Gıda maddelerindeki ağır metal iyonlarının lipotropik özelliklerinin ve obezite üzerine etkilerinin araştırılması
Lipotropic properties of heavy metal ions in foodstuffs and investigating the effects on obesity
- Tez No: 980422
- Danışmanlar: PROF. DR. OZAN GÜRBÜZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Gıda Mühendisliği, Nutrition and Dietetics, Food Engineering
- Anahtar Kelimeler: Ağır metal kirliliği, Beslenme, Obezite-morbid, Heavy metal pollution, Nutrition, Obesity-morbid
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, diyet yoluyla alınan bazı ağır metallerin (arsenik, kadmiyum, civa, kurşun, bakır ve mangan) vücut kitle indeksi (BKİ) üzerindeki potansiyel etkileri değerlendirilmiştir. Obezite, yalnızca genetik değil; çevresel ve kimyasal faktörlerin de etkili olduğu, küresel düzeyde önemli bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir. Özellikle obezojen etki gösteren ağır metallerin, endokrin sistemi bozarak enerji dengesini ve yağ dokusu işlevini etkileyebileceği bilinmektedir. Bu bağlamda çalışmada, çevresel ağır metal maruziyetinin obezite ile ilişkisi kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Araştırma, yaşları 18–65 arasında değişen 53 kadın bireyle yürütülmüş; bireyler BKİ değerlerine göre“obez”ve“normal”olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Diyetle alınan ağır metallerin miktarının hesaplanmasında 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığı formlarından yararlanılmıştır. Ayrıca, bireylerden alınan kan ve idrar örneklerinde ICP-OES yöntemiyle söz konusu metallerin düzeyleri analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında, Türkiye'de tüketilen besinlerin ağır metal içeriğine ilişkin veri eksikliği nedeniyle, hem ulusal hem de uluslararası kaynaklar derlenerek özgün bir besin-ağır metal içerik veritabanı oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular, normal kilolu bireylerde diyetle alınan arsenik ve kadmiyum maruziyetinin obez bireylere kıyasla daha yüksek olduğunu göstermiştir. Bu sonuç, özellikle bitkisel ağırlıklı beslenme tercihlerinin söz konusu metallerin alımında etkili olabileceğini düşündürmektedir. Bakır, civa, kurşun ve mangan açısından ise gruplar arası istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Ayrıca, bazı sosyo-demografik değişkenlerin BKİ ile ilişkili olduğu belirlenmiş; evli bireylerde obezite yaygınlığının daha fazla olduğu, ileri yaşla birlikte obezite riskinin arttığı ve meslek gruplarına göre BKİ dağılımının değiştiği gözlemlenmiştir. Bu tez, diyetle ağır metal maruziyetinin obezite ile ilişkisini hem biyokimyasal (kan ve idrar düzeyleri) hem de diyetle alım yönüyle birlikte inceleyen ilk Türkçe çalışmalardan biri olması açısından literatüre özgün katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis investigates the potential effects of dietary exposure to certain heavy metals (arsenic, cadmium, mercury, lead, copper, and manganese) on body mass index (BMI). Obesity is recognized as a significant global public health issue influenced not only by genetic factors but also by environmental and chemical exposures. In particular, heavy metals with obesogenic properties are known to disrupt the endocrine system, affecting energy balance and adipose tissue function. Within this context, the study comprehensively examines the relationship between environmental heavy metal exposure and obesity. The research was conducted with 53 female participants aged between 18 and 65 years, categorized into“obese”and“normal weight”groups based on their BMI. Dietary heavy metal intake was estimated using 24-hour retrospective food consumption records and food frequency questionnaires. Additionally, blood and urine samples were analyzed for heavy metal concentrations by ICP-OES. Due to the lack of a national database on heavy metal content in foods consumed in Turkey, an original food-heavy metal composition database was developed by compiling both national and international sources. Findings indicated that dietary arsenic and cadmium exposure were higher in normal-weight individuals compared to obese participants, suggesting that plant-based dietary preferences might influence metal intake. No statistically significant differences were found between groups for copper, mercury, lead, and manganese levels. Furthermore, certain socio-demographic factors were associated with BMI; obesity prevalence was higher among married individuals, increased with advancing age, and BMI distribution varied according to occupational groups. This thesis provides a novel contribution to the literature as one of the first Turkish studies to simultaneously evaluate dietary heavy metal exposure and biochemical markers (blood and urine levels) in relation to obesity.
Benzer Tezler
- Karadeniz'in Sinop kıyılarından örneklenen balık, omurgasız, zooplankton, deniz çayırı ve sedimanda ağır metal düzeyleri
Heavy metal levels in fish, invertebrates, zooplankton, sea grass and sediment from Sinop coasts of the Black Sea
HASAN CAN ÖZTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Su ÜrünleriSinop ÜniversitesiSu Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEVENT BAT
- Trakya bölgesinde üretimi yapılan buğday ve arpanın ağır metal bulaşanlarının tespiti
Determination of high metal contaminants of wheat and barley produced in Trakya region
NEVZAT TEZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
ZiraatNamık Kemal ÜniversitesiZootekni Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CEMAL POLAT
- Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan süt örneklerinde bazı metal düzeyleri
Some metal levels in milk samples which were collected from different regions of turkey.
ERDİM OZAN ÇAKIR
Doktora
Türkçe
2009
Veteriner HekimliğiAnkara ÜniversitesiVeterinerlik Farmakoloji ve Toksikolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENDER YARSAN
- Pendik sahilinden (İstanbul) avlanan kara midye (Mytilus galloprovincialis)'lerde bazı ağır metallerin belirlenmesi
Identifying heavy metals in black mussles (Mytilus galloprovincialis) caught in Pendik shore (Istanbul)
YASİN GÜNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
BiyolojiMarmara ÜniversitesiÇevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FİGEN ESİN KAYHAN
- Karadeniz ve Marmara denizlerindeki bazı canlılarda kurşun, kadmiyum, arsenik ve civa aranması
Investigation of lead, cadmium, arsenic and mercury in some seafood from black sea and Marmara sea
GİZEM İNAL ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Gıda Mühendisliğiİstanbul Aydın ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYDAR ÖZPINAR