAMİ BALCI
- Dumlupınar Üniversitesi yabancı diller bölümü isteğe bağlı İngilizce hazırlık programının öğrenci ve öğretim elemanı görüşlerine göre incelenmesi
An analysis of Dumlupınar University foreign languages department optional English preparatory program according to students' and instructors' views
NAZİFE ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. DİLRUBA KÜRÜM YAPICIOĞLU
- Dokuz Eylül Üniversitesi Alman Dili Eğitimi Anabilim Dalı ile Ege Üniversitesi Alman Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı öğrencilerinin kendi anabilim dallarına ve Almancaya yönelik tutumları konusunda karşılaştırmalı bir ..
Başlık çevirisi yok
FULYA KOYDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RIZA ENVER TAHİR
- Türkiye'de turizm fakültesi Turizm İşletmeciliği bölümü programının değerlendirilmesi
The evaluation of Tourism Management curriculum of tourism faculty in Turkey
ERKAN KADİR ŞİMŞEK
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASUMAN SEDA SARACALOĞLU