Türkiye-İngiltere ilişkilerinde süreklilik ve değişim (1945-2002)
Continuity and change in Türkiye-UK relations (1945-2002)
- Tez No: 981631
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NURİ SALIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Cumhuriyet Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Soğuk Savaş'ın başlangıcından 2002 yılına dek Türkiye ile İngiltere arasındaki ikili ilişkileri“süreklilik ve değişim”ekseninde incelemeyi amaçlamaktadır. İkinci Dünya Savaşı sonrasında şekillenen yeni uluslararası sistemde, Türkiye'nin Batı bloğuna yönelimi ve bu süreçte İngiltere ile kurduğu siyasi, askerî ve diplomatik temaslar, dönemin jeopolitik dinamikleri bağlamında ele alınmıştır. Tez, Soğuk Savaş döneminde Türkiye'nin Batı İttifakı içindeki konumunun pekişmesiyle birlikte, İngiltere ile kurumsallaşan ilişkilerin NATO, Bağdat Paktı ve CENTO gibi yapılar üzerinden nasıl şekillendiğini irdelemektedir. 1960'lı yıllar, Türkiye'deki iç siyasi kırılmalar ve Kıbrıs sorununa bağlı olarak Türk-İngiliz ilişkilerinde gerilimin yükseldiği, müttefiklik bağlarının sınandığı bir dönem olarak öne çıkmıştır. 1970'li yıllarda Kıbrıs Barış Harekâtı ile birlikte ilişkilerde yaşanan kopuş, diplomatik diyalog kanallarının zayıflamasına neden olmuş; İngiltere'nin denge siyaseti, Türkiye tarafından eleştirel bir bakışla değerlendirilmiştir. Ancak 1980'li yıllarda Özal dönemiyle birlikte başlayan dış politikadaki liberal açılımlar, ekonomik ve askerî ilişkilerde yeniden bir yakınlaşmayı beraberinde getirmiştir. Soğuk Savaş sonrası dönemde ise Türkiye ve İngiltere, yeni güvenlik tehditleri, NATO'nun dönüşen rolü ve Avrupa Birliği süreci çerçevesinde iş birliğini farklı eksenlere taşımıştır. 1991 Körfez Savaşı'ndan itibaren gelişen askerî koordinasyon, 1999 Kosova müdahalesi ve 11 Eylül sonrası oluşan küresel güvenlik mimarisi, iki ülke arasında stratejik bir ortaklık anlayışının pekiştiğini göstermektedir. Bu bağlamda çalışma, 1945–2002 arası Türk-İngiliz ilişkilerinin dinamiklerini tarihsel bağlamda değerlendirmekte, ikili ilişkilerin yalnızca iniş ve çıkışlarla değil, aynı zamanda kurumsal sürekliliklerle de şekillendiğini ortaya koymaktadır. Çalışmada tarama ve belge çözümleme yöntemleri temel alınmış; arşiv belgeleri, diplomatik yazışmalar, döneme ait gazete haberleri, akademik yayınlar ve uzman mülakatlarından elde edilen veriler kullanılmıştır. Yerli ve yabancı literatürün bir arada değerlendirildiği bu tezde, özellikle Türk akademisyenlerin katkılarına öncelik verilmiş; İngiliz arşiv materyalleri ve hükümet raporları ise ikincil kaynak olarak başvurulmuştur. Bu doğrultuda tez, Türk-İngiliz ilişkilerinin çok boyutlu seyrini anlamaya yönelik bütüncül bir perspektif sunmakta ve ilgili dönemde Türkiye'nin dış politika reflekslerini anlamlandırmaya katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the bilateral relations between Turkey and the United Kingdom from the beginning of the Cold War to the year 2002, within the framework of“continuity and change.”In the emerging international system shaped after the Second World War, Turkey's orientation toward the Western bloc and its political, military, and diplomatic contacts with the United Kingdom are analyzed within the context of the geopolitical dynamics of the period. The thesis explores how institutionalized relations between Turkey and Britain evolved through structures such as NATO, the Baghdad Pact, and CENTO as Turkey's position within the Western Alliance solidified during the Cold War. The 1960s stand out as a period when internal political ruptures in Turkey and the Cyprus issue escalated tensions in Turkish-British relations and tested the allied bonds. In the 1970s, the rupture in relations caused by the Cyprus Peace Operation led to a weakening of diplomatic dialogue channels; Britain's policy of balance was critically evaluated by Turkey. However, the liberal foreign policy openings initiated during the Özal era in the 1980s brought about a renewed rapprochement in economic and military relations. In the post-Cold War period, Turkey and the United Kingdom carried their cooperation to new dimensions in the context of emerging security threats, NATO's evolving role, and the European Union process. The military coordination developed since the 1991 Gulf War, the 1999 Kosovo intervention, and the global security architecture shaped after the 9/11 attacks indicate a deepening of strategic partnership between the two countries. In this context, the study evaluates the dynamics of Turkish-British relations between 1945 and 2002 in a historical framework and demonstrates that bilateral relations were shaped not only by fluctuations but also by institutional continuity. The study is based on literature review and document analysis methods; archival records, diplomatic correspondences, newspaper reports from the period, academic publications, and expert interviews were utilized. While both domestic and international literature were examined, priority was given to the contributions of Turkish scholars; British archival materials and government reports were used as secondary sources. Accordingly, this thesis offers a comprehensive perspective to understand the multidimensional course of Turkish-British relations and contributes to the interpretation of Turkey's foreign policy reflexes during the relevant period.
Benzer Tezler
- Türkiye'de Sayıştay'ın mahalli idareler üzerindeki denetimi
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM ÖZKARCI
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
İşletmeİstanbul ÜniversitesiMaliye ve Mali Yönetim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖNCEL TARKAN
- Humanitarian assistance policies of the European Union towards syrian refugees in Turkey
Avrupa Birliği'nin Türkiye'deki Suriyeli mültecilere yönelik insani yardım politikaları
CANSU ÇELİKER
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Siyasal BilimlerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAŞAK KALE LACK
- Türkiye-Hindistan ilişkileri (1919-1947)
Turkey-India relations in 1919-1947
BAHAR İZMİR
Doktora
Türkçe
2022
TarihAnkara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEMUÇİN F. ERTAN