Geri Dön

Özel gereksinimli çocuğu olan annelerin psikolojik dayanıklılık ve bağlanma stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Examination of the relationship between psychological resilience and attachment styles in mothers of children with special needs

PDF İndir

  1. Tez No: 980334
  2. Yazar: ESRA TEKGÜL
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ÖZLEM KÖRÜKÇÜ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Özel gereksinimli çocuğu olan anneler, yoğun bakım sorumlulukları ya da ekonomik, fiziksel, sosyal ve duygusal birçok nedenle psikolojik stres yaşamakta ve bu durum onların psikolojik dayanıklılıklarını ve bağlanma stillerini doğrudan etkileyebilir. Bu araştırmanın temel amacı özel gereksinimli çocuğu olan annelerin psikolojik dayanıklılık ve bağlanma stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu araştırma Kocaeli ilinde bulunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine devam eden çocuğu olan annelerle yürütülmüştür. Nicel verilerin kullanıldığı bu çalışmada betimsel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma kapsamında gönüllü 210 anneye ulaşılmıştır. Araştırmaya başlamadan önce Okan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsün'den Etik Kurul onayı, çalışma yapılan özel eğitim kurumlarından gerekli izinler alınmıştır. Anneler için araştırmacı tarafından hazırlanan Demografik Bilgi Formu'nun yanında Erişkin Bağlanma Biçimi Ölçeği (Adult Attachment Style Scale), Yetişkin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (Resilience Scale for Adult-RSA) ve Ana Babaya Bağlanma Ölçeği I-II (Parental Bonding Instrument-PBI) kullanılmıştır. Veriler hem yüz yüze hem de elden teslim edilerek belirtilen süre zarfında araştırmacıya geri ulaştırılarak toplanmıştır. Normal dağılıma sahip olmayan verilerde iki bağımsız grubun ölçüm değerleriyle karşılaştırılmasında“Mann-Whitney U”test (Z-tablo değeri) istatistikleri; üç veya daha fazla bağımsız grubun ölçüm değerleriyle karşılaştırılmasında“Kruskall-Wallis H”test (χ2-tablo değeri), karşılaştırmalar için“Bonferroni”test istatistikleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda özel gereksinimi olan çocuğu olan annelerin yaş grupları, medeni hal, öğrenim düzeyi, çalışma durumu, meslek, aile yapısı, çocuk sayısı, özel gereksinimli çocuk yaşı, özel gereksinim türleri, eğitim süresi, bakıma yardım ve maddi yardım değişkenleri; psikolojik dayanıklılıkları ve anne babaya bağlanma durumlarına göre anlamlı (p<0,001) bir farklılık saptanmıştır. Özel gereksinimli çocuğu olan annelerin demografik özellikleri ile erişkin bağlanma biçimi arasında ise yaş grupları, medeni hal, öğrenim düzeyi, meslek, aile yapısı, çocuk sayısı, çocuk cinsiyeti ve özel gereksinim türleri arasında anlamlı (p<0,001) bulgular elde edilmiştir. YPDÖ sonuçlarına göre 26-45 yaş aralığında, evli olan, 2 çocuğu olan ve bakımda yardım alan annelerin anlamlı düzeyde daha yüksek dayanıklılığa sahip olduğu, ABBÖ I-II sonuçlarına göre 26-45 yaş aralığında, yüksekokul mezunu, tam zamanlı çalışan, 1 çocuğu olan ve maddi yardım alan annelerin puanları daha yüksek bulunmuştur. EBBÖ sonuçlarına göre ise 45 yaş ve üstü olan, yüksekokul ve lise mezunu ve erkek çocuğu olan annelerin puanları anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Annelerin psikolojik dayanıklılık düzeyleri ile bağlanma stilleri (Ana Babaya Bağlanma Ölçeği I-II, Erişkin Bağlanma Biçimi Ölçeği) arasında bir ilişki olup olmadığına bakılmıştır. Araştırma bulgularına göre; kendilik algısı kaçıngan (kaçınmacı) bağlanma stili ile negatif ilişki içindeyken ilgi/kontrol (anne) alt boyutu ile pozitif ilişki içine olduğu görülmüştür. Gelecek algısı, kaçıngan (kaçınmacı) ve güvenli bağlanma stili ile negatif bir ilişki içinde olduğu ABBÖ- Baba toplam ile pozitif ilişki içinde olduğu görülmüştür. Yapısal stil kaçıngan (kaçınmacı) bağlanma stili ile negatif bir ilişki, kaygılı/kararsız (ikircikli) bağlanma ile pozitif bir ilişki içinde olduğu görülmüştür. Sosyal yeterlilik kaçıngan (kaçınmacı) bağlanma stili ile negatif, kaygılı/kararsız (ikircikli) bağlanma stili ile pozitif ilişki içinde olduğu, aile uyumu kaçıngan (kaçınmacı) bağlanma stili ile negatif, ilgi/kontrol (anne) ile pozitif bir ilişki içinde olduğu görülmüştür. Sosyal kaynaklar kaçıngan (kaçınmacı) bağlanma stili ile negatif, kaygılı/kararsız (ikircikli) bağlanma stili ile pozitif ilişki içinde olduğu görülmüştür. Araştırma sonucunda, elde edilen bulgular ilgili alanyazınla tartışılarak çocuk gelişimcilere, uzmanlara, araştırmacılara, anne ve babalara önerilerde bulunulmuştur.

Özet (Çeviri)

Mothers of children with special needs often experience psychological stress due to intensive caregiving responsibilities as well as economic, physical, social, and emotional challenges. This stress can directly impact both their psychological resilience and their attachment styles. The primary aim of this study is examınatıon of the relatıonshıp between psychologıcal resılıence and attachment styles ın mothers of chıldren wıth specıal needs. This study was conducted with mothers whose children are enrolled in special education and rehabilitation centers in Kocaeli. Utilizing a quantitative research approach, the relational screening model—one of the descriptive research methods was employed. A total of 210 volunteer mothers were reached within the scope of the study. Prior to data collection, ethical approval was obtained from the Ethics Committee of the Institute of Health Sciences at Okan University, and necessary permissions were secured from the special education institutions. Data were collected using a Demographic Information Form developed by the researcher for the mothers, the Adult Attachment Scale, the Resilience Scale for Adults (RSA), and the Parental Bonding Instrument I-II (PBI). The data were gathered both face-to-face and via hand-delivery back to the researcher within a specified timeframe. In the data did not follow a normal distribution, the Mann-Whitney U test (Z-table value) was used for comparisons between two independent groups, and the Kruskal-Wallis H test (χ2-table value) was employed for comparisons among three or more independent groups followed by the Bonferroni test for pairwise comparisons. The results revealed significant differences (p <0.001) in psychological resilience and parental bonding based on variables such as age group, marital status, educational level, employment status, occupation, family structure, number of children, age, type of special need, educational duration of the child with special needs, caregiving support, and financial aid. Significant findings (p <0.001) were also observed between demographic characteristics (e.g., age group, marital status, education, occupation, family structure, number of children, child's gender, and type of special need) and adult attachment styles. According to the RSA results, mothers who are between the ages of 26-45, married, have 2 children and receive assistance in care have significantly higher resilience, while according to the PBI I-II results, mothers who are between the ages of 26-45, college graduates, working full-time, have 1 child and receive financial assistance have higher scores. According to the Adult Attachment Scale results, mothers who are 45 years old and over, college and high school graduates and have a male child have significantly higher scores. Further analysis of the relationship between mothers' psychological resilience and attachment styles (Parental Bonding Instrument and Adult Attachment Scale) has been examined and according to the results: Self-perception was negatively correlated with avoidant attachment and positively correlated with the care/control (mother) subdimension. Future perception was negatively associated with avoidant and secure attachment styles, while positively associated with the total PBI-father score. The study found that social competence was negatively associated with avoidant attachment style and positively associated with anxious/ambivalent attachment style. Additionally, family cohesion was negatively correlated with avoidant attachment style and positively correlated with the care/control (mother) dimension. Social resources were negatively correlated with avoidant and positively correlated with anxious/ambivalent attachment styles. As a result of the research, the findings were discussed in relation to the relevant literature, and recommendations were made for child development specialists, expert, researchers, and parents.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    995156

    Özel gereksinimli çocuğu olan annelerin ebeveyn öz yeterliliği, utanç ve suçluluk duyguları ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişki

    The relationship between parental self-efficiency, feeling of shame and guilt and psychological resilience of mothers with children with special needs

    ALEYNA IŞIK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Psikolojiİstanbul Kent Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAFER TAPANCI

  2. Tez No

    875860

    Özel gereksinimli çocuğu olan annelerde bilişsel davranışçı terapinin duygu düzenleme ve psikolojik dayanıklılığa etkisi

    The effect of cognitive-behavioural therapy on emotion regulation and psychologi̇cal resi̇li̇ence in mothers with special needs children

    ÖZLEM SARP

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Hemşirelikİstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. LEYLA KÜÇÜK

  3. Tez No

    769610

    Özel gereksinimli çocuğu olan annelerde ebeveyn öz yeterliği: Bilinçli farkındalık ve psikolojik dayanıklılığın yordayıcı rolü

    Parental self efficacy of mothers with special needs children: The predictive role of mindfulness and psychological resilience

    SEDANUR AKBUĞA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTEN EREN ARTAN

  4. Tez No

    363240

    Özel eğitime gereksinimi olan çocuğa sahip ailelerde aile yükü ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişki

    Relationshi̇p between family burden and resilience of families of children with special education needs

    FATMAGÜL BİLDİRİCİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    PsikolojiHaliç Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. ZEHRA BANU SAYINER

  5. Tez No

    957689

    Özel eğitime ihtiyaç duyan çocuğa sahip annelerde psikolojik dayanıklılık ve kaygı düzeyleri ile tekrar çocuk sahibi olma istekleri arasındaki ilişki

    The releationship between psychological resilience, anxiety levels and the desire to have another child in mothers of children with special needs

    CANSU KARDELEN YÖRÜK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Psikolojiİstanbul Nişantaşı Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK ASLAN

Geri Dön