Sigara kullanımının alkolün minör metabolitleri üzerindeki etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of cigarette smoking on minor metabolites of alcohol
- Tez No: 982020
- Danışmanlar: PROF. DR. YAŞAR BİLGE
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Adli Tıp, Forensic Medicine
- Anahtar Kelimeler: Etanol, Ethanol
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Adli Tıp Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Etanolün vücuttaki kısa eliminasyon yarı ömrü, adli ve klinik uygulamalarda geriye dönük alkol tüketiminin tespitini zorlaştırmaktadır. Bu nedenle, daha uzun tespit pencereleri sunan etil glukuronid (EtG), etil sülfat (EtS) ve fosfatidiletanol (PEth) gibi non-oksidatif alkol metabolitleri (minör biyobelirteçler) giderek artan bir öneme sahiptir. Literatürde, bu biyobelirteçlerin biyolojik düzeylerini etkileyebilecek çeşitli faktörler (hastalıklar, ilaç kullanımı, diyet, genetik polimorfizmler) tanımlanmış olmasına rağmen, toplumda alkol ile en sık birlikte kullanılan psikoaktif madde olan sigaranın, bu metabolitlerin düzeyleri üzerindeki potansiyel etkileşimi yeterince açıklığa kavuşturulmamıştır. Bu durum, biyobelirteç temelli alkol kullanım değerlendirmelerinde yanlış negatiflik riskine sebep olabilir. Bu tez çalışmasında, sigara kullanımının alkolün bu önemli minör metabolitlerinin düzeyleri üzerindeki etkilerini farklı biyolojik örneklerde (tam kan-TK, kuru kan damlası-KKD, kuru tükürük damlası-KTD ve idrar) sistematik ve karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Etik Kurul (Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, 17.04.2025, İ04-308-25) onayı alınarak, sigara kullanan (n=12) ve kullanmayan (n=12) toplam 24 sağlıklı gönüllü ile prospektif olarak yürütülmüştür. Katılımcılara vücut ağırlığına standardize edilmiş dozda alkol (0,7 gr/kg) verilmiş ve belirlenen zaman noktalarında Kan Alkol Düzeyi (BAC) ile EtG, EtS ve PEth izomerleri (16:0/18:1 ve 16:0/18:2) düzeyleri, yüksek özgüllüklü Headspace Gaz Kromatografi- Alev İyonlaştırma Dedektörü (HS/GC-FID) ve optimize edilmiş Sıvı Kromatografi- Tandem Kütle Spektrometresi (LC-MS/MS) yöntemleriyle ölçülmüştür. Sigara kullanımının bağımsız etkisini analiz etmek için Kovaryans Analizi (ANCOVA) kullanılmıştır. Bulgular: Sigara kullanan grupta ortalama BAC düzeyleri anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p<0.001). Ancak ANCOVA analizi, minör metabolit düzeylerindeki değişimin BAC'den bağımsız olduğunu göstermiştir (p>0.05). Minör metabolit düzeyleri incelendiğinde, sigara kullananlarda, özellikle KKD, KTD ve idrar örneklerinde belirgin düşüşler kaydedilmiştir. KKD örneklerinde PEth 16:0/18:1 (p=0.008) ve EtG (p<0.001) düzeyleri; idrar örneklerinde EtS (p=0.048) ve EtG (p=0.002) düzeyleri; KTD örneklerinde PEth 16:0/18:1 (p=0.027) düzeyleri sigara kullananlarda anlamlı olarak daha düşük saptanmıştır. Bu düşüşlerde cinsiyete bağlı belirgin farklılıklar (kadınlarda PEth, erkeklerde EtG/EtS'de daha anlamlı düşüşler) gözlemlenmiştir. Tam kan örneklerinde ölçülen PEth 16:0/18:1 düzeyi sigara kullananlarda daha düşük seyretmekle birlikte, bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p=0.169). BAC'nin kovaryant olarak modele dahil edilmesi ile, BAC'nin metabolit düzeyleri üzerinde bağımsız bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir (p>0.05). Sonuç: Çalışma, sigara kullanımının alkolün minör metabolitleri üzerindeki etkisine dair önemli bir veri seti sunmaktadır. Elde edilen bulgular, sigara kullanımının alkolün EtG, EtS ve PEth 16:0/18:1 gibi minör metabolit düzeylerini, muhtemelen metabolik yolaklar üzerinden, BAC düzeylerinin değişiminden bağımsız olarak etkileyebildiğini göstermektedir. Metabolit düzeylerindeki bu azalma eğilimi, özellikle adli ve klinik değerlendirmelerde, alkol kullanımının retrospektif olarak saptanmasında yanlış negatif sonuç riskini düşündürmektedir. Bu sonuçlar doğrultusunda, alkol biyobelirteçlerinin yorumlanması sırasında bireyin sigara kullanım öyküsü ve gözlemlenen cinsiyet farklılıklarının dikkate alınması önem arz etmektedir. Ayrıca, sigara kullanan bireyler için alkol tüketimini güvenilir biçimde saptayabilmek amacıyla biyobelirteçlerin mevcut eşik (cut-off) değerlerinin bu popülasyon için yeniden değerlendirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: The short elimination half-life of ethanol in the body makes it difficult to detect past alcohol consumption in forensic and clinical applications. Therefore, non-oxidative alcohol metabolites (minor biomarkers), such as ethyl glucuronide (EtG), ethyl sulfate (EtS), and phosphatidylethanol (PEth), which offer longer detection windows, are becoming increasingly important. Although various factors (diseases, medication use, diet, and genetic polymorphisms) that can affect the biological levels of these biomarkers have been identified in the literature, the potential interaction of tobacco, the psychoactive substance most commonly used with alcohol in the community, on the levels of these metabolites has not been sufficiently clarified. This may lead to a risk of false negatives in biomarker-based alcohol-use assessments. This thesis aims to systematically and comparatively investigate the effects of smoking on the levels of these important minor metabolites of alcohol in different biological samples (whole blood, dried blood spot-DBS, dried saliva spot-DSS, and urine). Materials and Methods: The study was conducted prospectively with a total of 24 healthy volunteers, 12 of whom were smokers and 12 of whom were non-smokers, after obtaining approval from the Ethics Committee (Ankara University Faculty of Medicine, 17 April 2025, İ04-308-25). Participants were administered alcohol at a standardized dose based on body weight (0.7 g/kg), and Blood Alcohol Concentration (BAC), EtG, EtS, and PEth isomers (16:0/18:1 and 16:0/18:2) were measured at specified time points using highly specific HS/GC-FID and optimized LC-MS/MS methods. Covariance Analysis (ANCOVA) was used to analyze the independent effect of smoking. Results: The mean BAC was significantly lower in the smoking group (p<0.001). However, ANCOVA analysis showed that the change in minor metabolite levels was independent of the BAC (p>0.05). When minor metabolite levels were examined, significant decreases were observed in smokers, particularly in the KKD, KTD, and urine samples. PEth 16:0/18:1 (p=0.008) and EtG (p<0.001) levels in KKD samples; EtS (p=0.048) and EtG (p=0.002) levels in urine samples; PEth 16:0/18:1 (p=0.027) levels were found to be significantly lower in smokers. Gender-related differences were observed in these decreases (more significant decreases in PEth levels in women and EtG/EtS levels in men). Although the PEth 16:0/18:1 level measured in whole blood samples was lower in smokers, this difference was not statistically significant (p=0.169). Including BAC as a covariate in the model revealed that BAC had no independent effect on the metabolite levels (p>0.05). Conclusion: This study provides an important dataset on the effect of smoking on minor alcohol metabolites. These findings indicate that smoking can affect the levels of minor alcohol metabolites, such as EtG, EtS, and PEth 16:0/18:1, possibly through metabolic pathways, independent of changes in BAC levels. This downward trend in metabolite levels suggests a risk of false-negative results when retrospectively detecting alcohol use, particularly in forensic and clinical evaluations. Considering these results, it is important to consider an individual's smoking history and observed gender differences when interpreting alcohol biomarkers. Furthermore, it is recommended that the current cut-off values for biomarkers be re-evaluated for this population to reliably detect alcohol consumption in smokers.
Benzer Tezler
- Evre II kolonkanserli hastalarda prognostik faktörlerin araştırılması
The evaluation of prognostic factors in stage 2 colon cancer patients
MÜMÜNE BABADOSTU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
OnkolojiNecmettin Erbakan Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELİH CEM BÖRÜBAN
- Propofol ile sigara ve alkol kullanımının lidokain kinetiği üzerine etkileri
The Effects of propofol and alcohol-cigarette consuming on lidocain kinetics
TUĞBA ELMAS
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2002
Eczacılık ve FarmakolojiDokuz Eylül ÜniversitesiFarmakoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. HÜLYA GÜVEN
Y.DOÇ.DR. ÖMÜR MAVİOĞLU
- Sigara ve alkolün serum, tükürük ve sialik asit düzeyine etkisinin araştırılması
The Investigation of the effects of cigarette and alcohol on serum, saliva and urine sialic acid levels
AYNUR ARICAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
KimyaKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NACİYE KURTUL
- 2012-2013 Sportoto Süper Liginde mücadele eden takımlardaki futbolcuların sigara ve alkol kullanımının kas iskelet sistemi sakatlıkları üzerine etkisi
The effect of smoking and alcohol on musculoskeletal disorders in athletes that plays at 2012-2013 season of Sportoto Super League
FATİH AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Halk SağlığıCumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜN HALDUN SÜMER
- Alkolik bireylerde alkol ve sigara tüketimine bağlı oluşan SCE oranlarının sigara içen ve sigara içmeyen bireylerdeki SCE oranları ile karşılaştırılması
Comparison of SCE Frequencies due to alcohol to and cigarette adduction of alcoholic individuals with SCE frequencies of smokers and non-smokers
FERİDE GÖNLÜŞEN BAŞARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Tıbbi BiyolojiGazi ÜniversitesiTıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVDA MENEVŞE